niemcy – Archnet

CZECHY: Konferencja ABDOS – pod hasłem Biblioteki i Wygnanie

Istniejące od 1972 r., mające siedzibę w Instytucie Herdera w Marburgu w Niemczech, Stowarzyszenie Bibliotek i Centrów Dokumentacji Studiów Europy Wschodniej, Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej (ABDOS – Arbeitsgemeinschaft der Bibliotheken und Dokumentationsstellen der Ost-, Ostmittel- und Südosteuropaforschung) jest organizacją skupiającą instytucje i osoby parające się gromadzeniem, kolekcjonowaniem i katalogowaniem, a także badaniem i propocją literatury powstającej w Europie Wschodniej, Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej. ABDOS wspiera również kontakty między bibliotekarzami i dokumentalistami, czemu służą coroczne konferencje szkoleniowe i informacyjne, odbywające się naprzemiennie w krajach niemieckojęzycznych i innych krajach – zazwyczaj w Europie Wschodniej. Tegoroczna konferencja odbędzie się w Czechach.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja ABDOS – pod hasłem Biblioteki i Wygnanie”

UKRAINA: współpraca ukraińsko-niemiecka w czasie wojny

W dniu 14 kwietnia 2026 r. przewodniczący Ukraińskich Archiwów Państwowych Anatolij Chromow spotkał się z kierownikiem działu kultury Ambasady Republiki Federalnej Niemiec w Ukrainie w Kijowie, Lisą Haike. Podczas spotkania omówiono perspektywiczne kierunki dalszego rozwoju dwustronnej współpracy międzyinstytucjonalnej w dziedzinie archiwistyki, współpracę Archiwów Państwowych Ukrainy z Ambasadą RFN na Ukrainie, w szczególności możliwość realizacji wspólnych działań kulturalno-edukacyjnych z wykorzystaniem dokumentów archiwalnych, ich digitalizacji, a także wsparcia inicjatyw Państwowej Służby

Czytaj dalej „UKRAINA: współpraca ukraińsko-niemiecka w czasie wojny”

CZECHY: Czwarta konferencja archiwistów trzech krajów

Stowarzyszenie Czeskich Archiwistów zaprasza na czwartą edycję czesko-niemiecko-austriackiej Konferencja Archiwistów Uniwersytetów i Instytucji Naukowych (Dreiländertagung), która odbędzie się w dniach 16–18 marca 2026 r. w gmachu Karolinum w Pradze
Uczestnicy Konferencji będą mogli wysłuchać referatów i wziąć udział w dyskusjach na temat trzech obszarów tematycznych: 1) standardów i ram prawnych archiwistyki, 2) digitalizacji i długotrwałego przechowywania danych cyfrowych, 3) dostępności.
Organizatorzy przygotowali również bogaty program towarzyszący, obejmujący wycieczki do praskich archiwów (niestety liczba miejsc jest tu ograniczona). Udział w Konferencji jest bezpłatny. Językami spotkania będą angielski i niemiecki, przy czym organizatorzy czynią starania, aby w miarę wszystkie wystąpienia i prezentowane materiały miały swoje odbicie w języku angielskim, choćby tylko w formie streszczeń.
Więcej informacji i formularze rejestracyjne można znaleźć na stronie internetowej ČAS w zakładce „Dreiländertagung” (https://cesarch.cz/wp-content/uploads/2026/02/Program_Dreilaendertagung_2026_final.pdf).

Czytaj dalej „CZECHY: Czwarta konferencja archiwistów trzech krajów”

NIEMCY: KOOP-LITERA – współpraca krajów niemieckojęzycznych w zakresie spuścizn literackich

KOOP-LITERA International to niezależna sieć instytucji w Niemczech, Luksemburgu, Austrii i Szwajcarii, które zarządzają spuścizną literacką i zbiorami oraz udostępniają je użytkownikom. Utworzona w latach 2009–2010, pełni funkcję portalu oferującego opatrzone adnotacjami informacje o portalach archiwalnych, standardach zawodowych i specjalistycznych publikacjach. Powstała z austriackiej inicjatywy o tej samej nazwie, która ograniczała się do krajowych archiwów literackich i opierała się w szczególności na projekcie

Czytaj dalej „NIEMCY: KOOP-LITERA – współpraca krajów niemieckojęzycznych w zakresie spuścizn literackich”

NIEMCY: Na skrzyżowaniu archiwalnych i bibliotecznych dróg – Kalliope i ZDN w nowym kształcie

Współpraca na gruncie tworzenia tematycznych portali i baz danych pomiędzy różnymi instytucjami przechowującymi materiały archiwalne, jest zjawiskiem coraz częstszym. Szczególnie jest to widoczne we współpracy wszelkiego rodzaju archiwów i bibliotek. Daje to bowiem maksymalny efekt informacyjny, standaryzuje opisy i dostosowuje się do oczekiwań użytkowników. Przykładem tego typu działań są ściśle ze sobą powiązane dwa przedsięwzięcia Centralna Baza Spuścizn (Die Zentrale Datenbank Nachlässe ZDN) i „Kalliope – Portal” prowadzone przez Bundesarchiv, Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz (dalej: SBB-PK)) oraz setki współdziałających z nimi instytucji.

Czytaj dalej „NIEMCY: Na skrzyżowaniu archiwalnych i bibliotecznych dróg – Kalliope i ZDN w nowym kształcie”

POLSKA-NIEMCY: Długi powrót z Niemiec na ul. Długą w Warszawie – zwrot bezcennych dokumentów polsko-krzyżackich

Druga wojna światowa zakończyła się 80 lat temu. Jej konsekwencje jednak ciągle są zauważalne w naszym życiu politycznym i społecznym. Wiele spraw nie zostało dotychczas załatwionych a ich katalog jest pokaźny – reparacje, zadośćuczynienie nielicznym już ofiarom, czy restytucja zrabowanych dóbr kultury.
Sprawę zrabowanych przez Niemców dóbr kultury opisywaliśmy również na stronach Archnetu. Dotyczyło to bazy danych skradzionych przez nazistów dzieł sztuki w okresie od 1933 do 1945 roku na terenie Niemiec i terytoriów okupowanych. Zawiera ona około 170 tys. danych i ok. 300 tys. rysunków, rycin i fotografii obiektów określanych jako „Central Collecting Point (CCP) München”, czyli zbiór dzieł sztuki, które zostały zabezpieczone przez wojsko amerykańskie w 1945 roku, w budynku byłego NSDAP w Monachium. Podobna baza obejmująca inną kolekcję tzw. Sonderautrag Linz funkcjonuje od 2008 roku na stronach Deutschen Historischen Museum (DHM). Właściciele zrabowanych dzieł sztuki, przechowywanych jako depozyt przez BADV (Bundesamt für zentrale Dienste und offene Vermögensfragen) w Berlinie, pozostają niezidentyfikowani, ale stworzona baza danych może ułatwić ich ustalenie i w konsekwencji zwrot zrabowanych dzieł sztuki.

Czytaj dalej „POLSKA-NIEMCY: Długi powrót z Niemiec na ul. Długą w Warszawie – zwrot bezcennych dokumentów polsko-krzyżackich”

NIEMCY: Tabaczane ciekawostki z Siegen

Siegen to uniwersyteckie miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Arnsberg. Jest ono również siedzibą Archiwum Miejskiego (Stadtarchiv Siegen). Archiwum to przechowuje jako kulturowe dziedzictwo miasta historycznie dokumenty już od XIII wieku do czasów współczesnych. Zbiory w Archiwum Miejskim w Siegen obejmują przede wszystkim dokumenty urzędowe administracji miejskiej od początków samorządu miejskiego w średniowieczu, które sięgają 1276 roku i trwają do dziś. Ponadto przechowywane są dokumenty dawnych samodzielnych jednostek administracyjnych, które obecnie należą do miasta Siegen. Ponadto w Archiwum Miejskim znajdują się zbiory nieurzędowe, takie jak spuścizny i archiwa rodzinne oraz dokumenty firm, stowarzyszeń i związków, zbiory map i planów od 1586 roku, zdjęcia, plakaty, druki, widokówki, dokumenty dźwiękowe i nagrania wideo oraz serie regionalnych gazet od 1773 roku.

Czytaj dalej „NIEMCY: Tabaczane ciekawostki z Siegen”

NIEMCY: 58 Dzień Archiwów Nadrenii 2025 w Viersenn – Czy archiwa są zrównoważone i przyszłościowe?

W dniach 26 i 27 czerwca w Viersen w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, odbył się już 58. Dzień Archiwów Reńskich. Organizatorem tej edycji corocznych spotkań archiwalnych w Nadrenii było Archiwum Powiatowe w Viersen,(Kreisarchiv Viersen) wspólnie z Centrum Doradztwa i Doskonalenia Archiwów LVR (AFZ). Wydarzenie zgromadziło ponad 200 delegatów w miejskiej sali festiwalowej.
W trzech sekcjach uczestnicy zgłębiali różne obszary współczesnej pracy archiwalnej, której zarządzanie jest kluczowe dla obecnego i przyszłego znaczenia archiwów w społeczeństwie demokratycznym.
Pierwsza sekcja dotyczyła archiwów jako miejsc przechowywania i ochrony dóbr kultury, koncentrując się na nowych koncepcjach budowlanych i współczesnych budynkach użytkowych. Jedna z prezentacji przedstawiła przykład nowo wybudowanego Archiwum Diecezjalnego Biskupów w Akwizgranie, mieszczącego się w kościele parafialnym św. Pawła. Oprócz tego konkretnego projektu budowlanego w Nadrenii, zaprezentowano nowe koncepcje budowlane dla magazynów i archiwów, torując drogę tzw. „centrom zbiorów” do użytku wielu instytucji artystycznych i kulturalnych.

Czytaj dalej „NIEMCY: 58 Dzień Archiwów Nadrenii 2025 w Viersenn – Czy archiwa są zrównoważone i przyszłościowe?”

Archivum Rhenanum – na archiwalnej fali Górnego Renu

Portale archiwalne przekraczające obecne granice państwowe, będące wynikiem współpracy pomiędzy państwami posiadającymi materiały archiwalne nawzajem uzupełniające własną historię, stały się już normą. Należą do niech miedzy innymi takie projekty jak PORTA FONTIUM, ARGE ALP, czy MOMASTERIUM. W wyniku współpracy pomiędzy archiwami i instytucjami naukowymi z Niemiec, Francji, Austrii i Szwajcarii w 2012 roku powstał nowy portal archiwalny obejmujący swym zasięgiem historyczną krainę o skomplikowanej historii, i co z tym związane, złożonej przynależności państwowej – krainę Górnego Renu (Oberrhein).

Czytaj dalej „Archivum Rhenanum – na archiwalnej fali Górnego Renu”

NIEMCY: Wielkie osiągnięcia małych archiwów-publikacja przewodnika po zbiorach Archiwum Gminy Friolzheim

Archiwa miejskie w Niemczech funkcjonują na zupełnie innych zasadach niż w Polsce. Tworzą one sieć ściśle związaną z ustrojem państwa oraz podziałem administracyjnym. Obok archiwów krajów związkowych, funkcjonuje ponad 1500 archiwów komunalnych na różnych szczeblach administracji od archiwów powiatowych (Kreisarchive), po archiwa miejskie (Staadtarchive) i archiwa gminne (Gemeindearchive), a w ramach tych ostatnich archiwa urzędów (Amtsarchive). Archiwa te tworzą sieć obejmująca każdy okręg, miasto i gminę. Archiwa te mają charakter archiwów publicznych, ale pod względem organizacyjnym zachowują duża samodzielność, zatrudniają wykwalifikowanych pracowników oraz przechowują niekiedy imponujący zasób historyczny i tym samym realizują wszystkie funkcje archiwalne. Niektóre archiwa miejskie przechowują kilkanaście kilometrów akt od czasów średniowiecznych – akta związane z lokacją i pierwszymi nadaniami przywilejów, organizacją danej jednostki administracji terytorialnej. Są to dokumenty pergaminowe, księgi miejskie, w tym hipoteczne, księgi przyjęć do prawa miejskiego, księgi i dokumenty tworzone przez poszczególne organy samorządu miejskiego i urzędów z nim powiązanych, w tym również spuścizny i depozyty. Analogicznie funkcjonują te archiwa w innych krajach związkowych tj w Austrii i Szwajcarii.

Czytaj dalej „NIEMCY: Wielkie osiągnięcia małych archiwów-publikacja przewodnika po zbiorach Archiwum Gminy Friolzheim”