W wystąpieniu na kanale telewizyjnym «Суспільне Крим», przewodniczący Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy Anatolij Chromow mówił o utracie materiałów archiwalnych, spowodowanej rosyjską okupacją półwyspu, oraz o działaniach podejmowanych przez Ukrainę w celu zachowania dziedzictwa historycznego. „Po zajęciu Krymu Ukraina utraciła część dokumentów Narodowego Zasobu Archiwalnego – to miliony stron naszej historii od końca XVIII wieku do dziś. Nie ewakuowano wówczas ani jednego dokumentu” – zauważył Anatolij Chromow. „Rosja przywłaszczyła sobie nawet dokumenty z okresu niepodległości Ukrainy; taka kradzież stanowi rażące naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego” – powiedział szef Państwowych Archiwów Ukrainy. „Nigdy nie porzucimy naszego dziedzictwa i podejmiemy wszelkie możliwe środki, aby odtworzyć zbiory w kopiach i utworzyć nowe zespoły archiwalne”” – podkreślił.
Czytaj dalej „UKRAINA: Archiwa Krymu – straty, odbudowa i przyszły rozwój”
„Kto jest właścicielem archiwów, jest właścicielem historii” – zasada ta przyświecała Związkowi Sowieckiemu, gdy ukrywał prawdę i budował swoją tożsamość na mitach „Wielkiej Wojny Ojczyźnianej”. Tak samo postępuje współczesna Rosja, która od ponad dekady kradnie ukraińskie archiwa z tymczasowo okupowanych terytoriów Ukrainy. Od 2014 r. ponad 5 milionów dokumentów Narodowego Zasobu Archiwalnego Ukrainy, stanowiących część narodowego i światowego dziedzictwa kulturowego, znalazło się pod okupacją rosyjską; z samego Chersonia zostało wywiezionych prawie 360 tysięcy jednostek archiwalnych.
W dniu 23 sierpnia 2023 r. odbyło się drugie spotkanie internetowe Szefa Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy Anatolija Chromowa z kierownikami i koordynatorami projektów Międzynarodowego Sojuszu na Rzecz Ochrony Dziedzictwa na Obszarach Objętych KonfliktemALIPH (International alliance for the protection of heritage in conflictareas, z siedzibą w Genewie w Szwajcarii). Anatolij Chromow podziękował organizacji, która od pierwszych dni wojny oferowała pomoc ukraińskim archiwom – dziś otrzymało ją już 14 archiwów państwowych. Jak zauważyli przedstawiciele ALIPH, łączna kwota środków na zakup materiałów opakowaniowych, sprzętu do digitalizacji dokumentów, materiałów restauratorskich, remont pomieszczeń i planowaną rekonstrukcję archiwów oraz udzielenie innej pomocy, wynosi 526 000 dolarów amerykańskich, a to dopiero początek.