W środę 16 stycznia 2019 roku, w rezydencji austriackiego ambasadora w Republice Czeskiej, odbyło się uroczyste wręczenie austriackiego Krzyża Honorowego Nauki i Sztuki Pierwszej Klasy (Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse) dyrektorowi Archiwum Narodowego w Pradze PhDr. Evie Drašarovej CSc. To wysokie odznaczenie państwowe, przyznane zostało przez prezydenta Austrii na wniosek rządu federalnego. Aktu wręczenia dokonał osobiście jego ekscelencja Alexander Grubmayr, LL.M. Przypomniał on zasługi, jakie Dr. Drašarová osiągnęła w rozwoju stosunków czesko-austriackich w dziedzinie archiwalnej. W szczególności podkreślił pomyślne przekazanie do Wiednia dokumentacji dawnych austriackich i austro-węgierskich ministerstw z okresu sprzed 1918 r., należących pierwotnie do zasobu austriackich archiwów państwowych.
Serdecznie gratulujemy!
Kategoria: Nowości z Czech i Słowacji
CZECHY: 17. seminarium konserwatorów i historyków
Cykliczne, odbywające się co kilka lat, seminaria czeskich archiwistów, historyków i konserwatorów swoja historią sięgają połowy lat 70. XX wieku. Najbliższe takie spotkanie odbędzie się w listopadzie 2019 roku, ale jego organizatorzy już dziś zapraszają chętnych do zgłaszania swego w nim udziału. Zwłaszcza, iż zgłoszenia przyjmowane będą do jedynie do 1 marca 2019 roku.
Tegoroczne seminarium przygotowują bardzo ważne dla czeskiej archiwistyki instytucje, a więc: Morawskie Archiwum Krajowe w Brnie (Moravskí zemskí archiv v Brně), Powiatowe Archiwum Państwowe w Jihlawie (Státní okresní archiv Jihlava), Archiwum Narodowe w Pradze (Národní archiv v Praze), Instytut Technologii Chemicznej Odnowy Zabytków na Wydziale Technologii Chemicznej Uniwersytetu Technologii Chemicznej w Pradze (Ústavu chemické technologie restaurování památek Fakulty chemické technologie Vysoké školy chemicko-technologické v Praze), Wydział Administracji Archiwalnej i Służby Kancelaryjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej (Odbor archivní správy a spisové služby Ministerstva vnitra České republiky) oraz Czeskie Towarzystwo Informacyjne przy Archiwum Narodowym w Pradze (České informační společnosti, z. s. — pobočného spolku při Národním archivu v Praze).
Czytaj dalej „CZECHY: 17. seminarium konserwatorów i historyków”
CZECHY: Zapowiedź historycznej konferencji naukowej „Miasto się bawi”
Rozpoczęły się przygotowania do 38. Międzynarodowej Konferencji Archiwów Republiki Czeskiej, organizowanej w październiku 2019 r. przez Archiwum Miasta Stołecznego w Pradze we współpracy z Instytutem Historycznym Akademii Nauk Republiki Czeskiej, Wydziałem Humanistycznym Uniwersytetu Karola, Instytutem Historii Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu JE Purkyně w Ústí nad Labem oraz Instytutem Historycznym i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Konferencja zorganizowana zostanie pod hasłem „Miasto się bawi – od średniowiecza do 1848 r. Praga jako centrum życia kulturalnego”.
Celem konferencji jest poruszenie różnych tematów związanych z rozrywką, życiem kulturalnym i alternatywnymi formami zabawy społeczeństwa miejskiego, zarówno w przestrzeni prywatnej, jak i publicznej miasta od średniowiecza do połowy XIX wieku. Organizatorzy pragną przyjrzeć się nie tylko zjawisku rozrywki w środowisku miejskim, jego różnym aspekty i zmianom funkcji, ale także temu, jak było modyfikowane, jak było postrzegane przez mieszkańców miasta, przedstawicieli administracji świeckiej i kościelnej.
Rozrywka stanowiła część organizacji przestrzeni miasta od średniowiecza do tego stopnia, że można ją uznać za jedną z oznak miejskości. Miasta, w zależności od stopnia zróżnicowania społecznego, potencjału gospodarczego i swych funkcji, stawały się historycznymi ośrodkami życia kulturalnego, różniącymi się jakością ofert rozrywkowych, ich różnorodności i form odpoczynku. Praga, jako metropolia, oferowała niewątpliwie szeroki wachlarz możliwości spędzania wolnego czasu i uczestniczenia w rozrywce.
Czytaj dalej „CZECHY: Zapowiedź historycznej konferencji naukowej „Miasto się bawi””
CZECHY: Wystawa o antykomunistycznym ruchu oporu lat 40. i 50. XX wieku
W Czechosłowacji komuniści doszli do władzy 25 lutego 1948 r., co skłoniło część czeskich i słowackich elit do utworzenia podziemnych grup i organizacji, stawiających sobie za cel walkę przeciw ich panowaniu. W kontekście tego typu organizacji dążących do powstania a potem niepodległości kraju, działających podczas I, a potem w czasie II wojny światowej, nazywa się je czasem „trzecim ruchem oporu”. Jednej z takich organizacji poświęcona jest, otwarta na początku grudnia 2018 r. na praskim Witkowie, historyczno-archiwalna wystawa pt. „Przypadek Světlany. Transformacje obrazu tzw. trzeciego ruchu oporu” (Případ Světlana. Proměny obrazu třetího odboje).
Organizacja „Světlana” była antykomunistyczną grupą oporu, działającą głównie na Morawach w latach 1948-1952. Jej nazwa wzięła się od imienia córki Josefa Vávry-Staříka – założyciela organizacji. Grupę tworzyli głównie byli antyniemieccy partyzanci. Zajmowali się przede wszystkim rozpowszechnianiem nielegalnych druków, ukrywaniem osób prześladowanych przez reżim komunistyczny i rekrutacją nowych członków. Jednak jej działalność była od samego początku ściśle monitorowana przez organy bezpieczeństwa państwa, którym udało się poprzez swych licznych agentów zinfiltrować całą organizację i doprowadzić do jej rozbicia. Łącznie aresztowano ok. 300 osób, podzielono ich na szesnaście grup, a następnie osądzono w publicznych procesach. Wydano trzynaście wyroków śmierci i czternaście dożywocia, a kilkadziesiąt osób skazano na kary od dwudziestu do dwudziestu pięciu lat więzienia.
Czytaj dalej „CZECHY: Wystawa o antykomunistycznym ruchu oporu lat 40. i 50. XX wieku”
SŁOWACJA: Konferencja z okazji 80. urodzin archiwisty Józefa Klački
Słowackie Stowarzyszenie Archiwalne zorganizowało w dniach 14-15 listopada 2018 r. w auli Słowackiej Akademii Nauk w Bratysławie, konferencję naukową poświęconą swojemu członkowi – archiwiście PhDr. Jozefovi Klačkovi, z okazji jego 80. urodzin, pod hasłem „Królestwo jednego języka i moralności jest biedne i słabe – Wkład członków nie-słowackich grup etnicznych i narodowościowych w rozwój Słowacji”.
Konferencja poświęcona była archiwiście i historykowi PhDr. Josefowi Klački, byłemu dyrektorowi i długoletniemu pracownikowi Centralnego Archiwum Słowackiej Akademii Nauk (Ústredni archív SAV), który był przedstawicielem chorwackiej mniejszości na Słowacji i znacząco przyczynił się do poznania i badań nad zagadnieniami historycznymi dotyczącymi Chorwatów i ich osiedlenia się w zachodniej Słowacji. Tuż przed końcem studiów historycznych ze specjalnością archiwalną na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie w 1960 roku, rozpoczął on – od 1 czerwca 1959 roku – pracę w Archiwum Państwowym w Bratysławie jako zastępca dyrektora, pozostając na tym stanowisku do 1 kwietnia 1969 roku, kiedy to jego życie zawodowe połączyło się z Centralnym Archiwum Słowackiej Akademii Nauk. Pełnił w nim funkcję dyrektora w latach 1978-1999.
Czytaj dalej „SŁOWACJA: Konferencja z okazji 80. urodzin archiwisty Józefa Klački”
CZECHY: Wystawa o „Kryształowej nocy” w archiwum w Litomierzycach
80 lat temu, w nocy z 9 na 10 listopada 1938 r. w hitlerowskich Niemczech, jak również na ziemiach zaanektowanych przez Hitlera, czyli Austrii oraz czeskich Sudetów, doszło do pogromu Żydów. Z powodu licznych odłamków szkła z rozbitych szyb, pochodzących z witryn sklepowych oraz okien mieszkań ludności żydowskiej oraz z synagog, jakie zasłały ulice niemieckich miast, noc tę nazwano „kryształową”. Był to pogrom, zainicjowany przez kierownictwo i służby państwowe z Berlina, który przypieczętował kilkuletnie prześladowania, jakie w Niemczech dotykały tzw. „ludność niearyjską”. To co wówczas się wydarzyło, jakie były tego przyczyny, jak wyglądał przebieg oraz jakie były skutki tamtych wydarzeń, to przedmiot wystawy przygotowanej przez Okręgowe Archiwum Państwowe w Litomierzycach (Státní oblastní archiv v Litoměřicích), której tytuł brzmi: „Synagogi w płomieniach”.
Czytaj dalej „CZECHY: Wystawa o „Kryształowej nocy” w archiwum w Litomierzycach”
CZECHY: Międzynarodowa konferencja o wojnie trzydziestoletniej na ziemiach czeskich
Katedra Historii Instytutu Pedagogiki i Katedra Nauk Historycznych Instytutu Filozofii Zachodnioczeskiego Uniwersytetu w Pilźnie z okazji 400 rocznicy wybuchu wojny trzydziestoletniej i 370 rocznicy pokoju westfalskiego oraz 400-lecia zdobycie Pilzna przez oddziały Mansfelda, organizuje w dniach 14-16 listopada 2018 r. międzynarodową konferencję naukową pod nazwą: Wojna trzydziestoletnia na Ziemiach Czeskich: czas, wydarzenia, ludzie, kultura.
W 2018 roku jest okresem rocznic kilka ważnych ważnych wydarzeń związanych z wojną trzydziestoletnią, zarówno jeśli chodzi o jej rozpoczęcie, tradycyjnie związane z trzecią defenestracją praską, jak i o zakończenie po długotrwałych rozmowach dyplomatycznych podpisaniem pokoju w westfalskich miastach Münster oraz Osnabrück. O tym największym nowożytnym konflikcie zbrojnym, który objął Święte Cesarstwo Rzymskie, i do którego stopniowo lub przynajmniej tymczasowo przystąpiło większości krajów europejskich, napisano już wiele książek i artykułów. Wciąż jednak istnieje wiele białych plam i pytań badawczych dotyczących tychże wydarzeń. Większość historyków do tej pory koncentrowała się przede wszystkim na wydarzeniach politycznych i wielkich bitwach, głównych postaciach, jak cesarski generał Albrecht von Wallenstein, król szwedzki Gustaw II Adolf lub francuski kardynał Richelieu, którzy wciąż fascynują pokolenia naukowców i pasjonatów dziejów. Jednak w ostatnich latach coraz większym zainteresowaniem cieszą się zagadnienia życia codziennego w tych „burzliwych latach”. Uwaga badaczy koncentruje się na doświadczeniach wojennych ludności miejskiej i wiejskiej, na źródłach narracyjnych obejmujących lata 1618-1648, na zapomnianych postaciach oraz na ówczesnych działaniach kulturalnych.
Czytaj dalej „CZECHY: Międzynarodowa konferencja o wojnie trzydziestoletniej na ziemiach czeskich”
Czechy: Wystawa fotograficzna na 100-lecie powstania Czechosłowacji
W salach wystawowych Archiwum Narodowego w Pradze (Narodni archiv Praha) od 8 sierpnia 2018 roku czynna jest bardzo interesująca wystawa pt. „100 lat oczami fotografów” (100 let očima fotografů). Będzie można ją zwiedzać do 10 października 2018 roku. Po tym czasie będzie prezentowana w innych miejscach w stolicy Czech.
Wystawę, której kuratorem została Věra Matěů, we współpracy z Archiwum Narodowym w Pradze, przygotowały: firma NIPOS i Związek Czeskich Fotografów. Zdecydowana większość prezentowanych prac pochodzi z archiwum tej ostatniej instytucji. Ekspozycja obejmuje prace 120 mistrzów obiektywu. Ich stare zdjęcia przypominają o przeszłości, ale przywołują też wydarzenia i obrazy lat ostatnich.
W ciągu całego już wieku, jaki upłynął od narodzin Czechosłowacji w 1918 roku, powstało ogromne bogactwo dokumentów, wspomnień i niekończące się serie zdjęć. Prezentowane fotografie łączą autentyczność faktów z indywidualnym podejściem autora ujęcia, jego doświadczeniem, oceną, emocjami, jakie udzieliły mu się podczas udziału w wydarzeniach historycznych, których obrazy przywołują ówczesne postaci, wygląd ulic, sklepów itd.
Czytaj dalej „Czechy: Wystawa fotograficzna na 100-lecie powstania Czechosłowacji”
Czechy: Międzynarodowa konferencja archiwalna z okazji 100-lecia powstania Czechosłowacji
Z okazji 100-lecia powstanie niepodległej Czechosłowacji Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej przygotowuje międzynarodową konferencję naukową zatytułowaną „Państwowość czechosłowacka i czeska w dokumentach archiwalnych archiwów czeskich i zagranicznych”, która odbędzie się w dniach 24-26 października 2018 r. Miejscem obrad będzie sala kinowa Archiwum Narodowego w Pradze, a konferencja odbędzie się pod patronatem Ministra Spraw Wewnętrznych.
Komitet Organizacyjny postanowił oprzeć się nie tylko na głównych referatach przygotowanych przez czeskich archiwistów, ale oddać też inicjatywę czeskim i zagranicznym historykom, archiwistom, pracownikom wszystkich rodzajów i typów archiwów oraz wszystkim pokoleniom archiwistów.
CZECHY: Konferencja dotycząca partii komunistycznej
Czeski Instytut Studiów nad Totalitaryzmem (Ústav pro studium totalitních režimů), odpowiednik naszego Instytutu Pamięci Narodowej, będzie organizatorem naukowej konferencji historycznej na temat „Komunistyczna Partia Czechosłowacji w perspektywie regionalnej: struktura – elity – sprawowanie władzy” (KSČ v regionální perspektivě).
Komunistyczna Partia Czechosłowacji (Komunistická strana Československa, w skrócie KSČ) istniała w latach 1921-1992. Do 1938 r. brała udział w normalnej rywalizacji politycznej, wprowadzając swoich posłów do Parlamentu, ale nigdy nie uczestnicząc w rządach. W wyborach 1925 r. zdobyła aż 41 mandatów, będąc drugą siłą parlamentarną. Od tego momentu zaczął się w partii proces bolszewizacji i uzależnienia od Moskwy. W latach 1938-1939 (tzw. II Republika) została zdelegalizowana. W latach 1939-1941, w czasie obowiązywania pakty Hitlera ze Stalinem, nie występowała przeciw okupacji kraju przez Niemców. Dopiero po napaści wojsk hitlerowskich na ZSRR komuniści przystąpili do walki, przygotowując się jednocześnie do przejęcia władzy po wojnie oraz likwidacji demokracji w państwie. W 1945 r. stała się częścią Frontu Narodowego, mając w nim ponad 2/3 głosów, jednocześnie współrządząc państwem. Całkowitą władzę udało się przejąć komunistom dopiero w lutym 1948 r., po dokonaniu przewrotu. W latach 1948-1954 KSČ wprowadziła rządy terroru i represji wobec opozycji, umacniając swoją władzę, opartą w dużej mierze na służbach bezpieczeństwa. W latach 60. narastały w partii procesy częściowej demokratyzacji i liberalizacji, aż do „praskiej wiosny” 1968 r., która stała się przyczyną interwencji wojsk Układu Warszawskiego i przejęcia kierownictwa partii i państwa przez popieranego przez Moskwę Gustawa Husaka. Nastąpił okres tzw. „normalizacji” oraz dalszego wprowadzania standardów radzieckich. Jednak gospodarka stopniowo zwalniała, aż w 1989 r. doszło do „aksamitnej rewolucji”, w wyniku której zniesiono ustrój socjalistyczny. W 1992 r. doszło do samorozwiązania KSČ.
Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja dotycząca partii komunistycznej”