„Obywatelskim obowiązkiem każdego jest pomaganie w konserwacji zabytków”, ten cytat jest jednocześnie hasłem międzynarodowej konferencji, planowanej na początek października 2024 r. w czeskiej Pradze. Dotyczyć ona będzie opieki nad dziedzictwem w miastach w XIX i XX wieku oraz ich tradycjami. Będzie to już 43. Międzynarodowa Konferencja Archiwów Miasta Stołecznego Pragi.
Archiwum Miasta Stołecznego Praga organizuje co roku – w drugim tygodniu października – międzynarodowe konferencje naukowe poświęcone zagadnieniom historii miast. Od 1998 roku ich stałym współorganizatorem jest Instytut Studiów Międzynarodowych Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Karola w Pradze. Tematy poszczególnych konferencji zawsze uwzględniają ogląd interdyscyplinarny. Konferencje organizowane są z uwzględnieniem treści merytorycznych we współpracy z wyspecjalizowanymi instytucjami krajowymi i zagranicznymi (uczelniane i pracownie akademickie, archiwa, muzea oraz biblioteki). Spotkania te prowadzone są zazwyczaj w kilku językach (czeskim, niemieckim, polskim itd.), dla których zapewnia się tłumaczenie symultaniczne. Oprócz utytułowanych badaczy organizatorzy bardzo chętnie przyjmują także referaty studentów studiów magisterskich i podyplomowych.
Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja Archiwum w Pradze na temat ochrony zabytków”
Kategoria: Nowości z Czech i Słowacji
CZECHY: Promocja książki o dziejach archiwów czeskich między wojnami
Dnia 6 marca 2024 r. w czeskim Archiwum Narodowym w Pradze odbyła się prezentacja monografii dr. hab. Tomáša Veličky pt. Archivnictví v meziválečném Československu (1918–1939). Středoevropské kontexty – politika – profesionalizace [Archiwistyka w międzywojennej Czechosłowacji (1918–1939). Konteksty środkowoeuropejskie – polityka – profesjonalizacja]. Książka została wydana pod koniec 2023 roku przez Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Uniwersytetu Jana Ewangelisty Purkyně w Usti nad Łabą oraz wydawnictwo „Casablanca”.
Czytaj dalej „CZECHY: Promocja książki o dziejach archiwów czeskich między wojnami”
SŁOWACJA: Konferencja nt. obrazu kobiet w materiałach archiwalnych
Stowarzyszenie Słowackich Archiwistów oraz Archiwum Miasta Bratysławy zapraszają na konferencję nt. „Kobiety w źródłach archiwalnych (Ženy v archívnych prameňoch), jaką przygotowują w ramach XXVII. Dni Archiwalnych w Republice Słowackiej, zaplanowanych w Bratysławie w dniach od 4 do 6 czerwca 2024 r. Organizatorzy konferencji, parafrazując swobodnie słowa znanej rzeczniczki feminizmu Simone de Beauvoir, stwierdzają: „możemy powiedzieć, że kobiety – a także ich dzieje – stały się tymi drugimi w historii ludzkości, mimo że stanowią jej połowę”. Wpływ na to miał be zwątpienia specyficzny status prawny i społeczny kobiet w przeszłości, ich ograniczone możliwość angażowania się w sferę polityczną, gospodarczą i kulturalną. To zaś miało ogromny wpływ na zakres i zawartość zachowanych źródeł, czy też użytecznych informacji. Jednak kobiety z różnych klas społecznych posiadały też róże pozycje wyjściowe. Inaczej toczyły się losy życiowe dam z arystokracji, odmienne były losy pań z klasy mieszczańskiej, a jeszcze inne kobiety ze wsi, czy też niewiast znajdujących się na marginesie społeczeństwa. Jak podkreślają organizatorzy, już tylko z tych względów przed badaczami otwiera się cała konstelacja różnorodnych losów życiowych i środowiskowych, w ramach których rozgrywały się historie kobiet.
Czytaj dalej „SŁOWACJA: Konferencja nt. obrazu kobiet w materiałach archiwalnych”
CZECHY: Memorandum o współpracy archiwistów i muzealników
Piecza o zabezpieczenie, przechowywanie oraz udostępnianie wszelkich zabiorów naukowo-kulturalnych jest przedmiotem troski wielu instytucji i organizacji, które na różnych polach starają się w tej kwestii współpracować. Ostatnio dwie czeskie organizacje społeczne zdecydowały się na podpisanie wspólnego memorandum, mającego uregulować ich wzajemne działania w tym zakresie.
Stowarzyszenie Czeskich Archiwistów (Česka archivní společnost – ČAS) oraz Stowarzyszenie Muzeów i Galerii Republiki Czeskiej (Asociace muzeí a galerií České republiky – AMG) podpisały memorandum o wzajemnej współpracy w obszarze opieki nad narodowym dziedzictwem kulturowym. Współpraca będzie polegać na wymianie doświadczeń i wiedzy, przekazywaniu informacji i wzajemnej komunikacji w ramach prac koncepcyjnych oraz opracowywania nowych standardów legislacyjnych lub innych dokumentów z nimi związanych z zakresu pracy muzealnej, archiwalnej, prawa autorskiego, digitalizacji dziedzictwa kulturowego i edukacji. Obie strony zamierzają wzajemnie promować i popularyzować swoje działania dotyczące tematów będących przedmiotem wspólnych zainteresowań. AMG i ČAS zgodziły się także na współpracę przy przygotowaniu i realizacji różnych projektów, np. w zakresie szkoleń tematycznych, seminariów i konferencji branżowych czy innych działań edukacyjnych.
Ze strony AMG dokument podpisała jego przewodnicząca mgr Irena Chovančíková, zaś ze strony ČAS jego przewodniczący mgr Karel Halla. Oboje złożyli swoje podpisy w Pradze dnia 18 stycznia 2024 r.
Tego typu działania mogą być inspiracją, a nawet wzorem do podejmowania kolejnych podobnych inicjatyw także w naszym kraju, pod warunkiem, że będzie się je realizować, a nie pozostaną jedynie pustym zapisem.
Czytaj dalej „CZECHY: Memorandum o współpracy archiwistów i muzealników”
CZECHY: Siedem nowych archiwaliów na liście zabytków kultury Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
W styczniu 2024 r. dyrektor Departamentu Administracji Archiwalnej i Służby Kancelaryjnej MSW podjął decyzję o ogłoszeniu siedmiu nowych archiwalnych zabytków kultury. Wykaz Archiwalnych Zabytków Kultury jest jednym z najważniejszych narzędzi ochrony i promocji Narodowego Dziedzictwa Archiwalnego. Służy jako narzędzie dla zwiększenia ochrony, a jednocześnie promocji archiwów o niezwykłej wadze. Archiwalia wytypowane do umieszczenia na tej liście charakteryzują się wyjątkowością i niepowtarzalnością oraz dotyczą zazwyczaj znaczących wydarzeń lub punktów zwrotnych w historii regionalnej, narodowej lub powszechnej.
Archiwalia te, ze względu na swoją unikatowość, stanowią niezwykłą wartości dla dziedzictwa archiwalnego Republiki Czeskiej. Decyzję o ich wpisaniu na listę narodowych zabytków kultury podejmuje rząd w formie rozporządzenia. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych prowadzi zaś ich specjalną ewidencję. Archiwa, w których znajdują się te materiały również posiadają ich specjalne rejestry. Za archiwalne zabytki kultury uważa się archiwalia zgromadzone w jednym archiwum lub instytucji kulturalno-naukowej (muzea, galerie, zabytki, Instytut PAN i uczelnie) lub u jednego właściciela.
Oto wykaz i krótka charakterystyka dokumentów i zbiorów, wraz z ich numerami, jakie znalazły się na liście zabytków kultury.
CZECHY: Publikacja atlasu włókien papieru
Z końcem 2023 roku nakładem Archiwum Narodowego w Pradze (Národní archiv v Praze) ukazała się ciekawa publikacja, która z pewnością zainteresuje wszystkich konserwatorów papieru, zatrudnionych nie tylko w archiwach, ale w ogóle trudniących się pielęgnowaniem dokumentów i publikacji papierowych. Dziełem tym jest „Atlas włókien papieru”.
Jak wiadomo papier jest celulozowy jest wytwarzany z drobnych, wydłużonych komórek roślinnych, najczęściej drzewnych, zwanych w terminologii papierniczej włóknami celulozowymi. W roślinie komórki te są zróżnicowane, tworząc zwartą tkankę. Aby drewno przerobić na papier trzeba je najpierw rozdrobnić na pojedyncze włókna. Z otrzymanej masy włóknistej formuje się następnie wstęgę papieru, wykorzystując naturalną zdolności włókien roślinnych do wiązania się ze sobą.
CZECHY: Zaproszenie na konferencję o artystach w sieci społeczeństw
Instytut Historii Sztuki Akademii Nauk Republiki Czeskiej oraz Galeria Narodowa w Pradze przygotowują konferencję pt.: „Artysta i sieci – przyjaciele, współpracownicy, zleceniodawcy” (Umělec a sítě – přátelé, spolupracovníci, zadavatelé zakázek), która odbędzie się w dniach 30-31 maja 2024 r. w Pradze, do udziału w której zapraszają szerokiego grono badaczy: archiwistów, historyków, historyków sztuki, kulturoznawców, socjologów i innych.
Jak stwierdzają organizatorzy – artysta pozostawał całkowitym samotnikiem jedynie w pojedynczych i nielicznych przypadkach. Częściej można było go odnaleźć w środku mniej lub bardziej złożonej sieci relacji społecznych. Ze względu na swój zawód i sposób życia artysta musiał komunikować się ze zleceniodawcami, mecenasami czy przełożonymi, a w życiu osobistym funkcjonował wszak w społeczeństwie – wśród przyjaciół, krewnych, konkurentów i współpracowników.
Czytaj dalej „CZECHY: Zaproszenie na konferencję o artystach w sieci społeczeństw”
CZECHY: Tragedia na Uniwersytecie Karola
Tragedia, jaka wydarzyła się 21 grudnia 2023 r. na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Karola w Pradze dotknęła też środowisko archiwalne. Jedną z 14 śmiertelnych ofiar strzelca w budynku przy placu Jana Palacha stała się dwudziestoletnia studentka archiwistyki i nauk pomocniczych historii oraz członkini Stowarzyszenia Czeskich Archiwistów Klára Holcová.
CZECHY: Kolokwium o epidemiach zorganizowane w Archiwum w Pradze
W ramach cyklu Kolokwiów Naukowych, organizowanych przez Archiwum Stołecznego Miasta Pragi w najbliższy czwartek, 23 listopada 2023 r., odbędzie się konferencja nt. „Miasta i epidemie w Czechach – od średniowiecza do XIX w. (Města a epidemie v českých zemích – od středověku na práh 19. století), którego program jest już dostępny.
Konferencja odbędzie się w sali konferencyjnej Archiwum miasta Pragi (Archiv hl. města Prahy), mieszczącego się w dzielnicy Chodovec, ul. Archivní 6. Rejestracja uczestników w godzinach 8:45 – 9:20. Wystąpienia podzielono na cztery bloki. Po każdym przewidziana jest dyskusja, a następnie przerwa na kawę lub inny posiłek. W ramach pierwszego z nich odbędzie się w godzinach 9:30 – 11:20. Planowane są cztery wystąpienia:
Karel Černý (Instytut Historii Medycyny i Języków Obcych, I Wydział Lekarski Uniwersytetu Karola w Pradze), „Morze zarazy: Konceptualizacja epidemii od średniowiecza do rewolucji mikrobiologicznej”,
Robert Šimůnek (Instytut Historyczny Akademii Nauk Republiki Czeskiej), „Anomalna (?) epidemia lat 1520/1521”,
Jana Vojtíšková (Instytut Historii Uniwersytetu w Hradcu Králové), „Liczba ofiar epidemii dżumy przed Białą Górą jako problem badawczy”
Marek Brčák (Instytut Historii Wielkiej Brytanii i Archiwum Wielkiej Brytanii) – Jiří Wolf (Muzeum Miasta Duchcova) – Alena Bočková (Centrum Językowe, Wydział Sztuki Wielkiej Brytanii w Pradze), „Kapucyni i ich rola podczas epidemii dżumy na ziemiach czeskich we wczesnej epoce nowożytnej”
Czytaj dalej „CZECHY: Kolokwium o epidemiach zorganizowane w Archiwum w Pradze”
CZECHY: Przepisy lecznicze ze starych dokumentów archiwalnych
Wiadomo, że magazyny archiwalne skrywają materiały dotyczące, a przynajmniej dotykające, niemal wszystkich rodzajów ludzkich aktywności. Są wśród nich również różnorodne sprawy dotyczące zdrowia i lecznictwa. Obecnie, gdy wraz z jesienią pojawiają się coraz częstsze przeziębienia, kaszel i tym podobne dolegliwości, na które często stosujemy proste „domowe sposoby”, ciekawie może wyglądać spojrzenie na stare, często zapomniane, metody lecznicze, zachowane w źródłach.
Powyższym tropem poszli czescy archiwiści z Okręgowego Archiwum Państwowego w Trzebini (Státní oblastní archiv v Třeboni) oraz jego Oddziałów, odnaleźli takie stare przepisy na różne dolegliwości i zaprezentowali je na swoich stronach internetowych. A oto kilka przykładów:
W przechowywanym w Powiatowym Archiwum Państwowym w Jindrzychowie Hradcu (Státní okresní archiv Jindřichův Hradec), zespole „Archiwum miasta Nová Bystřice” znajdują się dwie niedatowane instrukcje, bez określenia ich twórcy, dotyczące przygotowania eliksiru leczniczego.
Starszy z tych rękopis (szacowany na początek XVIII w.) zawiera przepis na przygotowanie Złotej Wody z szałwi i Wietrznej Wody, młodszy zaś na produkcję słynnych szwedzkich kropli. Niektóre surowce, niestety, udało się ustalić jedynie w przybliżeniu. Mam nadzieję, że czytelnikowi z zatkanym nosem i drapającym gardłem, który zostanie w domu na dłużej i ma ochotę mieszać własne lekarstwa, nie zaszkodzi napój z grubsza inspirowany starymi przepisami.
Czytaj dalej „CZECHY: Przepisy lecznicze ze starych dokumentów archiwalnych”