Tag: czechy

CZECHY: Unikatowa kolekcja archiwalnych dźwięków dzwonów

Fascynujące archiwalia można odnaleźć nie tylko w dokumentach tekstowych, obrazowych (ikonografii), kartografii, coraz częściej też w plikach elektronicznych, ale także nagraniach dźwiękowych. Dowiodły tego Wikimedia Republiki Czeskiej (Wikimedia ČR) wraz z Archiwum Czeskiego Radia (Archivem Českého rozhlasu), które wspólnie opublikowały unikatową kolekcję dźwięków dzwonów.
W ramach pilotażowego projektu pn. „Wymarłe dzwony” (Zaniklé zvony), Archiwum Czeskiego Radia odnalazło, zrekonstruował, zdigitalizowało oraz umieściło w Internecie, 89 nagrań dźwięków dzwonów z okresu Protektoratu Czech i Moraw (1938-1945). Wiele z tych dzwonów już nie istnieje, gdyż zostało zarekwirowanych przez Niemców i zniszczonych pod koniec wojny.

Czytaj dalej „CZECHY: Unikatowa kolekcja archiwalnych dźwięków dzwonów”

CZECHY: Archiwum Narodowe w Pradze prezentuje zbiór odznaczeń Ludvíka Svobody

Z okazji przypadającej dnia 25 listopada 2025 r. 130. rocznicy urodzin generała Ludvíka Svobody, Archiwum Narodowe w Pradze (Národní archiv Praha) zaprezentowało bogatą kolekcję jego orderów, medali i plakietek. Jest ona częścią spuścizny generała.
Ludvík Svoboda (25.11.1895 – 20.09.1979) był czechosłowackim generałem i politykiem. Od 1915 r. służył w armii Austro-Węgierskiej, walcząc na froncie wschodnim I wojny światowej, gdzie 18 września dostał się do niewoli rosyjskiej. 5 sierpnia 1916 r. zgłosił się do służby w Korpusie Czechosłowackim, walczącym przeciwko państwom centralnym, a potem w wojnie domowej po stronie Białych. W 1920 r. w randze kapitana powrócił do Czechosłowacji, gdzie w 1921 r. wstąpił do armii, ukończył szereg kursów podnoszących kwalifikacje, był m.in. wykładowcą w Akademii Wojskowej w Hranicach, a z czasem awansował do stopnia podpułkownika. 

Czytaj dalej „CZECHY: Archiwum Narodowe w Pradze prezentuje zbiór odznaczeń Ludvíka Svobody”

CZECHY: Promocja książki o archiwach i archiwistach Niemców sudeckich

Dnia 10 grudnia 2025 r. Archiwum Narodowe w Pradze zaprasza do swojej sali konferencyjnej o godzinie 15:30, mieszczącej się w głównym budynku przy ul. Archivní 4, na promocję książki pt. „Sudetendeutsche Archive und Archivare 1918–1938 – Zwischen Volkstumskampf und Wissenschaft” (Archiwa i archiwiści Niemców sudeckich 1918–1938 – między walką narodowościową a nauką).

Czytaj dalej „CZECHY: Promocja książki o archiwach i archiwistach Niemców sudeckich”

CZECHY. „Balony wolności” nad Czechosłowacją

Archiwum Sił Bezpieczeństwa w Pradze (Archiv bezpečnostních složek Praha) – odpowiednik polskiego Instytutu Pamięci Narodowej, od kilku miesięcy publikuje dokumenty dotyczące ciekawych wydarzeń lub zjawisk społecznych, charakterystycznych dla czasów komunistycznych. Tym razem zaprezentowano ulotki przerzucane w latach 50. XX w. balonami z Niemiec do Czechosłowacji.
Organizatorem akcji przerzucania drogą powietrzną druków było, nadające z Monachium, Radio Wolna Europa. W latach 1951–1956, za pomocą plastikowych balonów, zwanych „balonami wolności” wypełnionych helem, o wymiarach ok. 1 m x 1 m, przetransportowano z Bawarii do Czechosłowacji, Polski i na Węgry setki tysięcy ulotek. Był to unikalny sposób przerzucania nieocenzurowanych materiałów drukowanych przez zamknięte granice. W ten sposób „wolny świat” utrzymywał kontakt z krajami za Żelazną Kurtyną. W ramach tej „krucjaty balonowej” w 1954 r. do Polski wysyłano np. tekst pamiętników Józefa Światły, zbiegłego na Zachód funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, który opisywał okrutne metody rozprawiania się z opozycją.

Czytaj dalej „CZECHY. „Balony wolności” nad Czechosłowacją”

CZECHY: Przegląd filmów Wojciecha Jerzego Hasa w Filmotece Narodowej

Przy czeskiej Filmotece Narodowej (Národní filmový archiv) od wielu lat funkcjonuje specjalne kino „Ponrepo”, w którym prezentowane są, jak głosi jego slogan reklamowy, „filmy, których nie zobaczysz nigdzie indziej” (filmy, které jinde neuvidíte). Są to najważniejsze dzieła i rarytasy kina światowego, klasyka i współczesność, pokazywane bezpośrednio z taśmy filmowej, a nie z projektora cyfrowego.
W najbliższych dniach kino „Ponrepo” zaprezentuje swoim widzom specjalny cykl filmów jednego z największych polskich reżyserów Wojciecha Jerzego Hasa (1925-2000). Program cyklu Wojciecha Jerzego Hasa został przygotowany z okazji 100 rocznicy jego urodzin, we współpracy w Instytutem Polskim w Pradze. Czescy organizatorzy przytaczają słowa reżysera, iż „każdy film jest jak sen (…) W filmowym śnie często wplata się dziwny węzeł czasu. Przeszłość splata się z teraźniejszością, dawne wydarzenia wysuwają się na pierwszy plan obecnej rzeczywistości.

Czytaj dalej „CZECHY: Przegląd filmów Wojciecha Jerzego Hasa w Filmotece Narodowej”

CZECHY: Konferencja o ochronie granicy państwowej (1945-1955)

Muzeum Techniki w Brnie (Technické muzeum v Brně), Uniwersytet Obrony w Brnie (Univerzita obrany v Brně) oraz Archiwum Służb Bezpieczeństwa (Archiv bezpečnostnich složek) organizują w dniu 17 listopada 2025 r. konferencję naukową na temat „Ochrona granicy państwowej 1945-1955”, która odbędzie się w sali konferencyjnej Muzeum Techniki w Brnie (Technické muzeum v Brně), Purkyňova 105, Brno-Královo Pole.
Prezentowane na konferencji referaty skupią się na latach 1945–1955, gdy na pograniczu Czechosłowacji doszło do kilku przełomowych wydarzeń. Po zwycięstwie aliantów nad Niemcami w 1945 roku na terenach pogranicznych, wcielonych w 1938 roku do III Rzeszy, utworzono czechosłowacką administrację i organizację policyjną odrodzonego państwa. Nastąpiły tu również zmiany gospodarcze i społeczne, przede wszystkim wysiedlenie całej ludności niemieckojęzycznej. Doszło również do tropienia Niemców odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione w czasie wojny. Wraz ze wzrostem wpływów partii komunistycznej i późniejszym przejęciem przez nią władzy w lutym 1948 roku, podjęto wysiłki zmierzające do zabezpieczenia granicy państwowej, i to zarówno przed państwami sąsiednimi, jak i przed własnymi obywatelami Czechosłowacji, którzy nie chcieli zaakceptować komunizmu i wybrali drogę na Zachód. Rok 1955 był kolejnym, który w sposób znaczący wpłynął na ochronę granicy, zwłaszcza zaś z Republiką Federalną Niemiec i Austrią. W maju 1955 roku podpisano Austriacki Traktat Państwowy, na mocy którego wojska aliantów II wojny światowej opuściły Austrię. Pozostali w Austrii obywatele Czechosłowacji i innych państw bloku socjalistycznego, którym udało się dotąd przekroczyć „Żelazną Kurtynę”, nie były już tu narażone na deportację przez Armię Radziecką. Także wcześniejsza zgoda mocarstw zachodnich na utworzenie armii zachodnioniemieckiej i przystąpienie Republiki Federalnej Niemiec do NATO wymusiła na władzach państwowych konkretne działania. Jednym z nich stała się współpraca Straży Granicznej z jednostkami Armii Czechosłowackiej.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja o ochronie granicy państwowej (1945-1955)”

CZECHY: Monografia o filmach dla dzieci

Jedną z wizytówek czeskiej kinematografii są filmy fabularne dla dzieci, wyświetlane niegdyś często także w polskich kinach, niemal masowo prezentowane w naszej telewizji. Któż w dzieciństwie nie śledził przygód królewny Arabelii (serial z lat 1980–1981), czy wcześniej dziwnych przypadków Pana Tau z jego cudownym melonikiem (seria filmów z lat 1969–1978), niektórzy pamiętają jeszcze młodą czarownicę Saxanę z filmu „Dziewczyna na miotle” (1971), a ekranizacji różnych bajek były dziesiątki. Filmy te nie tylko są pieczołowicie przechowywane w Narodowym Archiwum Filmowym (Národní filmový archiv) w Pradze, czyli czeskiej Filmotece Narodowej, ale podaje się je tam również rekonstrukcjom cyfrowym i prowadzi różnorodne badania. Efektem tych ostatnich stała się ostatnio monografii naukowej.

Czytaj dalej „CZECHY: Monografia o filmach dla dzieci”

CZECHY: Międzynarodowa konferencja „Odnowa po kryzysie”

Archiwum Narodowe w Pradze zaprasza na międzynarodową konferencję nt. „Odnowa po kryzysie” (Pokrizová obnova), która odbędzie się od środy do piątku, w dniach 24-26 września 2025 r. Współorganizatorami konferencji są: Instytuty Historii oraz Państwa i Prawa Akademii Nauk Republiki Czeskiej, Wydziału Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Karola oraz Uniwersytetu w Peczu na Węgrzech (Pécsi Tudományegyetem). Konferencję zorganizowano przy wsparciu Strategii AV21 Akademii Nauk Republiki Czeskiej, w ramach programu badawczego „Odporne społeczeństwo XXI wieku. Potencjał kryzysowy i skuteczna transformacja”.

Czytaj dalej „CZECHY: Międzynarodowa konferencja „Odnowa po kryzysie””

CZECHY: Wręczono medale „Za zasługi dla czeskiej archiwistyki”

Dnia 18 września 2025 r. w sali kinowej Archiwum Narodowego 11 osób otrzymało medale „Za Zasługi dla Czeskiej Archiwistyki”, przyznawane przez Ministra Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej. Jest to nagroda wręczana za całokształt pracy lub nadzwyczajny czyn dla czeskiej archiwistyki.
Medale przyznawane są od 2006 roku, a najczęstszym miejscem ich uroczystego wręczenia jest Archiwum Narodowe w Pradze. Uroczystość odbywa się zazwyczaj raz w roku, z wyjątkiem 2007 roku, kiedy medale wręczono dwukrotnie. Od 2006 roku medal otrzymało łącznie 348 osób. Są to archiwiści, konserwatorzy, pracownicy opieki przedarchiwalnej, historycy, nauczyciele akademiccy, kierownicy archiwów państwowych, przemysłowych i prywatnych oraz inni. Lista nagrodzonych w 2025 roku to: Mag. Boris Domajnko (Słowenia); PhDr. JUDr. Ivan Dubovický; Mgr. Eva Javorská; Mgr. Tomáš Jelínek; Ph.D.; PaedDr. Zdeněk Kašpar; prof. Dr. Christian Keitel (Niemcy); Prom. hist. Nataša Kmochová; Mgr. Světlana Ptáčníková; Ing. Antonín Stáně; Stanislav Toulec; PhDr. Pavel Urbášek.

Czytaj dalej „CZECHY: Wręczono medale „Za zasługi dla czeskiej archiwistyki””

CZECHY: Tajemnicza koperta – ostatnie słowa prezydenta Masaryka

Jak powszechnie wiadomo historia skrywa wiele tajemnic, a opisujące je dokumenty odkrywane są często po wielu latach. Takimi dokumentami miała być zawartość tajemniczej koperty, którą 19 września 2005 r. do Archiwum Narodowego w Pradze przekazał Antonín Sum (zmarł w 2006 r.), jeden z osobistych sekretarzy Jana Masaryka (1886–1948) ministra spraw zagranicznych Czechosłowacji (1940–1948), a jednocześnie syn Tomáša Garrigue Masaryka (1850–1937), współtwórcy niepodległości tego kraju i jego pierwszego prezydenta (1920–1935). Koperta była zapieczętowana, a darczyńca zastrzegł, że można ją będzie otworzyć dopiero po 20 latach. Miała ona kryć przesłanie prezydenta Tomáša Masaryka, spisane przez jego syna prawdopodobnie 5 września 1937 r., już na łożu śmierci. Sprawa ta poruszyła czeską opinię publiczną, wywołując gorące dyskusje i wiele spekulacji na temat ostatnich słów prezydenta. Sama koperta spoczęła zaś na 20 lat w kasie pancernej praskiego Archiwum Narodowego.

Czytaj dalej „CZECHY: Tajemnicza koperta – ostatnie słowa prezydenta Masaryka”