CZECHY: Kryzys i państwo – konferencja o międzywojennej Czechosłowacji

Archiwum Narodowe w Pradze we współpracy z Instytutem Historii Akademii Nauk Republiki Czeskiej oraz Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Południowoczeskiego w Czeskich Budziejowicach zapraszają do udziału w konferencji pt. „Kryzys i państwo. Na przykładzie Czechosłowacji w okresie międzywojennym”. Konferencja odbędzie się w czwartek i piątek 23 i 24 września 2021 r. w gmachu głównym Archiwum Narodowego w Pradze, lub online. Na konferencji zostaną omówione m.in. narzędzia oraz działania o charakterze prawnym, ekonomicznym, społecznym, zdrowotnym i bezpieczeństwa państwa, jak i administracji państwowej, służące do rozwiązania różnych kryzysów, z jakimi borykała się międzywojenna Czechosłowacja.

Czytaj dalej „CZECHY: Kryzys i państwo – konferencja o międzywojennej Czechosłowacji”

CZECHY: Seminarium o źródłach masowych w kontekście RODO

Źródła milczą… z naszej winy? Perspektywy badań źródeł seryjnych w kontekście ochrony danych osobowych, to tytuł warsztatów naukowych, jakie przygotowują wspólnie Archiwum Narodowe w Pradze (Nardoní archiv Praha), Obwodowe Archiwum Państwowe w Pradze (Stan oblastní archiv v Praze) oraz Instytut Nauk Pomocniczych i Archiwistyki (Ústav pomocných věd historických a archivnictví) Uniwersytety im. Masaryka w Brnie. Odbędą się one online (na platforma ZOOM nebo MS Teams) dnia 15 czerwca 2021 r.
Temat warsztatów jest efektem rozwoju społeczeństwa informacyjnego i uzyskanej w ostatnich dziesięcioleciach przez byłe państwa komunistyczne wolność, co przyniosło szereg problemów związanych z regulacją niejednokrotnie sprzecznych praw obywatelskich – prawa do wolności badań, prawa do informacji o działaniach instytucji państwowych, prawa obywatela do informacyjnego samostanowienia lub ochrony własnej osobowości. Dla archiwów, które przechowują przede wszystkim dokumenty powstałe w wyniku działalności instytucji państwowych, siłą rzeczy właściwa ocena konfliktów pomiędzy uprawnioną ochroną interesów prywatnych i publicznych musi być trudna. Ponadto antagonizm ten znajduje odzwierciedlenie w całym cyklu życia dokumentu i zwiększa wymagania dotyczące zachowaniem informacji przez twórców, ich przejmowania, przetwarzania i publicznego udostępniania. Co więcej, oczekiwania badawcze są bardziej niż odmienne, od samych badań naukowych, poprzez obywatelską kontrolę nad władzą publiczną, po komercjalizację danych uzyskiwanych maszynowo w celu ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego.
Jednak w przypadku dokumentów zawierających dane osobowe, powstałych w społeczeństwie demokratycznym po 1989 roku, możliwość publicznego udostępnienia tych informacji jest zasadniczo utrudniona w porównaniu z dokumentami z okresu reżimów totalitarnych. Jedną z zasad, stosowaną obecnie w związku z prawodawstwem europejskim, jest zasada minimalizacji danych osobowych już podczas przetwarzania u ich twórcy. Wiele dotychczas wykorzystywanych źródeł historycznych zniknie lub nie będą dostępne przez całe życie człowieka , a nawet dłużej (tzw. Ochrona pośmiertna).

Czytaj dalej „CZECHY: Seminarium o źródłach masowych w kontekście RODO”

Czechy. Konferencja o kryzysach lat 1918–1922

Archiwum Narodowe w Pradze, we współpracy z Instytutem Historii Czeskiej Akademii Nauk, organizuje konferencję pt. „Od kryzysu do kryzysu: Czechosłowacja i Europa w latach 1918–1922”, która planowana jest w dniach 24-25 września 2020 r. w budynku Archiwum Narodowego (Národní archiv, Archivní 2257/4, 149 00 Praha).

Organizatorzy w ten sposób zapowiadają planowaną konferencję: „I wojna światowa i wywołane przez nią problemy w postaci trudnej sytuacji dużych grup ludności, wraz z rosnącym chaosem i trudnościami w zaopatrzeniu, uwypukliły istniejące nierówności społeczne i wywołały protesty, które trwały również po zakończeniu Wielkiej Wojnie, upadku czterech monarchii i powstaniu w ich miejscu szeregu nowych państw. Po nich nastąpiły nie tylko kolejne, liczne konflikty zbrojne, ale także wiele wewnętrznych kryzysów politycznych i społecznych (głód, strajki), zarówno w Czechosłowacji, jak i w krajach sąsiednich, jak choćby liczne powstania w Niemczech lub zwrot w wewnętrznym rozwoju Węgier. Wszystko działo się na tle rosyjskiej rewolucji bolszewickiej i wojny domowej lat 1917–1922 na terytorium byłego imperium carskiego”.

Czytaj dalej „Czechy. Konferencja o kryzysach lat 1918–1922”

CZECHY: Konferencja o Kominternie w Europie Środkowej

W czwartek 3 października 2019 r. w siedzibie Narodowego Archiwum w Pradze odbyła się międzynarodowa konferencja archiwalno-historyczna, zorganizowana we współpracy z Instytutem Historii Akademii Nauk Republiki Czeskiej pt. „Komintern w Europie Środkowej. Instrument polityki zagranicznej Związku Radzieckiego”, gromadząc wielu badaczy z Czech, Słowacji, Niemiec, Ukrainy i Rosji.
We wprowadzeniu do Konferencji jej organizatorzy napisali m.in.: „Ustanowienie Międzynarodówki Komunistycznej w marcu 1919 r. zwiastowało przejście polityki państwa radzieckiego do intensywnej współpracy z międzynarodowym socjalistycznym, względnie komunistyczny ruchem. W działalność tę była zaangażowana radykalna część lewicy czechosłowackiej socjaldemokracji, przekształcona później w Komunistyczną Partię Czechosłowacji (KSČ). Kierownictwo Kominternu i jego profil zmieniły się, ale niezmienny pozostawał jego kierunek ideologiczny. Nadal istnieje wiele niewiadomych dotyczących tych zmian, powstawania mechanizmów wewnętrznych. Zwłaszcza na pierwszych etapach rozwoju Kominternu zarządzanie nim wykazało bardziej autonomiczne elementy w stosunku do WKP(b). Sekcje Kominternu, partie komunistyczne, były zaangażowane we wspieranie państwa radzieckiego i odgrywały ważną rolę we wspieraniu jego polityki zagranicznej w swoich krajach. Po tym, jak przez partie komunistyczne przeszła fala bolszewizacji, gdy Stalin umocnił swoją pozycję w ZSRR, podporządkował Komintern interesom imperium sowieckiego”.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja o Kominternie w Europie Środkowej”

CZECHY: Zapowiedź historycznej konferencji naukowej „Miasto się bawi”

Rozpoczęły się przygotowania do 38. Międzynarodowej Konferencji Archiwów Republiki Czeskiej, organizowanej w październiku 2019 r. przez Archiwum Miasta Stołecznego w Pradze we współpracy z Instytutem Historycznym Akademii Nauk Republiki Czeskiej, Wydziałem Humanistycznym Uniwersytetu Karola, Instytutem Historii Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu JE Purkyně w Ústí nad Labem oraz Instytutem Historycznym i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Konferencja zorganizowana zostanie pod hasłem „Miasto się bawi – od średniowiecza do 1848 r. Praga jako centrum życia kulturalnego”.
Celem konferencji jest poruszenie różnych tematów związanych z rozrywką, życiem kulturalnym i alternatywnymi formami zabawy społeczeństwa miejskiego, zarówno w przestrzeni prywatnej, jak i publicznej miasta od średniowiecza do połowy XIX wieku. Organizatorzy pragną przyjrzeć się nie tylko zjawisku rozrywki w środowisku miejskim, jego różnym aspekty i zmianom funkcji, ale także temu, jak było modyfikowane, jak było postrzegane przez mieszkańców miasta, przedstawicieli administracji świeckiej i kościelnej.
Rozrywka stanowiła część organizacji przestrzeni miasta od średniowiecza do tego stopnia, że można ją uznać za jedną z oznak miejskości. Miasta, w zależności od stopnia zróżnicowania społecznego, potencjału gospodarczego i swych funkcji, stawały się historycznymi ośrodkami życia kulturalnego, różniącymi się jakością ofert rozrywkowych, ich różnorodności i form odpoczynku. Praga, jako metropolia, oferowała niewątpliwie szeroki wachlarz możliwości spędzania wolnego czasu i uczestniczenia w rozrywce.
Czytaj dalej „CZECHY: Zapowiedź historycznej konferencji naukowej „Miasto się bawi””

CZECHY: Zapowiedź listopadowej konferencji o topografii historycznej

Okręgowe Archiwum Państwowe w Pradze co roku przygotowuje kilka znaczących wystaw i konferencji archiwalno-historycznych o znaczeniu międzynarodowym. Obecnie czyni przygotowania do seminarium naukowego dla badaczy zajmujących się topografią historyczną, a to z okazji mijającej w tym roku 280 rocznicy urodzin czeskiego prekursora badań w tej dziedzinie, a mianowicie Jaroslava Schallera.
Josef František Jaroslav Schaller urodził się 6 marca 1738 r. na w Konopišti, zmarł 6 stycznia 1809 r. w Pradze. Był księdzem z zakonu pijarów, a więc jego głównym zdaniem stało się kształcenie i wychowanie młodzieży. Specjalizował się w historii, a szczególnie w geografii historycznej, zwłaszcza topografii. Był autorem licznych opracowań z tego zakresu, a jego najważniejszym dziełem stało się monumentalne kompendium „Topographie des Königreiches Böhmen” (Topografia Królestwa Czeskiego). Złożyło się nań 16 części wydanych w latach 1785-1791, które cieszyły się ogromną popularnością i uznaniem nie tylko w czasie powstania, ale i do tej pory są wykorzystywane przez badaczy z uwagi na wielką dokładność topograficzną. Drugą z ważnych jego prac stał się opis topografii historycznej Pragi („Beschreibung der königlichen Haupt- und Residenzstadt Prag”), wydany w czterech tomach w latach 1794-1797. Te dwa dzieła uczyniły Jarosława Schallera ojcem czeskiej topografii historycznej. Ponadto Schaller opracował szereg prac historycznych o historii swojego zakonu, o jego najważniejszych postaciach, a także o prowadzonej przez pijarów działalności dydaktycznej w Czechach i na Morawach.

Czytaj dalej „CZECHY: Zapowiedź listopadowej konferencji o topografii historycznej”

CZECHY: Wystawa archiwaliów 1000-letnich dziejów Czech na 100-lecie niepodległości

Rok 1918 jest także w Czechach obchodzony jako rocznica 100-lecia Niepodległości, czyli powstania Republiki Czechosłowackiej. W ramach różnorodnych przedsięwzięć jubileuszowych przygotowano szereg wystaw pod wspólnym tytułem „Założono w1918 roku”. Jego organizatorami są: Biuro Prezydenta Republiki Czeskiej, Dyrekcja Zamku Praskiego, Wojskowy Instytut Historyczny, Dyrekcja Archiwów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz Muzeum Poczty. Jedną z tych prezentacji jest wystawa zatytułowana „Przez labirynt dziejów Ziem Czeskich” (Labyrintem dějin českých zemí), otwarta 27 lutego 2018 r. na Hradczanach.
Bezpośrednimi organizatorami wystawy są Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oraz Archiwum Narodowe w Pradze, które postanowiły przedstawić zwiedzającym tysiącletnie dzieje państwa czeskiego, od jego powstania poprzez wszystkie najważniejsze koleje losu. Poprzez prezentację oryginalnych dokumentów, zdjęć, druków, filmów oraz przedmiotów, w formie swoistych migawek, przywołano pamięć o przełomowych wydarzeniach w rozwoju państwa czeskiego od X wieku do czasów współczesnych. Najcenniejszym eksponatem jest oryginał tzw. „Przywileju Władysława” z 1158 r., dokumentu będącego najstarszym zachowanym świadkiem czeskiej historii. Ale zanim odwiedzający go zobaczą, muszą przejść przez swoisty labirynt historii, mający im uświadomić i przypomnieć, co sami przeżyli w drugiej połowie XX wieku. Przed zwiedzającym stopniowo odsłaniane są i odtwarzane dramaty państwa, społeczeństwa i pojedynczych osób, jakie pamiętają, lub znają oni z opowiadań swoich rodziców lub dziadków, ewentualnie się o nich uczyli w szkole: Austria-Węgry, królestwo, księstwo, Wielka Wojna, Protektorat, komunizm, Praska Wiosna, Aksamitna Rewolucja…

Czytaj dalej „CZECHY: Wystawa archiwaliów 1000-letnich dziejów Czech na 100-lecie niepodległości”

CZECHY: Wystawa o organizacji „Sokoła” w Beroun

Tegoroczne „Europejskich Dni Dziedzictwa” – największy w Europie społeczny projekt edukacyjny – zorganizowane zostały już po raz 23 (po raz pierwszy ogłosiła je Rada Europejska w 1991 r.), tym razem pod wspólnym hasłem „Utracone dziedzictwo”. Ideą tego programu jest promowanie regionalnego dziedzictwa kulturowego, a także przypominanie o wspólnych korzeniach państw europejskich opartych na kulturze. Archiwa polskie nieczęsto włączają się do tej akcji, podobnie jest w archiwach czeskich, ale zdarzają się tam w tym względzie ciekawe inicjatywy, jak wystawa w Berounie.
Beroun to niezbyt wielkie – niecałe 20 tys. mieszkańców – miasto w środkowych Czechach. Wiele powstających tu inicjatyw rodzi się tu w miejscowym Powiatowym Archiwum Państwowym, będącym Oddziałem Okręgowego Archiwum Państwowego w Pradze. Tym razem, w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa, archiwiści postanowili przygotować wystawę pt. „Pod sztandarem Sokoła” (Pod sokolským praporem). Zorganizowano ją także w ramach obchodów 750-lecia najstarszej pisemnej wzmianki o tym grodzie, ale również w 150 rocznicę utworzenia tutaj Klubu Gimnastycznego „Sokół”, jednego z najstarszych klubów sportowych w mieście. Organizacja to powstała wkrótce po powstaniu „Sokoła” w Pradze.

Czytaj dalej „CZECHY: Wystawa o organizacji „Sokoła” w Beroun”

CZECHY: Medal dla dr Huberta Wajsa

Dnia 24 czerwca 2013 r. w Archiwum Narodowym w Pradze, minister spraw wewnętrznych Republiki Czeskiej Jan Kubice wręczył medale „Za zásluhy o české archivnictví” (Za zasługi dla czeskiej archiwistyki) 23 osobom, w tym siedmiorgu obcokrajowcom, wśród których znalazł się również dr Hubert Wajs – dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie.

oprac. Ivo Łaborewicz
Archiwum Państwowe Oddział Jelenia Góra

Więcej:

Facebook Česká archivní společnost

Medaile Za zásluhy o české archivnictví 2013

Ivo Łaborewicz

AP Wrocław Oddział Jelenia Góra

 

Ciesząc się tym zaszczytnym wyróżnieniem Redakcja Archnetu składa niniejszym serdecznie gratulacje. Dla portalu, którego celem jest, promowanie otwartość archiwistyki, gotowości do współpracy i wzajemnej wymiany doświadczeń pomiędzy  archiwistykami narodowymi, nagroda czeskich archiwistów dla naszego kolegi jest powodem do radości i dumy.

Gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów.

Redakcja ArchNetu