MRA: Międzynarodowy Kongres Archiwów Barcelona 2025 część I

W dniach 27-30 października 2025 r. w Barcelonie odbędzie się Międzynarodowy Kongres Archiwów.
Ramowy program obejmuje pięć podstawowych sesji metodycznych:
1.    Zarządzanie pamięcią i zachowanie tożsamości (Gestion des mémoires / Conservation des identités),
2.    Konflikty, katastrofy i relokacje (Conflits, Catastrophes et Déplacement),
3.    Archiwa i prawa (Archives et droits)
4.    Cyfryzacja i udostępnianie (Numérique et Accessible),
5.    Przyszłość archiwów (Avenir des Archives).
Obok bloków merytorycznych przewidziano także inne formy, takie jak: co-lab spotkania współreżyserowane, krótkie dyskusje (discours éclairs), spotkania MRA i prezentacje plakatowe.  
Poniżej przedstawiamy tematykę referatów, które będą wygłaszane. Nielicznym będzie dane uczestniczyć osobiście w kongresie, ale sama tematyka zagadnień poruszana na nim przez archiwistów z całego świata, odkrywa istotne dla środowiska archiwistów obszary. Niewątpliwie klęski naturalne, konflikty zbrojne, sztuczna inteligencja i ochrona pamięci szeroko pojętych mniejszości artykułowana jest często, ale inne zagadnienia takie jak cyfryzacja także są obecne.

Czytaj dalej „MRA: Międzynarodowy Kongres Archiwów Barcelona 2025 część I”

CHINY: Działania zapobiegawcze archiwów w Szanghaju wobec tajfunu „Co-May”

W dniach 30 i 31 lipca 2025 r. w wybrzeże chińskiej prowincji Zhejiang uderzył tajfun Co-May, przynosząc porywy wiatru osiągające 83 km/h, intensywne opady deszczu, jak również tsunami, które wdarło się na ląd. Władze Szanghaju ewakuowały 280 tysięcy osób. W związku z tym tajfunem, oznaczonym jako nr 8 „Zhujiecao” (o sile burzy tropikalnej), Archiwa Miejskie w Szanghaju podjęły szereg działań prewencyjnych, aby aktywnie reagować na sytuację i zapewnić bezpieczeństwo swoim zbiorom. Na szczęcie nie odnotowano żadnych wypadków lub uszkodzeń materiałów, zarówno w archiwach miejskich, jak i dzielnicowych, a wszystkie prace ochronne przebiegały sprawnie i zgodnie z planem.

Czytaj dalej „CHINY: Działania zapobiegawcze archiwów w Szanghaju wobec tajfunu „Co-May””

UKRAINA: Kolejne skany ksiąg metrykalnych on-line

Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (Центральний державний історичний архів України, м. Львів) w dniu 31 lipca 2025 r. poinformowało o zamieszczeniu w Internecie kolejnych kopii cyfrowych materiałów archiwalnych z zasobu tegoż Archiwum, w tym skanów ksiąg metrykalnych z zespołu nr 618 „Римо-католицька митрополича консисторія, м. Львів (Lemberger Lateinische Metropolitan Consistorium / Rzymskokatolicki Konsystorz Metropolitalny we Lwowie) z lat 1482-1944 (https://archium.tsdial.archives.gov.ua/fonds/532/ . Stanowiące część drugą (oпис 2) zespołu księgi metrykalne parafii rzymskokatolickich z terenu archidiecezji lwowskiej, z lat (według informacji podanych na stronie www) 1600-1948, ale faktycznie, w zdecydowanej większości, z okresu koniec XVIII – pierwsza połowa XX w, w ilości ponad czterech tysięcy jednostek archiwalnych, obecnie już chyba wszystkie dostępne są on-line, co niewątpliwie powinno cieszyć osoby zainteresowane badaniami genealogicznymi (wielce żmudnymi, ale w rezultacie równie wielce satysfakcjonującymi).

Czytaj dalej „UKRAINA: Kolejne skany ksiąg metrykalnych on-line”

CZECHY: Seminarium o ochronie dokumentacji audiowizualnej

Czeski Komitet Błękitnej Tarczy we współpracy z Archiwum Narodowym w Pradze, organizują już po raz drugi seminarium nt. „Ochrona dokumentów audiowizualnych i fotografii”, które odbędzie się dnia 9 października 2025 r.
Celem seminarium jest wymiana wiedzy i doświadczeń w zakresie pozyskiwania, konserwacji i ochrony prawnej, a przede wszystkim zabezpieczania i opieki nad materiałami fotograficznymi i filmowymi. W bloku porannym będą miały miejsce wykłady ekspertów, poświęcone m.in. warunkom klimatycznym w magazynach, pracy z uszkodzonymi taśmami filmowymi, czy zbiorom fotografii historycznych. W części popołudniowej odbędą się warsztaty praktyczne, dotyczące m.in.: identyfikacji negatywów i pozytywów. Całość zakończy wykład na temat ochrony praw autorskich do materiałów audiowizualnych. Seminarium skierowane jest do pracowników instytucji pamięci, archiwistów, kustoszy i innych ekspertów w dziedzinie opieki nad dziedzictwem kulturowym.

Czytaj dalej „CZECHY: Seminarium o ochronie dokumentacji audiowizualnej”

NIEMCY: 58 Dzień Archiwów Nadrenii 2025 w Viersenn – Czy archiwa są zrównoważone i przyszłościowe?

W dniach 26 i 27 czerwca w Viersen w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, odbył się już 58. Dzień Archiwów Reńskich. Organizatorem tej edycji corocznych spotkań archiwalnych w Nadrenii było Archiwum Powiatowe w Viersen,(Kreisarchiv Viersen) wspólnie z Centrum Doradztwa i Doskonalenia Archiwów LVR (AFZ).  Wydarzenie zgromadziło ponad 200 delegatów w miejskiej sali festiwalowej. 
W trzech sekcjach uczestnicy zgłębiali różne obszary współczesnej pracy archiwalnej, której zarządzanie jest kluczowe dla obecnego i przyszłego znaczenia archiwów w społeczeństwie demokratycznym.
Pierwsza sekcja dotyczyła archiwów jako miejsc przechowywania i ochrony dóbr kultury, koncentrując się na nowych koncepcjach budowlanych i współczesnych budynkach użytkowych. Jedna z prezentacji przedstawiła przykład nowo wybudowanego Archiwum Diecezjalnego Biskupów w Akwizgranie, mieszczącego się w kościele parafialnym św. Pawła. Oprócz tego konkretnego projektu budowlanego w Nadrenii, zaprezentowano nowe koncepcje budowlane dla magazynów i archiwów, torując drogę tzw. „centrom zbiorów” do użytku wielu instytucji artystycznych i kulturalnych.

Czytaj dalej „NIEMCY: 58 Dzień Archiwów Nadrenii 2025 w Viersenn – Czy archiwa są zrównoważone i przyszłościowe?”

CZECHY: Czy dojdzie do brakowania materiałów archiwalnych? Może u nas też?

W programie Walnego Zgromadzenia Czeskiego Stowarzyszenia Archiwalnego, jakie odbyło się jeszcze w kwietniu 2025 r., tradycyjnie miało miejsce wystąpienie dyrektora Departamentu Administracji Archiwalnej i Służby Dokumentacyjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Daniela Doležala, któremu podlegają wszystkie archiwa państwowe w Republice Czeskiej. W swoim przemówieniu, które sam określił mianem „raportu”, przedstawił najważniejsze, według niego, wyzwania i problemy, przed jakimi w najbliższych latach staną archiwa historyczne. Przyjrzyjmy się kilku z tych zagadnień.
Na początku wystąpienia Daniel Doležal – odpowiednik polskiego Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych – wyraził zadowolenie z „korzystnej i owocnej współpracy pomiędzy ministerstwem a Czeskim Stowarzyszeniem Archiwalnym”, w ramach której przeprowadzono szereg spotkań i debat nad rozwojem czeskiej archiwistyki. Ważne dla niego były też częste odwiedziny w archiwach i osobiste kontakty, podejmowane w poszukiwaniu „optymalnej płaszczyzny dla naszej dziedziny, konsensusu, który może stać się solidnym fundamentem dalszego istnienia”. W stale i szybko zmieniającym się świecie archiwistyka winna wypracować solidne podstawy, w oparciu o które będzie można „udowodnić społeczeństwu nieodzowność archiwów i archiwistów”. Zauważył przy tym, że niezmiennym elementem pozostaje fakt, „że praca archiwalna nigdy, pod żadnymi rządami (…), nie miała należnego priorytetu ani społecznego wsparcia”.

Czytaj dalej „CZECHY: Czy dojdzie do brakowania materiałów archiwalnych? Może u nas też?”

NIEMCY: Pożar w archiwum Fundacji Kultury Fliedner.

Takie historie niestety się zdarzają – katastrofy i pożary w archiwach: Kolonia 2009, Kraków 2021 i obecnie Düsseldorf. Pożar, który miał miejsce 19 maja 2025 r. w centrum utylizacji odpadów w szpitalu Florence Nightingale w Kaiserswerther Diakonie w Düsseldorfie, szczególnie dotknął archiwum budynku i skład muzealny Fundacji Kultury Fliedner. Cenne dobra kultury i dokumenty historyczne zostały zniszczone lub poważnie uszkodzone. Fundacja ma długą i zacną historię wpisującą się w historię Düsseldorfu.  Pastor Theodor Fliedner i jego pierwsza żona, Friederike Fliedner, otworzyli Dom Macierzysty w Kaiserswerth w październiku 1836 r. – pierwszą na świecie instytucję diakonatu. Niezamężne kobiety uczyły się tam zawodu pielęgniarki i opiekunki do dzieci. Jednocześnie mieszkały razem jako diakonisy we wspólnocie Domu Macierzystego. Kobiety rozwinęły silną wspólnotę wiary, życia i służby. Fliednerowie wcześnie znaleźli praktyczne rozwiązania potrzeb społecznych. Z biegiem czasu  rozwinęło się to w nowoczesne i zróżnicowane przedsiębiorstwo społeczne, w którego skład wchodziły różne szkoły, w tym szkoła pielęgniarska), a także inne placówki kształcenia  i szkoleniowe, służba wsparcia dla młodzieży i rodzin oraz szpital Florence Nightingale, wybudowany w 1975 r.

Czytaj dalej „NIEMCY: Pożar w archiwum Fundacji Kultury Fliedner.”

CZECHY: Próba przemytu narzeczonej przez granicę w 1965 r.

Czeskie Archiwum Zbiorów Sił Bezpieczeństwa (Archiv bezpečnostních složek) – odpowiednik polskiego Instytutu Pamięci Narodowej, na swoich stronach internetowych co miesiąc przedstawia ciekawe dokumenty dotyczące działalności byłej czechosłowackiej Służby Bezpieczeństwa i innych urzędów tego komunistycznego państwa. W jednej z ostatnich takich prezentacji znalazły się akta dochodzenia z 1965 r. dotyczące próby przemytu przez granicę kobiety, ukrytej w specjalnej skrytce samochodu osobowego.

Czytaj dalej „CZECHY: Próba przemytu narzeczonej przez granicę w 1965 r.”

CZECHY: Konferencja o „Psiogłowcach”

Powiatowe Archiwum Państwowe w Domažlicach z siedzibą w Horšovskim Tynie, we współpracy z Biblioteką im. Boženy Němcovej w Domažlicach, Miastem Domažlice i Krajem Pilzneńskim organizują konferencję pt. „Chodowie i rok 1325 – Siedem wieków historii Chodów”, która zaplanowana została w dniach 2–3 października 2025 r.
Chodowie (czeskie Chodové), to wolny lud, którym królowie czescy w XIII w. obsadzili zachodnią granicę Czechach, celem strzeżenia jej ze strony Bawarii. Zamieszkiwali 11 wsi koło Domažlic, tzw. – Region Chodzki. Byli wolnymi kmieciami, podlegającymi jedynie królowi. W zamian za swoją służbę zostali zwolnieni ze wszystkich powinności feudalnych.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja o „Psiogłowcach””

CZECHY: Protokół rozwiązania Układu Warszawskiego z 1991 r. zabytkiem kultury

W Republice Czeskiej od wielu lat najważniejsze dla państwa i narodu dokumenty wpisywane są na specjalną listę Archiwalnych Zabytków Kultury (AKP), która aktualizowana jest co roku przez Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Trafiające na tę listę materiały aktowe oceniane są pod względem czasu powstania, treści, formy, jak również znaczenia ich twórcy, bierze się pod uwagę także ich wyjątkowość, oryginalność, a przede wszystkim znaczenie dla historii powszechnej, narodowej lub regionalnej, ale także dziejów nauki, techniki lub kultury. Umieszczenie danego dokumentu na takiej liście jest bardzo istotnym narzędziem ochrony i promocji dziedzictwa archiwalnego. Archiwa będące w posiadaniu takiej dokumentacji prowadzą dla niej odrębną ewidencję.

Czytaj dalej „CZECHY: Protokół rozwiązania Układu Warszawskiego z 1991 r. zabytkiem kultury”