Zgodnie ze słownikową terminologią (tu: Słownik języka polskiego, 1992) – korupcja jest to: „przyjmowanie lub żądanie przez pracownika instytucji państwowej lub społecznej korzyści majątkowej lub osobistej w zamian ze wykonanie czynności urzędowej lub za naruszenie prawa”. Definicja ta nie obejmuje oczywiście całości problemów związanych z tą kwestię, towarzyszącą, czy raczej trapiącą ludzkość od początków jej społecznego istnienia. Zagadnieniu temu dla dwóch ostatnich stuleciu będzie poświęcona międzynarodowa konferencja naukowa, jaka odbędzie się w dniach 19.-20. września 2024 r. w Archiwum Narodowym w Pradze.
Kategoria: Nowości z Czech i Słowacji
CZECHY: Archiwista o kryminalnej przeszłości Czechosłowacji
Jak wiele interesujących tematów można znaleźć w archiwach przekonuje co pewien czas Karel Řeháček – archiwista Okręgowego Archiwum Państwowego w Pilźnie, publikując książki zawierające ciekawostki z przeszłości. Tym razem na swój warsztat badawczy wziął sprawy kryminalne i inne nieszczęśliwe wypadki, jakie miały miejsce na terenie zachodnich Czechach w latach 1918-1948.
Czytaj dalej „CZECHY: Archiwista o kryminalnej przeszłości Czechosłowacji”
CZECHY: Konferencja Archiwum w Pradze na temat ochrony zabytków
„Obywatelskim obowiązkiem każdego jest pomaganie w konserwacji zabytków”, ten cytat jest jednocześnie hasłem międzynarodowej konferencji, planowanej na początek października 2024 r. w czeskiej Pradze. Dotyczyć ona będzie opieki nad dziedzictwem w miastach w XIX i XX wieku oraz ich tradycjami. Będzie to już 43. Międzynarodowa Konferencja Archiwów Miasta Stołecznego Pragi.
Archiwum Miasta Stołecznego Praga organizuje co roku – w drugim tygodniu października – międzynarodowe konferencje naukowe poświęcone zagadnieniom historii miast. Od 1998 roku ich stałym współorganizatorem jest Instytut Studiów Międzynarodowych Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Karola w Pradze. Tematy poszczególnych konferencji zawsze uwzględniają ogląd interdyscyplinarny. Konferencje organizowane są z uwzględnieniem treści merytorycznych we współpracy z wyspecjalizowanymi instytucjami krajowymi i zagranicznymi (uczelniane i pracownie akademickie, archiwa, muzea oraz biblioteki). Spotkania te prowadzone są zazwyczaj w kilku językach (czeskim, niemieckim, polskim itd.), dla których zapewnia się tłumaczenie symultaniczne. Oprócz utytułowanych badaczy organizatorzy bardzo chętnie przyjmują także referaty studentów studiów magisterskich i podyplomowych.
Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja Archiwum w Pradze na temat ochrony zabytków”
CZECHY: Promocja książki o dziejach archiwów czeskich między wojnami
Dnia 6 marca 2024 r. w czeskim Archiwum Narodowym w Pradze odbyła się prezentacja monografii dr. hab. Tomáša Veličky pt. Archivnictví v meziválečném Československu (1918–1939). Středoevropské kontexty – politika – profesionalizace [Archiwistyka w międzywojennej Czechosłowacji (1918–1939). Konteksty środkowoeuropejskie – polityka – profesjonalizacja]. Książka została wydana pod koniec 2023 roku przez Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Uniwersytetu Jana Ewangelisty Purkyně w Usti nad Łabą oraz wydawnictwo „Casablanca”.
Czytaj dalej „CZECHY: Promocja książki o dziejach archiwów czeskich między wojnami”
SŁOWACJA: Konferencja nt. obrazu kobiet w materiałach archiwalnych
Stowarzyszenie Słowackich Archiwistów oraz Archiwum Miasta Bratysławy zapraszają na konferencję nt. „Kobiety w źródłach archiwalnych (Ženy v archívnych prameňoch), jaką przygotowują w ramach XXVII. Dni Archiwalnych w Republice Słowackiej, zaplanowanych w Bratysławie w dniach od 4 do 6 czerwca 2024 r. Organizatorzy konferencji, parafrazując swobodnie słowa znanej rzeczniczki feminizmu Simone de Beauvoir, stwierdzają: „możemy powiedzieć, że kobiety – a także ich dzieje – stały się tymi drugimi w historii ludzkości, mimo że stanowią jej połowę”. Wpływ na to miał be zwątpienia specyficzny status prawny i społeczny kobiet w przeszłości, ich ograniczone możliwość angażowania się w sferę polityczną, gospodarczą i kulturalną. To zaś miało ogromny wpływ na zakres i zawartość zachowanych źródeł, czy też użytecznych informacji. Jednak kobiety z różnych klas społecznych posiadały też róże pozycje wyjściowe. Inaczej toczyły się losy życiowe dam z arystokracji, odmienne były losy pań z klasy mieszczańskiej, a jeszcze inne kobiety ze wsi, czy też niewiast znajdujących się na marginesie społeczeństwa. Jak podkreślają organizatorzy, już tylko z tych względów przed badaczami otwiera się cała konstelacja różnorodnych losów życiowych i środowiskowych, w ramach których rozgrywały się historie kobiet.
Czytaj dalej „SŁOWACJA: Konferencja nt. obrazu kobiet w materiałach archiwalnych”
CZECHY: Memorandum o współpracy archiwistów i muzealników
Piecza o zabezpieczenie, przechowywanie oraz udostępnianie wszelkich zabiorów naukowo-kulturalnych jest przedmiotem troski wielu instytucji i organizacji, które na różnych polach starają się w tej kwestii współpracować. Ostatnio dwie czeskie organizacje społeczne zdecydowały się na podpisanie wspólnego memorandum, mającego uregulować ich wzajemne działania w tym zakresie.
Stowarzyszenie Czeskich Archiwistów (Česka archivní společnost – ČAS) oraz Stowarzyszenie Muzeów i Galerii Republiki Czeskiej (Asociace muzeí a galerií České republiky – AMG) podpisały memorandum o wzajemnej współpracy w obszarze opieki nad narodowym dziedzictwem kulturowym. Współpraca będzie polegać na wymianie doświadczeń i wiedzy, przekazywaniu informacji i wzajemnej komunikacji w ramach prac koncepcyjnych oraz opracowywania nowych standardów legislacyjnych lub innych dokumentów z nimi związanych z zakresu pracy muzealnej, archiwalnej, prawa autorskiego, digitalizacji dziedzictwa kulturowego i edukacji. Obie strony zamierzają wzajemnie promować i popularyzować swoje działania dotyczące tematów będących przedmiotem wspólnych zainteresowań. AMG i ČAS zgodziły się także na współpracę przy przygotowaniu i realizacji różnych projektów, np. w zakresie szkoleń tematycznych, seminariów i konferencji branżowych czy innych działań edukacyjnych.
Ze strony AMG dokument podpisała jego przewodnicząca mgr Irena Chovančíková, zaś ze strony ČAS jego przewodniczący mgr Karel Halla. Oboje złożyli swoje podpisy w Pradze dnia 18 stycznia 2024 r.
Tego typu działania mogą być inspiracją, a nawet wzorem do podejmowania kolejnych podobnych inicjatyw także w naszym kraju, pod warunkiem, że będzie się je realizować, a nie pozostaną jedynie pustym zapisem.
Czytaj dalej „CZECHY: Memorandum o współpracy archiwistów i muzealników”
CZECHY: Siedem nowych archiwaliów na liście zabytków kultury Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
W styczniu 2024 r. dyrektor Departamentu Administracji Archiwalnej i Służby Kancelaryjnej MSW podjął decyzję o ogłoszeniu siedmiu nowych archiwalnych zabytków kultury. Wykaz Archiwalnych Zabytków Kultury jest jednym z najważniejszych narzędzi ochrony i promocji Narodowego Dziedzictwa Archiwalnego. Służy jako narzędzie dla zwiększenia ochrony, a jednocześnie promocji archiwów o niezwykłej wadze. Archiwalia wytypowane do umieszczenia na tej liście charakteryzują się wyjątkowością i niepowtarzalnością oraz dotyczą zazwyczaj znaczących wydarzeń lub punktów zwrotnych w historii regionalnej, narodowej lub powszechnej.
Archiwalia te, ze względu na swoją unikatowość, stanowią niezwykłą wartości dla dziedzictwa archiwalnego Republiki Czeskiej. Decyzję o ich wpisaniu na listę narodowych zabytków kultury podejmuje rząd w formie rozporządzenia. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych prowadzi zaś ich specjalną ewidencję. Archiwa, w których znajdują się te materiały również posiadają ich specjalne rejestry. Za archiwalne zabytki kultury uważa się archiwalia zgromadzone w jednym archiwum lub instytucji kulturalno-naukowej (muzea, galerie, zabytki, Instytut PAN i uczelnie) lub u jednego właściciela.
Oto wykaz i krótka charakterystyka dokumentów i zbiorów, wraz z ich numerami, jakie znalazły się na liście zabytków kultury.
CZECHY: Publikacja atlasu włókien papieru
Z końcem 2023 roku nakładem Archiwum Narodowego w Pradze (Národní archiv v Praze) ukazała się ciekawa publikacja, która z pewnością zainteresuje wszystkich konserwatorów papieru, zatrudnionych nie tylko w archiwach, ale w ogóle trudniących się pielęgnowaniem dokumentów i publikacji papierowych. Dziełem tym jest „Atlas włókien papieru”.
Jak wiadomo papier jest celulozowy jest wytwarzany z drobnych, wydłużonych komórek roślinnych, najczęściej drzewnych, zwanych w terminologii papierniczej włóknami celulozowymi. W roślinie komórki te są zróżnicowane, tworząc zwartą tkankę. Aby drewno przerobić na papier trzeba je najpierw rozdrobnić na pojedyncze włókna. Z otrzymanej masy włóknistej formuje się następnie wstęgę papieru, wykorzystując naturalną zdolności włókien roślinnych do wiązania się ze sobą.
CZECHY: Zaproszenie na konferencję o artystach w sieci społeczeństw
Instytut Historii Sztuki Akademii Nauk Republiki Czeskiej oraz Galeria Narodowa w Pradze przygotowują konferencję pt.: „Artysta i sieci – przyjaciele, współpracownicy, zleceniodawcy” (Umělec a sítě – přátelé, spolupracovníci, zadavatelé zakázek), która odbędzie się w dniach 30-31 maja 2024 r. w Pradze, do udziału w której zapraszają szerokiego grono badaczy: archiwistów, historyków, historyków sztuki, kulturoznawców, socjologów i innych.
Jak stwierdzają organizatorzy – artysta pozostawał całkowitym samotnikiem jedynie w pojedynczych i nielicznych przypadkach. Częściej można było go odnaleźć w środku mniej lub bardziej złożonej sieci relacji społecznych. Ze względu na swój zawód i sposób życia artysta musiał komunikować się ze zleceniodawcami, mecenasami czy przełożonymi, a w życiu osobistym funkcjonował wszak w społeczeństwie – wśród przyjaciół, krewnych, konkurentów i współpracowników.
Czytaj dalej „CZECHY: Zaproszenie na konferencję o artystach w sieci społeczeństw”
CZECHY: Tragedia na Uniwersytecie Karola
Tragedia, jaka wydarzyła się 21 grudnia 2023 r. na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Karola w Pradze dotknęła też środowisko archiwalne. Jedną z 14 śmiertelnych ofiar strzelca w budynku przy placu Jana Palacha stała się dwudziestoletnia studentka archiwistyki i nauk pomocniczych historii oraz członkini Stowarzyszenia Czeskich Archiwistów Klára Holcová.