Miesiąc: grudzień 2025

MRA: TRMAL-Truth and Reconciliation Mechanisms Archives Locator

Lokalizator Archiwów Mechanizmu Prawdy i Pojednania- TRMAL (Truth and Reconciliation Mechanisms Archives Locator) to mechanizm wyszukiwania archiwów gromadzących wiedzę związaną z łamaniem praw człowieka na całym świecie.
Od 1951 roku setki komisji zbadały i zebrały dowody lub zeznania związane z łamaniem praw człowieka. Niezależnie od tego, czy były to komisje prawdy i pojednania czy komisje śledcze czy funkcjonowały na  na poziomie lokalnym, krajowym lub międzynarodowym zebrały olbrzymie ilości dowodów dokumentujących różne mechanizmy naruszania praw człowieka.

Czytaj dalej „MRA: TRMAL-Truth and Reconciliation Mechanisms Archives Locator”

NIEMCY: Nowa edycja gry archiwalnej „Lambert i Laurin”. Edukacja poprzez zabawę

Zaczyna się trzęsieniem ziemi, a potem napięcie rośnie. Ale to nie film Alfreda Hitchcocka, tylko gra edukacyjna dla dzieci z archiwum w roli głownej. Zaginął łańcuch urzędowy burmistrza Siegen – i teraz to gracze muszą go odnaleźć! Gra „Lambert i Laurin – Zaginiony łańcuch urzędowy burmistrza” jest dostępna jako darmowa aplikacja. Gra została pierwotnie wydana w 2008 roku i opracowana przez Outline Development. W 2010 roku Archiwum Miejskie Siegen i Archiwum Powiatowe Siegen-Wittgenstein otrzymały nagrodę od Ministerstwa Kultury Nadrenii Północnej-Westfalii za grę komputerową „Laurin: Łowca Ukrytej Wiedzy. Archiwalna Gra Komputerowa”, którą z powodzeniem opracowały trzy lata wcześniej we współpracy. Nagrodę przyznano w ramach konkursu „Patrząc w przyszłość” -Archiwa i Młodzież  kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia, we współpracy ze stowarzyszeniami regionalnymi Nadrenii i Westfalii-Lippe.

Czytaj dalej „NIEMCY: Nowa edycja gry archiwalnej „Lambert i Laurin”. Edukacja poprzez zabawę”

MRA: Deklaracja MRA w Sprawie Archiwów i Archiwistów LGBTQI+ oraz Afektywnej, Seksualnej i Różnorodności Płci

Grupa Robocza Archiwów i Archiwistów do Spraw Różnorodności Seksualnej i Poczucia Płci (Nous, le Groupe de travail sur les Archives et Archivistes de la Diversité Sexuelle, Affective et de Genre SAGDAA-WG) opublikowała oświadczenie w sprawie Archiwum i Archiwistów LGBTQI+ oraz Różnorodności Seksualnej i Płciowej (ASD). Oświadczenie zostało oficjalnie zaprezentowane 30 października 2025 r.  na sesji o temacie „Archiwa, Strażnicy Tożsamości” (Archives, gardiennes des identités). Na zakończenie sesji uczestnicy zapoznali się i publicznie przyjęli przedłożony tekst. 

Czytaj dalej „MRA: Deklaracja MRA w Sprawie Archiwów i Archiwistów LGBTQI+ oraz Afektywnej, Seksualnej i Różnorodności Płci”

NIEMCY: KOOP-LITERA – współpraca krajów niemieckojęzycznych w zakresie spuścizn literackich

KOOP-LITERA International to niezależna sieć instytucji w Niemczech, Luksemburgu, Austrii i Szwajcarii, które zarządzają spuścizną literacką i zbiorami oraz udostępniają je użytkownikom. Utworzona w latach 2009–2010, pełni funkcję portalu oferującego opatrzone adnotacjami informacje o portalach archiwalnych, standardach zawodowych i specjalistycznych publikacjach. Powstała z austriackiej inicjatywy o tej samej nazwie, która ograniczała się do krajowych archiwów literackich i opierała się w szczególności na projekcie

Czytaj dalej „NIEMCY: KOOP-LITERA – współpraca krajów niemieckojęzycznych w zakresie spuścizn literackich”

BELGIA: Udostępnienie fragmentów zasobów zespołów odzyskanych z Rosji

Po koniec 2025 r. Archiwum Państwowe Belgii udostępniło użytkownikom inwentarze fragmentów różnych zespołów sądowych podmiotów, w większości należących do belgijskiego wojskowego wymiaru sprawiedliwości. W szczególności zawierają one informacje na temat śledztw i ścigania zbrodni wojennych po pierwszej wojnie światowej, okupacji Nadrenii i Zagłębiu Ruhry przez armię belgijską (1918-1930), a także o funkcjonowaniu sądownictwa wojskowego w okresie mobilizacji i kampanii osiemnastu dni na początku II wojny światowej (1939-1940).

Czytaj dalej „BELGIA: Udostępnienie fragmentów zasobów zespołów odzyskanych z Rosji”

MRA: Records in contexts- Przewodnik zastosowania (RiC-AG) Cz. 2

Część 1

Część 2

Przewodnik zastosowania RiC-AG jest opisem podstawowych zasad i celów opisu archiwalnego budowanego wedle zasad określonych w Records in Contexts–Conceptual Model (RiC-CM). Model ten jest intelektualnym opisem zasobów rekordów, agentów  (którzy stworzyli, wykorzystali lub są w nich udokumentowani) z wykorzystaniem standardu Konsorcjum Internetowego Język Ontologii (Web Ontology Language – OWL) dla którego stworzono  Ramowy Model Opisu Zasobów (Resource Description Framework – RDF) jako ontologię realizacji opisów. Record in Contexts – Ontologia (Contexts-Ontology (RiC-O) zapewnia specyfikację ogólnego słownictwa i formalne zasady tworzenia zbiorów danych w RDF natywnie lub poprzez przekształcanie istniejących metadanych (lub generowanie ich z istniejącego archiwum metadanych). Ta specyfikacja definiuje składnię i semantykę języka kwerend SPARQL dla RDF. SPARQL może być używany do wyrażania zapytań z różnych źródeł danych, niezależnie od tego, czy dane są przechowywane natywnie jako RDF czy też poprzez oprogramowanie pośrednie (middleware).
W pracy archiwisty efektywne połączenie obu norm pozwala na tworzenie skomplikowanych struktur informacyjnych i szerokie udostępnianie ich użytkownikom archiwów online.
Dokument składa się ze wstępu i ośmiu rozdziałów. Pierwszych pięć to właściwa część zawierająca zagadnienie merytoryczne, rozdział szósty to akronim FAQ (Frequently Asked Questions- najczęściej zadawane pytania), ostatnie dwa to studia przypadku.

Czytaj dalej „MRA: Records in contexts- Przewodnik zastosowania (RiC-AG) Cz. 2”

CZECHY: Unikatowa kolekcja archiwalnych dźwięków dzwonów

Fascynujące archiwalia można odnaleźć nie tylko w dokumentach tekstowych, obrazowych (ikonografii), kartografii, coraz częściej też w plikach elektronicznych, ale także nagraniach dźwiękowych. Dowiodły tego Wikimedia Republiki Czeskiej (Wikimedia ČR) wraz z Archiwum Czeskiego Radia (Archivem Českého rozhlasu), które wspólnie opublikowały unikatową kolekcję dźwięków dzwonów.
W ramach pilotażowego projektu pn. „Wymarłe dzwony” (Zaniklé zvony), Archiwum Czeskiego Radia odnalazło, zrekonstruował, zdigitalizowało oraz umieściło w Internecie, 89 nagrań dźwięków dzwonów z okresu Protektoratu Czech i Moraw (1938-1945). Wiele z tych dzwonów już nie istnieje, gdyż zostało zarekwirowanych przez Niemców i zniszczonych pod koniec wojny.

Czytaj dalej „CZECHY: Unikatowa kolekcja archiwalnych dźwięków dzwonów”

NIEMCY: Na skrzyżowaniu archiwalnych i bibliotecznych dróg – Kalliope i ZDN w nowym kształcie

Współpraca na gruncie tworzenia tematycznych portali i baz danych pomiędzy różnymi instytucjami przechowującymi materiały archiwalne, jest zjawiskiem coraz częstszym. Szczególnie jest to widoczne we współpracy wszelkiego rodzaju archiwów i bibliotek. Daje to bowiem maksymalny efekt informacyjny, standaryzuje opisy i dostosowuje się do oczekiwań użytkowników. Przykładem tego typu działań są ściśle ze sobą powiązane dwa przedsięwzięcia Centralna Baza Spuścizn (Die Zentrale Datenbank Nachlässe ZDN) i „Kalliope – Portal” prowadzone przez Bundesarchiv, Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz (dalej: SBB-PK)) oraz setki współdziałających z nimi instytucji.

Czytaj dalej „NIEMCY: Na skrzyżowaniu archiwalnych i bibliotecznych dróg – Kalliope i ZDN w nowym kształcie”

CZECHY: Prelekcja o działaniach UPA w Czechosłowacji w latach 1945–1947

Dnia 25 listopada 2025 roku w sali wykładowej Archiwum Narodowego na Chodovcu w Pradze (Narodní archiv Praha) odbył się bardzo interesujący, także dla polskich historyków, wykład Vlastimila Ondráka pt. „Nie ma wojny! Wszędzie pokój? Tak zwane najazdy UPA na Czechosłowację w latach 1945–1947”. Wykład ten stanowił część wydarzeń zorganizowanych w ramach cyklu „Rok Przełomu”, w ramach którego Archiwum Narodowe organizuje różne akcje (wystawy internetowe i tradycyjne, wkłady, dyskusje itp.) dotyczące wydarzeń sprzed 80 lat i odnoszących się do nich dokumentów.
Kapitulacja Niemiec dnia 8 maja 1945 roku kończąca II wojnę światową w Europie wcale nie oznaczał końca walk w różnych krajach, zmierzających do wyzwolenia narodów spod reżimów dyktatorskich. W Polsce i na terenach anektowanych przez ZSRR ruch oporu przetrwał do lat 50. XX wieku, spodziewając się wybuchu trzeciej wojny światowej między byłymi sojusznikami, zwłaszcza USA i ZSRR. Organizacja Ukraińskich

Czytaj dalej „CZECHY: Prelekcja o działaniach UPA w Czechosłowacji w latach 1945–1947”