NIEMCY: Zmiany prawa archiwalnego i dyskusje na „Forum”.

Niemieckie środowisko archiwalne w obliczu zarówno wyzwań stawianych przez społeczeństwo informacyjne jak również paradoksów wynikających z uregulowań prawnych w tej dziedzinie, dostrzega konieczność nowelizacji ustawy archiwalnej, obowiązującej w Niemczech  od 1988 r. Świadomość faktu dynamicznie zmieniających się uwarunkowań i otoczenia w jakim funkcjonują archiwa stopniowo zmienia ich sposób działania i komunikowania się ze społeczeństwem. Nieustannie też archiwa próbują zmierzyć się z problemami jakie u schyłku lat 80- tych nie występowały. Wraz z rozwojem informatyki i coraz łatwiejszym dostępem do danych w sieci, dla „równowagi naszego dobrego samopoczucia” pojawiły się zjawiska mniej pożądane, takie jak włamywania do baz informatycznych i kradzieże danych, często o charakterze sensytywnym lub tajnym. W  dużej mierze narusza to zaufanie społeczeństwa do różnych instytucji publicznych wytwarzających i przechowujących dokumenty elektroniczne.   

Czytaj dalej „NIEMCY: Zmiany prawa archiwalnego i dyskusje na „Forum”.”

NIEMCY: Archivschule w Marburbu/DFG – konwersja w stylu retro.

Retrokonwersja znana jest przede wszystkim jako termin z zakresu bibliotekarstwa. Pierwotnie oznaczał on proces przenoszenia opisów katalogowych, bibliograficznych księgozbioru z katalogu  kartkowego biblioteki do katalogu  komputerowego zintegrowanego systemu bibliotecznego  lub do bazy danych, umożliwiających edycję i przeszukiwanie. Po raz pierwszy terminu tego użyto w bibliotekoznawstwie niemieckim pod koniec ubiegłego wieku, wcześniej funkcjonował w bibliotekarstwie amerykańskim — od 1960 roku  jako  „retrospective conversion“ . W archiwistyce termin ten zaczął funkcjonować dopiero na początku tego tysiąclecia i odnosi się do przenoszenia danych  i treści z inwentarzy archiwalnych sporządzonych w sposób tradycyjny na formę elektroniczną. Metodologia przenoszenia informacji analogowych na elektroniczną przeprowadzana jest na dwa sposoby. Pierwszy z nich polega na  przenoszeniu tekstu katalogów lub inwentarzy „Texterfassung”- manualnie do baz danych lub przy użyciu techniki OCR. Druga metoda polega na przenoszeniu obrazu  „Bildindizierung (Image-Indexing)” przez skanowanie pojedynczych kartotek, które jednocześnie podlegają indeksowaniu.  Zaletą pierwszej z nich jest efektywniejsze przeszukiwanie, zaletą drugiej jest natomiast mniejszy koszt i szybsza realizacja.

Czytaj dalej „NIEMCY: Archivschule w Marburbu/DFG – konwersja w stylu retro.”

NIEMCY: Westfalska afera budowlana z archiwum w tle.

Ta inwestycja archiwalna przeszła wszelkie oczekiwania.   Oprócz tego, ze jest niezwykle efektowna wizualnie, to pochłonęła już 200 milionów Euro i otacza ją aura skandalu. Utworzone w 2004 roku Landesarchiv Nordrhein-Westfalen powstało z połączenia państwowych instytucji archiwalnych landu Północna Nadrenia Westfalia. Główna siedziba archiwum znajduje się w  Düsseldorfie, ale dotychczas zachowano również trzy oddziały w Brühl (Abteilung Rheinland), Münster (Abteilung Westfalen) i Detmold (Abteilung Ostwestfalen-Lippe). Działające obecnie w 4 lokalizacjach archiwum, w  2014 roku znajdzie prawdopodobnie swoją „przystań” w Duisburgu. Wybrano efektowną, ale również kontrowersyjną  lokalizację na nadbrzeżu portowym Renu – stary spichlerz zbożowy z 48 metrową wieżą oraz budynkiem zaprojektowanym w kształcie fali o łącznej długości ponad 200 metrów.

Das Landesarchiv in Duisburg (Modell)
Źródło: Chronik des Landesarchiv-Skandals

 

Czytaj dalej „NIEMCY: Westfalska afera budowlana z archiwum w tle.”

NIEMCY: STASI – skansen

 

W Berlinie przy Frankfurter Allee, w dzielnicy Berlina – Lichtenberg, znajduje się okazała siedziba byłych służb bezpieczeństwa, byłej NRD (Ministerium für Staatssicherheit – MfS). Dziś nie budzi ona już w mieszkańcach Berlina trwogi, wręcz przeciwnie, jej podwoje stały się szeroko otwarte dla wszystkich, którzy chcieliby przyjrzeć się, prześwietlić i zinwigilować najbardziej wpływowy aparat władzy w państwach bloku socjalistycznego. Niechlubna przeszłość jest oswajana poprzez jej dogłębne poznawanie i szeroką popularyzację tej wiedzy w atrakcyjny i ciekawy sposób. Powierzchnia kwartału, na którym znajdowało się kilkadziesiąt obiektów resortu liczyła około 20 ha i była miejscem pracy około 8 tys. pracowników. Dziś w tym miejscu znajduje się m.in archiwum Instytutu Gaucka (Bundesbeauftragte für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen DDR, BStU), a także  Stasi- Muzeum (Stasimuseum Berlin), znane również jako Miejsce Badań i Pamięci Normannenstraße (Forschungs-und Gedenkstätte Normannenstraße). Warto może przypomnieć, iż zasób archiwalny centrali MfS ocalał między innymi dzięki temu, że 15 stycznia 1990 roku w trakcie demonstracji ulicznych budynki przy Frankfurter Allee zostały zajęte i zabezpieczone przez obywateli. Spontaniczne działanie obywatelskie przybrało następnie formę stowarzyszenia „Antistalinistische Aktion Berlin Normannenstraße” (ASTAK e.V.), powstałego z połączenia komitetów obywatelskich oraz organizacji obrony praw obywatelskich. Stowarzyszenie od samego początku postawiło sobie za cel stworzenie ośrodka badawczego i upamiętniającego ten wycinek przeszłości Niemiec. W efekcie tego, powstał na tym terenie kompleks łączący ośrodek edukacyjny dla młodzieży, muzeum i archiwum byłych służb bezpieczeństwa NRD. ASTAK jest obecnie kuratorem Stasi-Musem.

Czytaj dalej „NIEMCY: STASI – skansen”

NIEMCY: Kolonia – To nie tak miało być.

Petycja w sprawie wstrzymania planów odbudowy Archiwum Historycznego Archiwum Miasta Kolonii
W niemieckiej opinii publicznej uznano to za  skandal, że inicjatywa wstrzymania planów odbudowy Archiwum Historycznego Miasta Kolonii wyszła  od prominentnych polityków Rady Miasta Kolonii o różnych barwach politycznych, od CDU aż po Zielonych. W widoczny sposób zlekceważyli oni znaczenie i następstwa katastrofy budowlanej jaka miała miejsce  3 marca 2009 roku, w  wyniku której zapadł  się pod ziemię budynek archiwum miejskiego. Jeszcze dwa lata temu projekt nowej siedziby dla centrum pamięci miasta, w którym pomieścić się miało archiwum , biblioteka i muzeum wzbudzały zachwyt wielu środowisk w Niemczech i na świecie, a dziś całkiem realne staje się zatrzymanie całej inwestycji. W czerwcu 2011 roku rozstrzygnięto konkurs na projekt budowy nowego Archiwum Miejskiego Kolonii. Spośród 40 nadesłanych z całej Europy prac konkursowych, nagrodzono 5 projektów. Spośród tak wielu propozycji najlepszym okazał się projekt architektów z Darmstadt, biura „Waechter und Waechter”. Na prawie hektarowej działce przy Eifelstrasse w południowej części miasta, miał powstać wielofunkcyjny kompleks użyteczności publicznej – centrum naukowe i kulturalne Kolonii, z przeznaczeniem na siedzibę archiwum miejskiego, ośrodek sztuki współczesnej oraz centrum muzealne i biblioteczne. Powierzchnię całkowitą obiektu zaprojektowano na ponad 30 tys. metrów kw., z czego ponad 20 tys. metrów kw. przeznaczone miało być dla potrzeb archiwum miejskiego. Całość zaplanowano z dużym rozmachem, łącząc funkcjonalność z wyszukaną estetyką.

Czytaj dalej „NIEMCY: Kolonia – To nie tak miało być.”

NIEMCY/ MALI: Rękopisy znalezione w Timbuktu – niemiecka pomoc dla Mali.

Podczas okupacji północnej części Mali w 2012 roku przez islamistów, wiele z bogatego dziedzictwa kulturowego tego kraju uległo bezpowrotnemu zniszczeniu. Wśród nich jest słynny zbiór manuskryptów z   Timbuktu, pochodzący z okresu średniowiecza, kiedy to region ten przeżywał dynamiczny rozwój spowodowany korzystnym położeniem na transsaharyjskich szlakach. To właśnie na terenie Zachodniej Afryki krzyżowały się szlaki handlowe łączące Czarną Afrykę z arabską Afryką Północną . Na rzece Niger płynęły lodzie wyładowane solą, kością słoniową, złotem i niewolnikami. Samo miasto zaś było przez wieki niedostępne dla przybyszów z Europy. Wraz z pomyślnością gospodarczą kwitła tam kultura, której świadectwem są  bezcenne dla światowej kultury rękopisy. Przed rozpoczęciem konfliktu w zbiorach prywatnych i publicznych bibliotek Timbuktu znajdowało się kilkaset tysięcy manuskryptów sięgających nawet X wieku. Naukowcy uważają, że kolejne czekają na swoje odkrycie pod pisakami Sahary. Teksty te świadczą zarówno o bogactwie literackim, jak i naukowym regionu. Znajdują się wśród nich między innymi podręczniki do matematyki, medycyny i astronomii oraz pisma traktujące o życiu społecznym i gospodarczym w Timbuktu podczas Złotego Wieku.

Czytaj dalej „NIEMCY/ MALI: Rękopisy znalezione w Timbuktu – niemiecka pomoc dla Mali.”

NIEMCY/FRANCJA: Archivum Rhenanum – w archiwalnym nurcie Górnego Renu

Portale archiwalne przekraczające obecne granice państwowe, będące wynikiem współpracy pomiędzy państwami posiadającymi materiały archiwalne nawzajem uzupełniające własną historię, stały się już normą. Należą do niech miedzy innymi takie projekty jak PORTA FONTIUM, ARGE ALP, czy MOMASTERIUM. W wyniku współpracy pomiędzy archiwami i instytucjami naukowymi z Niemiec, Francji, Austrii i Szwajcarii tworzony jest nowy portal archiwalny obejmujący swym zasięgiem historyczną krainę o skomplikowanej historii, i co z tym związane, złożonej przynależności państwowej – krainę Górnego Renu (Oberrhein).

Archivum Rhenanum

 

Czytaj dalej „NIEMCY/FRANCJA: Archivum Rhenanum – w archiwalnym nurcie Górnego Renu”

NIEMCY/BAWARIA: FAUST – w poszukiwaniu nowej formuły

W najnowszym – 63 zeszycie – „Nachrichten aus den Staatlichen Archiven Bayerns“ znajdziemy interesujące informacje o wydarzeniach i problemach, którymi żyje archiwalna Bawaria. Obok relacji z położenia kamienia węgielnego pod budowę nowej siedziby Staatsarchivs Landshut, obchodów Narodowego Dnia Dziedzictwa Rękopiśmiennego w Monachium, czy prezentacji historycznych zbiorów fotograficznych Bawarskiego Urzędu Ochrony Zabytków, znajdziemy także informacje ważne z punktu widzenia dostępności zasobu archiwalnego w Internecie, narzędzi wykorzystywanych do tego celu oraz wdrażania standaryzacji opisu archiwalnego w archiwach państwowych Bawarii.

W dniu 8 października 2012 w Dyrekcji Generalnej Archiwów Państwowych Bawarii odbyło się spotkanie informacyjne dla osób odpowiedzialnych za elektroniczne przetwarzanie danych w Centralnym Archiwum Państwowym Bawarii i 8 archiwach państwowych landu Bawaria. Spotkanie to dotyczyło konieczności przeprowadzenia kompleksowej reformy struktury danych w archiwalnej bazie danych służącej do opracowania zasobu FAUST. FAUST jest stosowany od 1992 r. przez archiwa państwowe Bawarii do inwentaryzacji i upubliczniania zasobu archiwalnego. W Niemczech każdy z krajów związkowych, a czasem w ich ramach poszczególne archiwa, posiadają różne system elektronicznego zarządzania zasobem, które powstały, jako samodzielne projekty archiwów, np: ARGUS w Bundesarchiv, AUGIAS – Geheimes Staatsarchiv PK Berlin-Dahlem, MIDOSA – Bundesarchiv Stiftung Archiv der Parteien und Massenorganisation der DDR, ARIADNE – Landesarchiv Greifswald, scopeArchiv – Landeshauptarchiv Sachsen-Anhalt Magdeburg.

 

Czytaj dalej „NIEMCY/BAWARIA: FAUST – w poszukiwaniu nowej formuły”

Niemcy: Wszystko na sprzedaż – Stralsunder Gymnasialbibliothek w centrum uwagi.

Burmistrz Stralsundu dr Alexander Badrow ma obecnie  sporo kłopotów  –  w trybie pilnym zamknął on dostęp do Archiwum  Miejskiego  (Stadtarchiv der Hansestadt Stralsund) i odwołał ze stanowiska jego kierownika. Jest  to wynik skandalu, jaki miał miejsce w związku ze sprzedażą części historycznego zbioru  biblioteki gimnazjum stralsundzkiego (Stralsunder Gymnasialbibliothek), o czym z oburzeniem donosiła prasa i różne środowiska opiniotwórcze Meklenburgii. Ponadto nabywca księgozbioru antykwariusz poinformował władze miasta o bardzo złym stanie fizycznym zakupionych eksponatów, jak również całego zasobu archiwum miejskiego. Burmistrz Stralsundu zarządził natychmiastowe sprawdzenie całego zasobu pod kątem jego stanu mikrobiologicznego. Zamówił również niezależne ekspertyzy dwóch naukowców
Pobrane przypadkowe próbki wykazały zagrzybienie zasobu, w związku z czym konieczne jest przeprowadzenie zabiegów konserwatorskich polegających na  czyszczeniu zasobu na sucho, a w przypadkach skrajnego zakażenia, naświetlanie ich  promieniami gama. Raport nie odpowiada na pytanie, od kiedy trwa ten stan. Duża część powierzchni franciszkańskiego klasztoru św. Jana, mieszcząca archiwum miejskie a zwłaszcza piwnica i parter- jak się okazuje- nie odpowiadają wymogom budowlanym i klimatycznym. Założony w 1254 r., klasztor franciszkanów św. Jana jest jednym z najcenniejszych zabytków kulturalnych i historycznych Stralsundu. Od 1950r., kompleks klasztorny jest siedzibą   archiwum komunalnego, którego zasoby sięgają XIII wieku do chwili obecnej, a biblioteka gimnazjalna stanowiła część jego zbiorów. Obok  9 tys. dokumentów i  ksiąg miejskich sięgających 1270 roku oraz innych licznych  materiałów archiwalnych, cześć biblioteczna obejmowała  125 tys. woluminów. Sam obiekt poddany był renowacji w latach 1960-1980 ze środków UNESCO, co jak nie zapewniło właściwych warunków przechowywania zbiorów archiwalnych i bibliotecznych.

Czytaj dalej „Niemcy: Wszystko na sprzedaż – Stralsunder Gymnasialbibliothek w centrum uwagi.”

Niemcy/ Czechy: Archiwa ponad granicami – projekt PORTA FONTIUM

Genaralna Dyrekcja Archiwów Państwowych Bawarii (Generaldirektion der Staatlichen Archive Bayerns in München) i Archiwum Państwowe w Pilznie (Státní oblastní archiv v Plzni ) realizują projekt, którego celem jest wirtualne połączenie zespołów archiwalnych z obszaru Górnego Palatynatu (niem. Oberfatz) i kraju pilzneńskiego, rozłączonych w wyniku podziału Europy po drugiej wojnie światowej. Elementem łączącym te dwa odrębne obszary geograficzne byli Niemcy sudeccy- mniejszość narodowa zamieszkała na terytorium Czech, Moraw i Śląska w Kraju Sudetów, po II wojnie światowej (lata 1945-1950) przesiedlona do Niemiec i Austrii. Mniejszość ta w roku 1930 wynosiła 3,2 mln w 1930 (22,3% mieszkańców Czechosłowacji). W archiwach czeskich znajduje się duża ilość zespołów archiwalnych dotyczących Niemców sudeckich i przygranicznych terenów Bawarii. Z drugiej strony, Bawarskie Archiwum Główne (Bayerische Hauptstaatsarchiv) przejęło jako depozyt Archiwum Niemców Sudeckich (Sudetendeutschen Archivs), którego zasoby w znacznej mierze obejmują teren dzisiejszych Czech. Dokumenty dzisiejszego Archiwum Niemców Sudeckich zostały przeniesione przez granicę, przez wysiedlaną po zakończeniu II Wojny Światowej ludność niemiecką. Były to głównie akta miejskie, gminne, kościelne, szkolne i inne o znaczeniu regionalnym. W Archiwum Państwowym w Ambergu (Staatsarchiv Amberg) znajdują się także inne niezwykle istotne dla pogranicza niemiecko- czeskiego akta klasztoru  Waldsassen, którego posiadłości obejmowały ponad 700 km kw., i który przez wieki oddziaływał również na terytorium Czech, chociażby poprzez podległe mu domy klasztorne w  Oseku i Kutnej Horze.
Po stronie bawarskiej zdigitalizowane zostaną dokumenty Sudetendeutschen Archivs, akta klasztoru cystersów Waldsassen (ok.1.900 dokumentów z lat 1132 – 1797), oraz kroniki gminne, zawierające bogaty materiał fotograficzny z lat od lat 80-tych XIX w. do 1945 r.

Czytaj dalej „Niemcy/ Czechy: Archiwa ponad granicami – projekt PORTA FONTIUM”