FRANCJA: Pomysł na praktyczne wykorzystanie sztucznej inteligencji

W czerwcu 2025 r. Narodowe Archiwum Zamorskie Francji (Archives nationales d’outre-mer) uruchomiło nową stronę internetową. Interesującą nowością jest wykorzystanie sztucznej inteligencji w udzielaniu informacji na podstawowe pytania z zakresu tematyki dotyczącej spraw administracyjnych Algierii w okresie kolonialnym (1830-1962). Chatbot o nazwie NORIA (Nouvelle Orientation de Recherche Interactive dans les Archives) tzw. agent konwersacyjny został wyposażony w narzędzia pozwalające mu udzielić kompetentnych informacji obejmują cztery obszary: narodowości francuskiej, służby wojskowej, kariery zawodowej oraz zatrzymania lub uwięzienia. NORIA udziela informacji w oparciu o aktualizowany na bieżąco  stan wiedzy. Użytkownik musi jednak mieć świadomość, że otrzymana od chatbota informacja nie tworzy stany prawnego, nie zastępuje obowiązujących przepisów prawa i ich wykładni oraz nie uruchamia postępowania administracyjnego. Zakres udzielania informacji będzie rozwijany i rozszerzany. NORIA pojawia się, u dołu strony internetowej archiwum w postaci ikony. Po jej uruchomieniu, użytkownik otrzymuje mikro informację o zakresie wiedzy chatbota gotowego do pracy.

Czytaj dalej „FRANCJA: Pomysł na praktyczne wykorzystanie sztucznej inteligencji”

UKRAINA: Szkolenie medyczne dla pracowników Państwowej Służby Archiwalnej

W dniach od 30 czerwca do 1 lipca 2025 r. w Państwowej Archiwalnej Bibliotece Naukowej odbyło się szkolenie z medycyny taktycznej (medycyny pola walki) i pierwszej pomocy dla pracowników Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy. Wydarzenie zostało zorganizowane z inicjatywy pierwszego zastępcy przewodniczącego Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy, Tetiany Szewczenko.

Czytaj dalej „UKRAINA: Szkolenie medyczne dla pracowników Państwowej Służby Archiwalnej”

UKRAINA: Archiwa i dyplomacja: jak historia pomaga Ukrainie w nawiązaniu stosunków międzynarodowych?

W dniu 9 czerwca 2025 r. przewodniczący Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy Anatolij Chromow wziął udział w audycji «Сьогодні. Вдень» Ukraińskiego Radia, w której rozmawiano o roli archiwów historycznych w stosunkach międzynarodowych Ukrainy, ich znaczeniu dla tożsamości narodowej, a także wyzwaniach związanych z ochroną dziedzictwa archiwalnego w czasach wojny.
A. Chromow podkreślił, że „archiwa są nie tylko dowodem przeszłości, ale także ważnym materiałem dowodowym w negocjacjach międzynarodowych”. Ukraina aktywnie wykorzystuje materiały archiwalne do potwierdzania wydarzeń historycznych i wzmacniania pozycji dyplomatycznej na arenie światowej. Pomimo wojen, wstrząsów politycznych i katastrof historycznych, dziedzictwo archiwalne Ukrainy zachowało się, a trwająca obecnie jego cyfryzacja jest jednym z kluczowych narzędzi zarówno do zachowania tych dokumentów, jak i do zapewnienia otwartego do nich dostępu.

Czytaj dalej „UKRAINA: Archiwa i dyplomacja: jak historia pomaga Ukrainie w nawiązaniu stosunków międzynarodowych?”

SZWAJCARIA: Zmarł Jacek Sygnarski – Prezes Fundacji Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu

Jacek Sygnarski (1943-1925)

Z wielkim smutkiem i żalem żegnamy śp. Jacka Sygnarskiego (1943-2025) założyciela i prezesa Fundacji Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu, kustosza pamiątek po Polakach w Szwajcarii, archiwistę i bibliotekarza.

W wyniku zbiegu okoliczności, splotu losów ludzkich i wielkiej historii, po ogłoszeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. w Polsce, Ludwika i Jacek Sygnarscy, wówczas pracownicy Geofizyki w Toruniu, zmuszeni zostali do pozostania w Szwajcarii, która stała się w sposób niezamierzony ich drugą ojczyzną. Ich wakacyjny wyjazd w 1981 roku do wujka, doktora Antoniego Brableca, byłego żołnierza 2 Dywizji Strzelców Pieszych, legł u podstaw powstania ważnego ośrodka polskości, który zgromadził największe w Szwajcarii polskie zbiory biblioteczne i archiwalne. Nic nie dzieje się jednak całkowicie przypadkowo i czynnik ludzki zawsze jest najważniejszy.

Czytaj dalej „SZWAJCARIA: Zmarł Jacek Sygnarski – Prezes Fundacji Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu”

MRA: Webinaria Międzynarodowego Tygodnia Archiwów #IAW2025

W trakcie Międzynarodowego Tygodnia Archiwów przewidziano w dniach 9-13 czerwca 2025 r. 9 webinariów. Udział w webinariach jest otwarty dla wszystkich i bezpłatny. Zaproponowane zajęcia nawiązują do czterech zagadnień tegorocznego Międzynarodowego Tygodnia Archiwów:
– Pokonywanie przeszkód w dostępie do archiwów, 
– Wykorzystanie technologii dla poprawy dostępności,
– Archiwa w społeczeństwie: ewolucja odbioru,
– Integracja i reprezentacja w praktykach archiwalnych

1.    9 czerwca 2025 (poniedziałek), godz. 11:00 –  12:00 i 14:30- 15:30
Pokonywanie barier i wykorzystanie technologii w celu poprawy dostępu do archiwów (Overcoming Barriers & Harnessing Technology to Enhance Archive Access / Surmonter les obstacles et exploiter la technologie pour améliorer l’accès aux archives)
Język angielski (Nie przewidziano tłumaczenia na inne języki)
Szczegóły i rejestracja

Czytaj dalej „MRA: Webinaria Międzynarodowego Tygodnia Archiwów #IAW2025”

FRANCJA – POLSKA: Nagrodzona edycja wyjątkowego polonicum

Laureatem konkursu ACADEMIA 2025 na najlepszą książkę akademicką i naukową został „Najstarszy atlas Rzeczypospolitej Obojga Narodów Nicolasa Sansona (1600‒1667)” – pieczołowicie wykonana edycja dzieła, którego autor był przedsiębiorcą, wytwarzającym i drukującym mapy, w celach komercyjnych. Mapę Rzeczypospolitej oraz szczegółowe opisy jej części wykonał w okresie, kiedy członkowie francuskiego rodu Kondeuszy liczyli na objęcie tronu polskiego w wyniku wolnej elekcji, więc mapy ich potencjalnego królestwa okazywały się bardzo cenne. Były później drukowane i sprzedawane, mimo że żaden Francuz w XVII i XVIII w. nie został królem polskim. Obecnie atlas złożony z 15 map wraz z opisami przechowywany jest w archiwum Musée Condé na zamku w Chantilly. Jego kompletną publikację przygotowali pracownicy Uniwersytetu w Białymstoku dr Wojciech Walczak i dr hab. Karol Łopatecki oraz Andrew Pernal professor emeritus z Kanady, który jako pierwszy zwrócił uwagę na te kartografika. Wydanej przez Instytut Polonika publikacji Maciej Buszewicz nadał piękną szatę graficzną. Widoczna na okładce lupa przydaje się faktycznie, kiedy istnieje potrzeba dokładnego wczytania się w zawartość reprodukowanych map – mimo że są wszyte z możliwością rozłożenia do wielkości dwóch kart, to zawarte w nich szczegóły i tak są dość drobne. Widoczne zaś w tytule daty to nie daty powstawania atlasu, ale życia jego autora.

Czytaj dalej „FRANCJA – POLSKA: Nagrodzona edycja wyjątkowego polonicum”

Archivum Rhenanum – na archiwalnej fali Górnego Renu

Portale archiwalne przekraczające obecne granice państwowe, będące wynikiem współpracy pomiędzy państwami posiadającymi materiały archiwalne nawzajem uzupełniające własną historię, stały się już normą. Należą do niech miedzy innymi takie projekty jak PORTA FONTIUM, ARGE ALP, czy MOMASTERIUM. W wyniku współpracy pomiędzy archiwami i instytucjami naukowymi z Niemiec, Francji, Austrii i Szwajcarii w 2012 roku powstał nowy portal archiwalny obejmujący swym zasięgiem historyczną krainę o skomplikowanej historii, i co z tym związane, złożonej przynależności państwowej – krainę Górnego Renu (Oberrhein).

Czytaj dalej „Archivum Rhenanum – na archiwalnej fali Górnego Renu”

UKRAINA: Miliony kopii cyfrowych archiwaliów online

W dniu 20 maja 2025 r. w Ukraińskim Kryzysowym Media-Centrum w Kijowie odbyła się publiczna prezentacja wdrożenia zintegrowanego systemu informacyjnego „ARCHIUM” (АРХІУМ) Archiwum Państwowego Obwodu Kijowskiego. Jak podano, platforma ARCHIUM zawiera już około 16 milionów kopii cyfrowych i zapewnia połączenie z międzyarchiwalną wyszukiwarką, łączącą informacje z 9 archiwów państwowych.
W prezentacji wzięli udział m.in. Sofia Kamieniewa – dyrektor Archiwum Państwowego Obwodu Kijowskiego, Anatolij Chromow – przewodniczący Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy i Wiktoria Wasylczuk – wiceminister sprawiedliwości Ukrainy.

Czytaj dalej „UKRAINA: Miliony kopii cyfrowych archiwaliów online”

POLSKA: Korespondencja z okresu Sejmu Czteroletniego

Konstytucja 3 Maja, uchwalona w 1791 r. jako pierwsza w Europie i druga w świecie, jest najważniejszym osiągnięciem i dokumentem zwolenników reform państwa polskiego w końcu XVIII w. Nie jest jednak dokumentem jedynym, który pokazuje tę epokę. W Archiwum Głównym Akt Dawnych w Zbiorze Popielów przechowywana jest, na przykład, korespondencja Stanisława Augusta Poniatowskiego z Antonim Debolim z lat 1788-1793.
Antoni Deboli od 1781 r. był ministrem pełnomocnym przy dworze rosyjskim w Petersburgu. Jako zwolennik reformatorskiej działalności Sejmu Czteroletniego po dojściu do władzy zwolenników konfederacji targowickiej, jesienią 1792 r. dostał od władz rosyjskich nakaz opuszczenia Rosji. Deboli przez cały czas pobytu w Petersburgu obok oficjalnej korespondencji z władzami polskimi, którym podlegała służba dyplomatyczna, prowadził regularną korespondencję ze Stanisławem Augustem, którego dużym zaufaniem się cieszył.

Czytaj dalej „POLSKA: Korespondencja z okresu Sejmu Czteroletniego”

MRA: Siódma edycja Międzynarodowego Tygodnia Archiwów (IAW2025) cz.2

Temat zaproponowany na tegoroczny Międzynarodowy Tydzień Archiwów (IAW2025) #ArchivesAccessibles : Des archives pour tous.tes (#DostepneArchiwa – Archiwa dla wszystkich) ma na celu podjęcie próby sformułowania odpowiedzi na pytanie, postawione prze przewodniczącą Międzynarodowej Rady Archiwów Josee Kirps, w jaki sposób technologie cyfrowe, sztuczna inteligencja, współpraca ze wspólnotami lokalnymi i integracja mogą zmieniać dostęp do naszej spuścizn dokumentacyjnej.

Zagadnienie główne ujęto w cztery tematy:

1. Pokonywanie przeszkód w dostępie do archiwów (Surmonter les obstacles à l’accès aux archives): Dostęp do zasobu archiwalnego powinien być zapewniony wszystkim osobom niezależnie od ich możliwości, pochodzenia i ich dostępu do technologii cyfrowych. Bariery utrudniające dostęp do archiwaliów istnieją, a sama infrastruktura stwarza obiektywne przeszkody, podobnie jak i sposób finansowania archiwów. Wiele archiwów nie ma wystarczających środków, aby inwestować w personel, technologię i narzędzia poprawiające dostępność. Istotna barierą jest także brak wiedzy w świadomości społecznej o istnieniu archiwów czy uznawaniu archiwów za instytucje istotne. Ważne są zatem działania promujące wiedzę o archiwach.

Czytaj dalej „MRA: Siódma edycja Międzynarodowego Tygodnia Archiwów (IAW2025) cz.2”