SŁOWACJA: Wystawa „Od Vyšehradu po Vyšehrad”

W słowackim Popradzie w dniach od 14 października 2016 r. prezentowana była wystawa pt. „Od Vyšehradu po Vyšehrad” („Od Wyszehradu do Wyszehradu”), na którą zapraszały Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Słowacji, Archiwum Państwowe w Prešovie, Miasto Poprad oraz gospodarz, czyli Archiwum Państwowe w Popradzie, udzielające miejsca w sali konferencyjnej w swojej siedzibie. Wystawę otworzono z okazji słowackiego przewodnictwa w Unii Europejskiej.
Wystawa jest rezultatem międzynarodowego projektu, zainicjowanego przez Polskie Towarzystwo Archiwalne przy Polskiej Akademii Nauk, w ramach którego zebrano w Polsce, Czechach, na Słowacji i na Węgrzech unikatowe dokumenty archiwalne. Ukazano je na 20 planszach, przywiezionych do Popradu prosto z polskiego Sejmu, gdzie były prezentowane po raz pierwszy. Jak oświadczyli słowaccy organizatorzy, wystawą tą polscy archiwiści chcieli pokazać swoim posłom, iż gromadzone przez nich dokumenty są bardzo ważne, i że archiwa strzegą je dla kolejnych generacji. Słowacja zaprezentowała dokumenty z siedmiu swoich archiwów.

Czytaj dalej „SŁOWACJA: Wystawa „Od Vyšehradu po Vyšehrad””

Czechy – Mlada Boleslav. Wystawa o wydobywaniu uranu w Czechosłowacji

Powiatowe Archiwum Państwowe w Mladej Boleslav prezentuje w swojej siedzibie wystawę pt. „Nad krainą łez i promieniowania” (Nad krajinou slz a radiace), która jest dostępna w dniach od 2 października do 16 grudnia 2016 r. w tutejszej sali wystawowej.
Wystawa została przygotowana przed rokiem przez Policję Czeskiej Republiki – Urząd Dokumentacji i Badania Zbrodni Komunistycznych, która nadała jej wiele wyjaśniający podtytuł: „odtajnione zdjęcia lotnicze obszarów przymusowego wydobycia uranu”. Stosownie do tego przedstawia, jak przekształcany był krajobrazu na obszarach wydobycia rudy uranowej, do czego zatrudniano więźniów, umieszczanych w obozach pracy, lokowanych w pobliżu kopalń w latach 1946-1986.

Źródło: Česká archivní společnost (ČAS)

Czechosłowackie zasoby rudy uranu stały się niezwykle łakomym kąskiem dla Związku Radzieckiego, który po zrzuceniu przez USA bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki w sierpniu 1945 r., podjął zakrojone na szeroką skalę działania nad skonstruowaniem własnej bomby. Jej próbna eksplozja nastąpiła 29.8.1949 r. na poligonie w Semipałatyńska. Do konstrukcji następnych potrzebne były wielkie ilości rudy uranu, której złoża znajdowały się w Czechosłowacji, w okolicach Jáchymowa. Cały ten obszar znalazł się w strefie wpływów ZSRR. Rosjanie zatrudniali w tutejszych kopalniach uranowych, oprócz pracowników cywilnych, robotników przymusowych w postaci niemieckich jeńców wojennych (w latach 1946-1950), więźniów obozów pracy przymusowej (w latach 1949-1951), a następnie i innych skazanych w procesach karnych (w latach 1949-1986). Obozy pracy, w których przebywali ci więźniowie, zlokalizowane były w trzech obszarach: Jáchymov, Hornoslavkovsko i Přibram.

Czytaj dalej „Czechy – Mlada Boleslav. Wystawa o wydobywaniu uranu w Czechosłowacji”

CZECHY. Publikacja wspomnień z I wojny światowej

Archiwa czeskie od 1914 r. realizują bardzo wiele przedsięwzięć związanych z 100 rocznicą I wojny światowej. Obok wystaw, odczytów, specjalnych ścieżek edukacyjnych i innych działań, ważne miejsce odgrywają publikacje źródłowe. W ostatnim czasie materiał taki został wydany przez Archiwum Narodowe w Pradze, które pokusiło się o opracowanie i opublikowanie wspomnień Jaroslava Jandy, pt. Moje vzpomínky na světovou válku 1914–1918 (Moje wspomnienia z wojny światowej 1914-1918).
Jaroslav Janda Janda (01.01.1884 – 24.09.1969), pochodzący z Vysokiego Ujezdu (Vysoky Újezd) koło Pragi, był żołnierzem armii austriacko-węgierskiej, powołanym do wojska w 1914 r. w służbach medycznych. Walczył na froncie w Serbii, gdzie dostał się do niewoli, w której przeżył straszliwą „drogę głodową” z Serbii do portu Walora w dzisiejszej Albanii, następnie –wraz z resztą jeńców, został przetransportowany statkiem na wyspę Asinara na północny-wschód od Sardynii, gdzie znajdował się ciężki obóz koncentracyjny dla austriackich jeńców wojennych. Przeszło 5 tysięcy z nich zmarło tu na skutek tragicznych warunków bytowania. Na szczęście dla Jandy został on przewieziony do Francji, gdzie przeszedł przez kilka obozów jenieckich. Po wstąpieniu w 1917 r. do Korpusu Czeskich Ochotników-Legionistów uczestniczył w szkoleniu, a następnie brał udział w walkach pod Vouziers i Terronu, jako żołnierz 2. batalionu 22. pułku strzelców pieszych. Jaroslav Janda spisał większość swych oryginalnych i autentycznych wspomnień w 1934 r. Wrócił do nich w 1962 r., gdy je przeczytał i ponownie zredagował. Pamiętniki te zawierają opis doświadczeń, wrażeń i wniosków z I wojny światowej oraz z przeżyć ich autora w różnych krajach Europy, stanowiąc bardzo interesujące źródło do poznania tego okresu.

Czytaj dalej „CZECHY. Publikacja wspomnień z I wojny światowej”

Czechy: Wystawa „Wino i książka” w pobenedyktyńskim klasztorze w Rajhradzie

Piękne barokowe zabudowania benedyktyńskiego klasztoru w Rajhradzie (Rajhrad), mieszczącego się nieopodal Brna, odremontowane po wieloletniej dewastacji i udostępnione w 2005 r., są od wielu lat siedzibą kilku instytucji kulturalnych, wśród których wyróżnić należy Powiatowe Archiwum Państwowe oraz Muzeum Literatury Morawskiej, obie od lat ściśle ze sobą współpracujące. Niedawno w siedzibie tej ostatnie otwarta została bardzo oryginalna i interesująca wystawa, pod długi, ale jakże wymownym tytułem: „Wino i książki. Nauka, prawo, literatura, sztuka a winorośl ze wszystkich zapisanych stron” (Víno a knihy. Věda, právo, krásná literatura, umění a réva vinná ze všech psaných stran), która ze wszech miar godna jest obejrzenia.
Wystawa obrazuje wszelkie połączenia literatury, a konkretnie różnorodnych ksiąg z winoroślą, „najbardziej kulturalną ze wszystkich roślin”, której gatunki i odmiany ludzie pielęgnują znacznie dłużej niż własne pismo. Jak napisali autorzy ekspozycji w swoich materiałach promocyjnych, „książki mają wiele wspólnego z winem”: prasa – w tym prasa drukarska – bierze początek z winnicy; winogrona dojrzewają w rzędach, podobnie jak ludzkie idee kształtują się za pośrednictwem ksiąg i w księgach, ustawianych w równych szeregach na półkach; od średniowiecza aż po początek epoki nowożytnej, zwłaszcza między klasztorami i uniwersytetami, książki przewożono w beczkach … Zanim człowiek otworzy książkę, aby rozpocząć za jej pomocą poznawanie tego, co dotychczas pozostawało dla niego nieznane, konieczne jest, aby jej twórcy do swojego dzieła włożyli cały swój umysł, a do talentu dodali jeszcze wielką cząstkę uczciwej pracy – jak przy produkcji wina.

Czytaj dalej „Czechy: Wystawa „Wino i książka” w pobenedyktyńskim klasztorze w Rajhradzie”

CZECHY: Międzynarodowa konferencja DIGI 2016

W Czechach rozpoczęły się przygotowania do międzynarodowej konferencji „DIGI 2016 – Technologie digitalizacyjne a dziedzictwo kulturowe”, która odbędzie się w Pradze w dniach 24-25 listopada 2016 r., pod honorowym patronatem ministra kultury Republiki Czeskiej Daniela Hermana oraz wicepremiera minister nauki, badań i innowacji Pavla Bělobrádeka. Celem konferencji jest zaprezentowanie fachowcom oraz szerokim rzeszom społeczeństwa współczesnych metod dokumentowania z wykorzystaniem technologii digitalizacyjnych oraz środków technicznych wykorzystywanych dla zachowania dziedzictwa kulturowego w Czechach oraz w innych krajach europejskich.
Globalną tendencją w obszarze dziedzictwa kulturowego, a zwłaszcza w zarządzaniu publicznymi instytucjami gromadzącymi i przechowującymi dobra kultury, jest digitalizacja maksymalnej ilości materiałów, w celu osiągnięcia jak najszybszego, najbardziej niezawodnego i najbezpieczniejszego dostęp do zbiorów za pośrednictwem Internetu, niezbędnego zarówno badaczom, jak i dla ogółu społeczeństwa.
Cyfryzacja umożliwia udostępnianie on-line wszystkich pisemnych, fotograficznych i innych rodzajów dokumentów archiwalnych, stanowiących dziedzictwo kulturowe (negatywy, fotografie, nagrania dźwiękowe i filmowe, dokumentację projektową, grafiki, obrazy, tkaniny, itd.), jak również lepsze zachowanie zawartych w nich informacji dla przyszłych pokoleń.

Czytaj dalej „CZECHY: Międzynarodowa konferencja DIGI 2016”

CZECHY: Wystawa kart pocztowych w Příbramie

Okręgowe Archiwum Państwowe w Příbramie (Státní okresní archiv Příbram) w ostatnich dniach zorganizowało i serdecznie zaprasza, do odwiedzenie interesującej wystawy pt. „Tysiąc pozdrowień z Příbramu – widoki miasta na historycznych pocztówkach, medalach i obrazach” (Tisíc pozdravů z Příbrami – podoby města na historických pohlednicích, medailích a obrazech), która została otwarta przez burmistrza miasta Jindřicha Vařeka dnia 26 maja 2016 r. w salach wystawowych na II piętrze Galerii Františka Drtikola. Uroczysty wernisaż został uświetniony występem zespołu „Cirkus Hulata”.

Czytaj dalej „CZECHY: Wystawa kart pocztowych w Příbramie”

SŁOWACJA: Słowacja. XX Dni Archiwalne. „Bitwa pod Mohaczem – wydarzenie przełomowe w dziejach Europy Środkowej (w 490 rocznicę)”

W dniach 24-25 maja 2016 r. w piękniej miejscowości Tatranska Lomnica, w ramach XX Dni Archiwalnych na Słowacji, odbędzie międzynarodowa sesja naukowa pod hasłem „Bitwa pod Mohaczem – wydarzenie przełomowe w dziejach Europy Środkowej (w 490 rocznicę)”. Jest ona zorganizowana w ramach szerszego projektu badawczego, realizowanego wspólnie przez cztery stowarzyszenia archiwalne: Stowarzyszenie Słowackich Archiwistów, Węgierskie Stowarzyszenie Archiwistów, Polskie Towarzystwo Archiwalne oraz Czeskie Stowarzyszenie Archiwalne.
Bitwa pod Mohaczem, do której doszło 29 sierpnia 1526 r., stała się wyraźnym punktem zwrotnym w dziejach politycznych, gospodarczych, wojskowych oraz kulturalnych ziem należących dziś państw Grupy Wyszehradzkiej oraz terenów z nimi graniczących. Zaproponowany przez słowackich archiwistów projekt badawczy jest (według organizatorów) pierwszą międzynarodową próbą przebadania okupacji osmańskiej i skutków zderzenia dwóch kultur – chrześcijańskiej oraz islamskiej – z punktu widzenia archiwalno-historycznego.

Czytaj dalej „SŁOWACJA: Słowacja. XX Dni Archiwalne. „Bitwa pod Mohaczem – wydarzenie przełomowe w dziejach Europy Środkowej (w 490 rocznicę)””

CZECHY: Seminarium konserwatorów zabytków pisanych i historyków w Opawie

Mające już długoletnią tradycję spotkania naukowe konserwatorów – w tym konserwatorów papieru i innych materiałów, na których wytwarzane są źródła archiwalne – już po raz 16 odbędą się w Czechach. Tym razem miejscem spotkania będzie Opawa, która gościć będzie licznych badaczy i konserwatorów w dniach 23-26 maja 2016 roku. Seminarium poświęcone będzie renowacji zabytków pisanych.
Tegoroczne seminarium zostanie zorganizowane przez: Krajowe Archiwum Państwowe w Opawie, tamtejsze Muzeum Śląskie, Archiwum Narodowe w Pradze, Departament Archiwów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej, Instytut Technologii Chemicznej i Odnowy Zabytków Chemiczno-Technologicznej Szkoły Wyższej w Pradze oraz Czeskie Towarzystwo Informacyjne – Oddział przy Archiwum Narodowym.
Tematyka referatów i dyskusji podczas seminarium będzie skupiała się przede wszystkim na następujących zagadnieniach:
– praktyczna restauracja i konserwacja;
– badania w dziedzinie konserwacji i ochrony dziedzictwa piśmienniczego;
– materiały i środki służące renowacji oraz konserwacji;
– problemy etyczne renowacji i konserwacji;
– kwestia ekspozycji, dostępu i wykorzystania zabytków pisanych;
– doświadczenie z zagranicznych staży i wyjazdów naukowych;
– kształcenie konserwatorów.

Czytaj dalej „CZECHY: Seminarium konserwatorów zabytków pisanych i historyków w Opawie”

CZECHY: Wystawa o antyhitlerowskim ruchu oporu w Mladej Boleslaw

Powiatowe Archiwum Państwowe w Mladej Bolesław (Státní okresní archiv Mladá Boleslav) we współpracy z tamtejszym oddziałem Wspólnoty Czechosłowackich Legionistów (Jednota Československé obce legionářské v Mladé Boleslavi), przygotowały interesującą wystawę poświęconą antyhitlerowskiemu ruchowi oporu w tamtym regionie, która jest zatytułowana „Obrana národa na Mladoboleslavsku 1939-1945” (Obrona Narody na ziemi mladobolesławieckiej w latach 1939-1945).
Obrona Narodu (Obrana národa) była wojskową czeską organizacją konspiracyjną, powstałą w 1939 roku na terenie Protektoratu, czyli ziem byłej Czechosłowacji okupowanych przez III Rzeszę Niemiecką w latach 1938-1945. Powołali ją do życia oficerowie i urzędnicy likwidowanego Sztabu Generalnego oraz Ministerstwa Obrony. Do 1940 roku była to najliczniejsza czeska formacja niekomunistycznego ruchu oporu. Organizacja ta zajmowała się przede wszystkim gromadzeniem broni, przerzutem ludzi przez granicę, działalnością wywiadowczą (na rzecz Londynu), a także małym sabotażem i dywersją. W 1940 roku weszła w skład Centralnego Komitetu Krajowego Ruchu Oporu. Jej dowódcami w latach 1939-1945 byli generałowie: Josef Bílý, Bedřich Homola, Zdeněk Novák, František Bláha i František Slunečko. I właśnie dowódcy oraz osoby związane z tą organizacją są głównymi bohaterami wystawy. Pokazano na niej ich zdjęcia oraz szereg dokumentów, pochodzących zarówno z państwowych zbiorów archiwalnych, jak i z kolekcji prywatnych.
Wystawa czynna jest w dniach od 15 marca do 15 kwietnia 2016 r. w salach wystawowych Powiatowego Archiwum Państwowego w Mladej Boleslaw – Staroměstské nám. 1 – Hrad.

Wiecej:

U kasáren si v úterý připomeneme hrdiny druhého odboje

Pozvánka na výstavu do SOkA Ml. Boleslav

Hasło: Obrana národa

oprac. Ivo Łaborewicz
AP Oddział w Jeleniej Górze

Obrana národa

Czechy: Międzynarodowa konferencja poświęcona pamięci pedagoga Matouše Collina z Chotěřiny (1516-1566)

W 2016 roku przypadają dwie rocznice związane z ważną postacią czeskiej kultury, a mianowicie 450-lecie śmierci oraz 500-lecie urodzin wielkiego czeskiego humanisty oraz pedagoga (Mateusza Collina) Matouše Collina (Mateusza Collina) z Chotěřiny (ur. 1516 w Kouřim, zm. 4 czerwca 1566 w Pradze). Z tej okazji zorganizowana zostanie dwudniowa interdyscyplinarna konferencja naukowa, która odbędzie się w dniach 2-3 czerwca 2016 roku w rodzinnym mieście Collina, czyli w Kouřim. Konferencję organizują: Okręgowe Archiwum Państwowe w Pradze (Státní oblastní archiv v P), Fundacja Historii Kultury w Europie Środkowej (Nadace pro dějiny kultury ve střední Evropě) oraz Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Karola w Pradze (Ústav hudební vědy FF UK v Praze), we współpracy z miastem Kouřim.
Kouřim – miejsce konferencji – jest 2-tysięcznym miasteczkiem, położonym 18 km na zachód od Kolína w środkowych Czechach, o dziejach sięgających VII wieku, posiadającym zabytkowe centrum z ciekawymi średniowiecznymi zabytkami.
Zakres tematyczny konferencji ma obejmować zarówno życie jak i dzieło samego Mateusza Collina, a także liczne aspekty jego spuścizny twórczej dotyczącej edukacji i kultury Czechach sprzed bitwy pod Białą Górą (1620). Organizatorzy oczekują na propozycje referatów do następujących tematów:
• postać Mateusza Collina (życie i praca);
• regionalny kontekst życia Collina i jego czasów (edukacja mieszczańska, kultura i życie codzienne w XVI wieku w Kouřim, Kolinie i Kutnej Horze);
• Mateusz Collinus a humanistyczna i muzyczna kultura renesansowa w Czechach;
• Mateusz Collinus a kultura humanistyczna w kraju i za granicą;
• Mateusz Collinus a Uniwersytet Karola w Pradze;
• szkolnictwo partykularne;
• druk i humanistyczna kultura książki w Czechach;
• humanistyczny teatr w Czechach.

Czytaj dalej „Czechy: Międzynarodowa konferencja poświęcona pamięci pedagoga Matouše Collina z Chotěřiny (1516-1566)”