Archiwum Państwowe w Szczecinie jest partnerem w interdyscyplinarnym międzynarodowym projekcie „Księga klasztorów na Pomorzu / Klosterbuch für Pommern”. Celem projektu jest opracowanie monograficzne 60 konwentów i domów zakonnych istniejących w dawnym księstwie pomorskim do XVI wieku. Monografia będzie opracowaniem interdyscyplinarnym, zbierającym wyniki badań archeologicznych, historycznych, nauk pomocniczych historii (archiwistyka, dyplomatyka, sfragistyka, geografia historyczna), historii sztuki, kultury, kartografii a także biologii. Studium stanowić ma również podstawę do opracowania nowoczesnych materiałów promocyjnych i informacyjnych dla potrzeb promocji regionu i dziedzictwa kulturowego Pomorza Przedniego i Pomorza Zachodniego.
W ramach projektu Archiwum Państwowe w Szczecinie przy współpracy Archiwum Uniwersytetu w Greifswaldzie wiosną i latem 2021 roku udostępniło na stronie Digitalne Bibliotek Mecklenburg-Vorpommern: Regesten zu den Urkunden der pommerschen Kirchen und Klöster – Regesty dokumentów kościołów i klasztorów pomorskich skany 34 ksiąg z regestami dokumentów klasztornych wraz z opracowaniem ich w oprogramowaniu Transkribus na pismo maszynowe.
ROSJA: wystawa „Fiodor Dostojewski. 200 lat w kulturze światowej”
Od 17 grudnia 2021 r. w Sali Wystaw Rosyjskiego Państwowego Archiwum Literatury i Sztuki w Moskwie (Российский государственный архив литературы и искусства, РГАЛИ) można oglądać wystawę historyczno-dokumentalną pt. „F.M. Dostojewski. 200 lat w kulturze światowej” („Ф.М. Достоевский. 200 лет в мировой культуре”), poświęconą życiu i twórczości wielkiego pisarza.
Wystawa zbiegła się w czasie z 200. rocznicą jego urodzin (11 listopada 1821 r.).
Organizatorami wystawy, oprócz RGALI, były Archiwum Państwowe Federacji Rosyjskiej, Rosyjskie Państwowe Archiwum Dokumentów Filmowych i Fotograficznych oraz Departament Historyczno-Dokumentalny Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rosji.
Czytaj dalej „ROSJA: wystawa „Fiodor Dostojewski. 200 lat w kulturze światowej””
MRA: Transkribus- oprogramowanie do czytania i tanskrypcji rękopisów na dużą skalę wykorzystywany w archiwach historycznych Danii
Międzynarodowa Rada Archiwów poinformowała o projekcie praktycznego wykorzystania wolnego oprogramowana Transkribus w archiwów historycznych komun miejskich i parafialnych Danii. Finansowanie projektu wysokości dwóch milionów koron zapewnionych przez Uniwersytet w Aarhus (główny fundator) oraz fundacje: Augustinus, Aage og Johanne Louis-Hansens, Velux oraz fundację Carlsberga mają posłużyć opracowaniu modeli informatycznych służących identyfikacji i odczytywaniu pisma ręcznego. Całość projektu będzie zarządzana przez archiwum miejskie w Aarhus i Organizacja Duńskich Archiwistów (Organisationen Danske Arkiver). Na jego czele stanęła Charlotte Voss (archiwistka, dyrektor archiwum komunalnego w Gladsaxe, przewodnicząca Organizacji Duńskich Archiwistów).
Głównym celem projektu jest zabezpieczenie duńskiego dziedzictwa kulturowego poprzez digitalizację kluczowych źródeł lokalnej historii Danii, a tym samym opracowanie modeli maszynowego rozpoznawania pisma ręcznego. Na dalszym etapie przewiduje się stworzenie takiego modelu pracy, aby mogli w niej uczestniczyć przeszkoleni wolontariusze.
U podstaw założeń projektu legło przekonanie duńskich archiwistów, że umiejętność czytania, tego co ręcznie napisali ludzie przed nami, ma kluczowe znaczenie dla tego, aby istnienie archiwów historycznych miało sens dla każdego innego niż profesjonaliści użytkownika.
NIEMCY: Zniszczyć czy ujawnić? 30 lat ustawy o aktach Stasi. Dokumentacja debaty publicznej 1990/1991
Upadek komunizmu w Niemczech nastąpił wraz z upadkiem Muru Berlińskiego z 9 na 10 listopada 1989 roku. W ślad za tym poszły działania, w których spontanicznie uczestniczyło społeczeństwo, zmierzające do rozwiązania służby bezpieczeństwa oraz zabezpieczenia jej zasobów aktowych. Ustawa o aktach Państwowej Służby Bezpieczeństwa byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej” (Stasi-Unterlagen-Gesetzes StUG) weszła w życie już 29 grudnia 1991 r. – po prawie dwóch latach debaty o tym, jak postępować ze spuścizną aktową Służby Bezpieczeństwa Państwowego. Pełnomocnik Federalny do spraw Materiałów Państwowej Służby Bezpieczeństwa NRD, tzw. Urząd lub Instytut Gaucka ( Bundesbeauftragtefürdie Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der Ehemaligen Deutschen Demokratischen Republik, BStU) został powołany do życia już w1990 w wyniku tzw. pokojowej i rewolucji (Friedliche Revolution) i spontanicznego działania społeczeństwa, które nie dopuściło do zniszczenia archiwów służb bezpieczeństwa byłej NDR. Już na przełomie lat 1989/90 dyskutowano o tym w grupach i organach, które zajmowały się rozwiązaniem Stasi: w komitetach obywatelskich, przy centralnym okrągłym stole, a także w rządzie Hansa Modrowa, ostatniego premiera NRD z ramienia SED. W ciągu następnych dwóch lat w Izbie Ludowej i Bundestagu, w komisjach obywatelskich i w ruchu obywatelskim, w partiach i wśród zainteresowanej opinii publicznej toczyła się ożywiona debata, w której pojawiały się skrajne propozycje – od zniszczenia dokumentów MfS (Ministerium fürStaatssicherheit ) do żądania ich bezwarunkowego ujawnienia.
Spokojnych i zdrowych Świąt Bożego Narodzenia i Szczęśliwego Nowego Roku życzy redakcja
SERBIA: Dzień Archiwów – wystawa „Ivo Andrić – z okazji 60-lecia otrzymania Nagrody Nobla”
We wtorek 14 grudnia 2021 r. w Archiwum Państwowym Serbii odbył się Dzień Archiwów w Serbii. Z tej okazji na dziedzińcu Archiwum Państwowego Serbii w Belgradzie została otwarta wystawa plenerowa „Ivo Andrić – z okazji 60-lecia otrzymania Nagroda Nobla”. Ivo Andrić jest jedynym jak dotąd pisarzem tworzącym w języku serbskim (aczkolwiek on sam miał się za Jugosłowianina, nie Serba czy Bośniaka – spory o narodową przynależność Andricia trwają w państwach powstałych po rozpadzie Jugosławii do dziś), któremu przyznano ten, uważany za najważniejszy, literacki laur. Na wystawie prezentowane będą archiwalia dotyczące wydarzeń poprzedzających przyznanie Nagrody Nobla, samej ceremonii jej wręczenia 10 grudnia 1961 r. (na marginesie – w tymże 1961 roku nie przyznano literackiego Nobla J.R.R. Tolkienowi) oraz pobytu Andricia w Sztokholmie. Odwiedzający będą mogli zobaczyć list od ówczesnego dyrektora Fundacji Nobla informujący Ivo Andricia, że Szwedzka Akademia Królewska postanowiła przyznać mu literacką Nagrodę Nobla, zdjęcia z domu Ivo Andricia z 26 października 1961, kiedy szwedzki charge d’affaires poinformował go, że otrzymał nagrodę, gratulacje z kraju i zza granicy, bogaty materiał fotograficzny i artykuły prasowe.
JAPONIA: Narodowe Archiwum Filmowe w Tokyo: festiwal filmów animowanych Grupy V4 i wystawa plakatu firmy MONDO
Jedyną samodzielną instytucją państwową w Japonii zajmującą się gromadzeniem, badaniem i popularyzacją dziedzictwa filmowego tego kraju, jest Narodowe Archiwum Filmowe (国立映画アーカイブ, Kokuritsu Eiga Ākaibu). Powstało w 1952 r. jako Narodowe Centrum Filmowe, stanowiące część Narodowego Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Tokio. W kwietniu 2018 r. uniezależniło się i zostało podniesione do rangi samodzielnej placówki narodowej, nazwanej z angielska: National Film Archive of Japan (NFAJ).
NFAJ jest członkiem Międzynarodowej Federacji Archiwów Filmowych. Jego siedziba mieści się w Kyōbashi w Tokio, a w swoich zbiorach posiada blisko 40.000 filmów oraz wiele innych materiałów związanych z produkcją filmową: plakaty, fotosy, scenariusze, kamery filmowe oraz spuścizny i przedmioty osobiste aktorów oraz rozmaite materiały archiwalne. NFAJ posiada własne pracownie konserwatorskie, a w zasadzie – otwarte w 1986 r. w Kanagawie – całe Centrum Konserwacji, zlokalizowane w mieście Sagamihara, gdzie też ulokowano centralne magazyny archiwalne zbiorów filmowych. Natomiast w jego głównym obiekcie w Tokyo prowadzona jest działalność wystawiennicza – m.in. stała ekspozycja dziejów japońskiej kinematografii – badawcza i edukacyjna. W ramach tej ostatniej organizowane są prelekcje, wykłady, warsztaty a przede wszystkim specjalne pokazy filmowe we własnych salach kinowych.
POLSKA: Uroczyste otwarcie Wystawy „Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja”
Na wystawie „Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja”, którą od 02.12.2021 można oglądać na Placu Wolności we Wrocławiu, pokazanych zostało piętnaście kopii bezcennych obiektów dziedzictwa narodowego wpisanych w tym roku na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. To unikatowe dokumenty powstałe w okresie od średniowiecza do II wojny światowej, które wywarły znaczący wpływ na dzieje i kulturę Polski. Ekspozycja przygotowana została przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych z siedzibą w Warszawie.
Od 1997 roku najcenniejsze archiwalia z różnych krajów wpisywane są na listę programu UNESCO „Pamięć Świata”. Co dwa lata Dyrektor Generalny UNESCO, na wniosek Międzynarodowego Komitetu Doradczego, umieszcza na liście kolejne obiekty dziedzictwa dokumentacyjnego o wyjątkowym i międzynarodowym znaczeniu. Obecnie na liście UNESCO znajduje się 527 obiektów z kilkuset państw. Polską Listę Krajową Programu „Pamięć Świata” zainicjowano w 2014 roku. Wpisywane są na nią unikatowe skarby narodowego dziedzictwa o przełomowym znaczeniu dla historii, kultury i tożsamości naszego kraju. Obiekty te przechowywane są na co dzień w polskich archiwach, bibliotekach i muzeach. 10 czerwca 2021 na listę trafiło 15 nowych wpisów, w tym przechowywane w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich rękopisy Juliusza Słowackiego oraz średniowieczne rotulusy z Archiwum Państwowego we Wrocławiu.
CHORWACJA: VI Zjazd Archiwistów w Splicie
W dniach 26–29 października 2021 r. w Splicie odbył się VI Zjazd Archiwistów Chorwackich, którego temat przewodni brzmiał: „U progu 3. dekady XXI wieku – inkluzywność jako warunek”. Kongres tradycyjne zorganizowało Chorwackie Stowarzyszenie Archiwalne (HAD), tym razem przy współpracy gospodarza, czyli Archiwum Państwowego w Splicie. Obrady miały miejsce w hotelu Radisson Blu Resort & Spa.
W dniu 26 października 2021 r. – w Domu Armii Chorwackiej w Splicie – na uroczystym spotkaniu, obrady Zjazdu zagaiła prezes HAD (Hrvatsko arhivističko društvo) dr hab. Silvija Babić. Do zebranych przemówili specjalni goście: prefekt okręgu splicko-dalmatyńskiego Blaženko Boban, który powitał wszystkich „w najpiękniejszym mieście na świecie”, dyrektor Chorwackich Archiwów Państwowych dr hab. Dinko Čutura, prezentując plan i program rozwoju podległych sobie instytucji na najbliższe lata, wreszcie sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Mediów dr hab. Ivica Poljičak, który w imieniu ministra dr hab. Ninie Obuljen Koržinek oficjalnie otworzył Zjazd, życząc wszystkim sukcesów.
Robocza część obrad Zjazdu podzielona została na pięć bloków tematycznych: 1. Włączenie ekspertów z różnych dziedzin w codzienną praktykę; 2. Inkluzywność różnych metodologii w kształtowaniu dobrych praktyk; 3. Inkluzywność naukowego aspektu zawodu archiwisty; 4. Włączenie wszystkich grup społecznych w kształtowanie grupy docelowej/naśladowców; 5. Inkluzywność w metodach finansowania.
UKRAINA: Umowa o współpracy z Archiwami Państwowymi Republiki Chorwacji
W dniu 8 grudnia 2021 r. szef Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy Anatolij Chromow wziął udział w II posiedzeniu Komisji Wspólnej ds. Współpracy Gospodarczej Rządu Ukrainy z Rządem Republiki Chorwacji, które odbyło się w Kijowie. Po sesji plenarnej Komisji podpisane zostały dokumenty dwustronne, w tym umowa o współpracy między Państwową Służbą Archiwów Ukrainy a Archiwami Państwowymi Republiki Chorwacji, przez AnatolijaChromowa ze strony ukraińskiej, a z chorwackiej – przez Dinko Čuturę, dyrektora Archiwów Państwowych Republiki Chorwacji. Szefowie państwowych służb archiwalnych Ukrainy i Chorwacji mieli okazję omówić realizację umowy, której celem jest wzmocnienie dwustronnej współpracy w dziedzinie archiwów oraz nawiązanie i rozwój wzajemnie korzystnego i konstruktywnego dialogu między instytucjami archiwalnymi tych państw. Zgodnie z umową,strony zapewnią równe prawa dostępu badaczy ukraińskich i chorwackich do dokumentów archiwalnych, będą realizować wspólne projekty archiwalne i humanitarne, a także wymienią cyfrowe kopie dokumentów archiwalnych dotyczących historii obu krajów. Wśród priorytetów współpracy bilateralnej wymienić należy również wymianę doświadczeń i organizację staży dla pracowników instytucji archiwalnych obu krajów offline i online, przygotowywanie wspólnych publikacji dokumentalnych i projektów wystawienniczych. Nie pominięto też kwestii nawiązania łączności z diasporą ukraińską w Republice Chorwacji.
Więcej:
Підписано Угоду про співробітництво з Державним архівом Республіки Хорватія
oprac. Edyta Łaborewicz
AP Wrocław O/Legnica