Siegen to uniwersyteckie miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Arnsberg. Jest ono również siedzibą Archiwum Miejskiego (Stadtarchiv Siegen). Archiwum to przechowuje jako kulturowe dziedzictwo miasta historycznie dokumenty już od XIII wieku do czasów współczesnych. Zbiory w Archiwum Miejskim w Siegen obejmują przede wszystkim dokumenty urzędowe administracji miejskiej od początków samorządu miejskiego w średniowieczu, które sięgają 1276 roku i trwają do dziś. Ponadto przechowywane są dokumenty dawnych samodzielnych jednostek administracyjnych, które obecnie należą do miasta Siegen. Ponadto w Archiwum Miejskim znajdują się zbiory nieurzędowe, takie jak spuścizny i archiwa rodzinne oraz dokumenty firm, stowarzyszeń i związków, zbiory map i planów od 1586 roku, zdjęcia, plakaty, druki, widokówki, dokumenty dźwiękowe i nagrania wideo oraz serie regionalnych gazet od 1773 roku.
SZWAJCARIA Nowy budynek magazynowy Archiwum Federalnego: Wybrano zwycięski projekt
Z uwagi na ciągle dużą ilość przejmowanych materiałów archiwalnych w tradycyjnej postaci oraz konieczność renowacji istniejących budynków archiwalnych, Szwajcarskie Archiwum Federalne Schweizerisches Bundesarchiv (BA) potrzebuje dodatkowej powierzchni magazynowej, aby wypełnić swoje ustawowe zadanie. Ogólny zasób archiwalny BA na koniec 2024 r. wynosił 80 km akt, a rocznie archiwum przyjmuje ponad kilometr dokumentów. Ponadto BA przejmuje rocznie 24 TB dokumentacji elektronicznej, której wielkość obecnie wynosi 60 TB. Archiwum pełni również wszystkie inne funkcje związane z udostępnianiem, nadzorem, digitalizacją i konserwacją materiałów archiwalnych przy obsadzie 66 etatów Zahlen und Fakten.
Czytaj dalej „SZWAJCARIA Nowy budynek magazynowy Archiwum Federalnego: Wybrano zwycięski projekt”
UKRAINA: Wystawa on-line „100 lat Marchlewszczyzny”
Na stronie Archiwum Państwowego Obwodu Żytomierskiego w Żytomierzu – wystawa dokumentów związanych z powstaniem w dniu 17 września 1925 r., w okręgu wołyńskim ówczesnej Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, Polskiego Rejonu Narodowego im. Juliana Marchlewskiego.
Kończący wojnę polsko-bolszewicką traktat ryski (18 marca 1921 r.) pozostawił poza wschodnią granicą II Rzeczypospolitej około miliona Polaków, w tym zwarte skupiska w okolicach Żytomierza. Z inicjatywy i z zamysłu polskich komunistów, w tym Feliksa Dzierżyńskiego, Feliksa Kona i Juliana Marchlewskiego, ok. 100 km na zachód od tego miasta, wokół miasteczka Dołbysz (w 1926 r. przemianowanego na „Marchlewsk”), powstał polski rejon narodowościowy, nazywany Marchlewszczyzną na cześć zmarłego w marcu 1925 r. Juliana Marchlewskiego. Miał być swego rodzaju zaczątkiem przyszłej Polski bolszewickiej – eksperymentem na szczęście nieudanym, opłaconym jednak, w realiach Rosji stalinowskiej, wielkim cierpieniem tysięcy ludzi.
Czytaj dalej „UKRAINA: Wystawa on-line „100 lat Marchlewszczyzny””
SZWAJCARIA: Ustawa archiwalna pod lupą polityków
Federalna Ustawa o Archiwizacji (Bundesgesetz über die Archivierung dalej BGA) obowiązuje od 1999 r. W 2018 r. Claude Janiak deputowany Patii Socjaldemokratycznej w parlamencie w swoim postulacie zaapelował o przeprowadzenie ewaluacji ustawy. Od czasu wprowadzenia w życie BGA takie zjawiska jak digitalizacja, praktyki administracyjne oraz otoczenie społeczne i prawne uległy gwałtownej ewolucji. Szczególnie interesujące były dla deputowanego następujące pytania:
1. Jak digitalizacja wpływa na zarządzanie dokumentami? Kto zapewnia, że archiwizacja jest utrzymywana nawet po wprowadzeniu elektronicznego zarządzania dokumentacją (Gever) Czy ten organ posiada wystarczające uprawnienia do tego zadania?
2. Czy obowiązek udostępniania dokumentów jest regularnie weryfikowany? Kto zapewnia, że organy federalne podległe BGA nie będą gromadzić dokumentów zamiast udostępniać je archiwum federalnemu zgodnie z artykułem 6 BGA?
3. Kto zapewnia, że zgodnie z artykułem 8 BGA żadne dokumenty nie zostaną zniszczone bez zgody Archiwum Federalnego?
4. Zasadniczo ustawodawca ustanowił standardowy okres przechowywania wynoszący 30 lat. Istnieją organy federalne, które stosują do 95% swoich dokumentów wydłużony okres przechowywania. Kto zapewnia, że okresy przechowywania nie będą nadużywane?
5. Czy zasada swobodnego dostępu jest przestrzegana, a 30-letni okres przechowywania jest konsekwentnie wdrażany? Jaki odsetek dokumentów organów federalnych nie jest udostępniany z powodu przedłużonego okresu przechowywania?
6. Jakie są dostępne rozwiązania, aby zapewnić, że konflikty interesów z prywatnością i innymi uzasadnionymi interesami nie będą miały negatywnego wpływu na wolność badań i interes publiczny w badaniach historycznych?
7. Zgodnie z artykułem 13 BGA, organy udostępniające mogą, na wniosek Federalnego Archiwum, udostępniać materiały archiwalne przed upływem okresu przechowywania. Czy organy federalne stosują tę możliwość w ten sam sposób, czy też są one czasami bardziej restrykcyjne niż inne?
8. Czy dostęp do materiałów archiwalnych jest zawsze ściśle oddzielony od tego przewidzianego w Ustawie o Wolności Informacji, która opiera się na innych zasadach?
Czytaj dalej „SZWAJCARIA: Ustawa archiwalna pod lupą polityków”
MRA: Międzynarodowy Kongres Archiwów Barcelona 2025 część III
W dniach 27-30 października 2025 r. w Barcelonie odbędzie się Międzynarodowy Kongres Archiwów. W części pierwszej przybliżyliśmy zagadnienia, które będą poruszane bloku pierwszym. W części II prezentujemy referaty, które będą wygłoszona w blokach 2 i 3. Część III, obejmuje dość bogaty w referaty blok IV.
BLOK IV Cyfryzacja i udostępnianie (Numérique et Accessible):
Sesja 2
– Juliana Almeida, Tânia Gava, Jussara Teixeira, Brazylia, Aplicaciones de la Inteligencia Artificial en Archivística: clasificador automático de documentos, (Zastosowania sztucznej inteligencji w archiwistyce: Automatyczny klasyfikator dokumentów), hiszpański;
– Sishi Huang, Yuenan Liu, Jianliang Yang, Xiya Zhang, Chiny, AI Adoption In provincial Archives in China: Effects, Challenges and Prospects, (Adopcja sztucznej inteligencji w archiwach prowincjonalnych w Chinach: skutki, wyzwania i perspektywy), angielski;
– Glòria Gimeno Vázquez, Hiszpania, Barcelona al teu abast, (Barcelona na wyciągnięcie ręki), kataloński;
– Alejandro Hernandez, Argentyna, IA – Aplicacion de Tecnicas de Recuperacion, Enriquecimiento y Generacion (RAG) en archivos historico, ( IA – Zastosowanie technik odzyskiwania, wzbogacania i generowania (RAG) w archiwach historycznych), hiszpański.
Czytaj dalej „MRA: Międzynarodowy Kongres Archiwów Barcelona 2025 część III”
CZECHY: Wręczono medale „Za zasługi dla czeskiej archiwistyki”
Dnia 18 września 2025 r. w sali kinowej Archiwum Narodowego 11 osób otrzymało medale „Za Zasługi dla Czeskiej Archiwistyki”, przyznawane przez Ministra Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej. Jest to nagroda wręczana za całokształt pracy lub nadzwyczajny czyn dla czeskiej archiwistyki.
Medale przyznawane są od 2006 roku, a najczęstszym miejscem ich uroczystego wręczenia jest Archiwum Narodowe w Pradze. Uroczystość odbywa się zazwyczaj raz w roku, z wyjątkiem 2007 roku, kiedy medale wręczono dwukrotnie. Od 2006 roku medal otrzymało łącznie 348 osób. Są to archiwiści, konserwatorzy, pracownicy opieki przedarchiwalnej, historycy, nauczyciele akademiccy, kierownicy archiwów państwowych, przemysłowych i prywatnych oraz inni. Lista nagrodzonych w 2025 roku to: Mag. Boris Domajnko (Słowenia); PhDr. JUDr. Ivan Dubovický; Mgr. Eva Javorská; Mgr. Tomáš Jelínek; Ph.D.; PaedDr. Zdeněk Kašpar; prof. Dr. Christian Keitel (Niemcy); Prom. hist. Nataša Kmochová; Mgr. Světlana Ptáčníková; Ing. Antonín Stáně; Stanislav Toulec; PhDr. Pavel Urbášek.
Czytaj dalej „CZECHY: Wręczono medale „Za zasługi dla czeskiej archiwistyki””
POLSKA:WARSZAWA 60-lecie Stowarzyszenia Archiwistów Polskich
W dniu 12 września 2025 r. w Warszawie, w Auli Kryształowej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (ul. Nowoursynowska 166/9), odbył się Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Delegatów Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, zwołany z okazji 60-lecia powstania Stowarzyszenia. W trakcie obrad wręczone zostały odznaczenia państwowe przyznane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – Złote, Srebrne i Brązowe Krzyże Zasługi, odznaki honorowe „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, przyznane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odznaki „Za Zasługi dla Stowarzyszenia Archiwistów Polskich”, przyznane przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, jak również wyróżnienia za szczególne zaangażowanie i trud włożony w rozwój i popularyzację Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, przyznane przez Prezesa Stowarzyszenia Archiwistów Polskich.
Odznaczeni i nagrodzeni 12 września 2025 r.
fot. Mariusz Bodnar, zbiory SAP
Czytaj dalej „POLSKA:WARSZAWA 60-lecie Stowarzyszenia Archiwistów Polskich”
CZECHY: Tajemnicza koperta – ostatnie słowa prezydenta Masaryka
Jak powszechnie wiadomo historia skrywa wiele tajemnic, a opisujące je dokumenty odkrywane są często po wielu latach. Takimi dokumentami miała być zawartość tajemniczej koperty, którą 19 września 2005 r. do Archiwum Narodowego w Pradze przekazał Antonín Sum (zmarł w 2006 r.), jeden z osobistych sekretarzy Jana Masaryka (1886–1948) ministra spraw zagranicznych Czechosłowacji (1940–1948), a jednocześnie syn Tomáša Garrigue Masaryka (1850–1937), współtwórcy niepodległości tego kraju i jego pierwszego prezydenta (1920–1935). Koperta była zapieczętowana, a darczyńca zastrzegł, że można ją będzie otworzyć dopiero po 20 latach. Miała ona kryć przesłanie prezydenta Tomáša Masaryka, spisane przez jego syna prawdopodobnie 5 września 1937 r., już na łożu śmierci. Sprawa ta poruszyła czeską opinię publiczną, wywołując gorące dyskusje i wiele spekulacji na temat ostatnich słów prezydenta. Sama koperta spoczęła zaś na 20 lat w kasie pancernej praskiego Archiwum Narodowego.
Czytaj dalej „CZECHY: Tajemnicza koperta – ostatnie słowa prezydenta Masaryka”
CZECHY: Festiwal w Lochotín oczami Służby Bezpieczeństwa
W kolejnej odsłonie ciekawostek archiwalnych, prezentowanych raz w miesiącu przez Archiwum Zbiorów Sił Bezpieczeństwa (Archiv bezpečnostních složek) – odpowiednika polskiego Instytutu Pamięci Narodowej, udostępniono materiały dotyczące wydarzenia muzycznego, które symbolizowało przemiany polityczne, społeczne i kulturalne, jakie zachodziły w Czechosłowacji w drugiej połowie lat 80. XX w.
Dnia 15 września 1987 r., w ramach międzynarodowego marszu pokojowego na terenie teatru naturalnego w Pilźnie-Lochotín zorganizowano „Festiwal Pokoju”. Od połowy lat 80. XX w. tzw. festiwale pokoju były jedną z niewielu okazji (obok dożynek, wiejskich zabaw i powoli odradzających się klubów), gdzie po fali represji poprzednich lat, można było usłyszeć (i zobaczyć) muzyków rockowych.
Czytaj dalej „CZECHY: Festiwal w Lochotín oczami Służby Bezpieczeństwa”
MRA: Międzynarodowy Kongres Archiwów Barcelona 2025 część II
W dniach 27-30 października 2025 r. w Barcelonie odbędzie się Międzynarodowy Kongres Archiwów.
W części pierwszej przybliżyliśmy zagadnienia, które będą poruszane bloku pierwszym.
W części II prezentujemy referaty, które będą wygłoszona w blokach 2 i 3
2. Konflikty, katastrofy i relokacje (Conflits, Catastrophes et Déplacement),
3. Archiwa i prawa (Archives et droits)
Czytaj dalej „MRA: Międzynarodowy Kongres Archiwów Barcelona 2025 część II”