Nowości z Czech i Słowacji – Strona 9

CZECHY: Konferencja o radykalnej lewicy w Europie Środkowej w latach 1918-1933

W dniach 14-15 października 2021 r. w sali kinowej Archiwum Narodowego w Pradze, odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa na temat „Radykalna lewica w Europie Środkowej i jej rozwój od końca I wojny światowej do roku 1933” (Radikální levice ve střední Evropě a její vývoj od konce první světové války do roku 1933), którą zorganizowali: Instytut Historii Akademii Nauk Republiki Czeskiej, Archiwum Narodowe w Pradze, Instytut Filozofii Południowoczeskiego Uniwersytetu w Czeskich Budziejowicach. Konferencję zorganizowano w ramach programu badawczego, cz. 11 „Europa i państwo: między barbarzyństwem a cywilizacją”.Uczestnicy konferencji obradowali w sześciu blokach tematycznych. Tematy wygłoszonych w ramach nich referatów przedstawimy poniżej.

Blok nr I „Ruch komunistyczny i Europa”.
– Emil Voráček, „Lewica w okresie międzywojennym. Próba refleksji”.
– Peter Popálený, „Komintern – ‘trzeci okres’ 1928-1933 i jego wpływ na politykę Komunistycznej Partii Czechosłowacji”.
– Bohumil Melichar, „Partia Komunistyczna jako agentura propagandowa sowieckiego eksperymentu. Spory o wydarzenia w ZSRR, jako część praktyki konkurencyjnych wewnątrz czechosłowackiej lewicy”.
– Agnés Kelemen, „Od Gangu Trzynastu do Grupy Brneńskiej” (From the “Gang of Thirteen” to the “Brno Group”).
– Andrej Tóth, „Komunistyczne intermezzo” węgierskiej socjaldemokracji z 1919 r. i jego fatalny wpływ na partię oraz dalszy powojenny rozwój Węgier.
– Miroslav Šepták, Porównanie pozycji socjaldemokracji i komunistów w austriackim systemie politycznym (1918-1934).

Blok nr II „Kościoły a radykalna lewica”.
– Marek Šmíd, Watykan i wzrost radykalnej lewicy w Europie Środkowej po 1918 r.
– Jurij Danilec, Kościół a wybory parlamentarne w Rusi Podkarpackiej 16 marca 1924 r.
– Viktor Kičera, Populizm komunistyczny i Kościół greckokatolicki na Rusi Podkarpackiej w latach 20. XX wieku.
– Jurij Danilec, Weronika Bułat, Motywy bolszewickie i komunistyczne na kartach czasopism kościelnych na Rusi Podkarpackiej w latach 20. i 30. XX wieku.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja o radykalnej lewicy w Europie Środkowej w latach 1918-1933”

CZECHY: Dokumenty miesiąca Archiwum Prezydenta Republiki Czeskiej

Archiwum Urzędu Prezydenta Republiki Czeskiej, działające formie zinstytucjonalizowanej w różnej postaci od 1954 r., jest instytucją publiczną, działającą w myśl czeskiej ustawy o archiwizacji i obsłudze akt oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 499/2004). Funkcjonuje w ramach sieci archiwów państwowych, należąc do archiwów specjalistycznych i zajmując się dokumentacją powstałą w wyniku działalności Kancelarii Prezydenta i wspierających z nią instytucji. Jak wszystkie archiwa historyczne przejmuje, ewidencjonuje, trwale przechowuje i udostępnia powierzone mu dokumenty, które pochodzą z lat [1816] 1919-2013, zajmując łącznie 1500 mb półek.
W ramach udostępniania i promocji pracownicy archiwum zamieszczają na stronach internetowych swej instytucji najciekawsze dokumenty. Od 2012 r. czynią to w ramach cyklu „archiwalia miesiąca”, ukazującego i omawiającego materiały dla ciekawych i ważnych wydarzeń sprzed lat. Wbrew nazwie nie w każdym miesiącu pojawiają się kolejne prezentacje, lecz zawsze przykuwają uwagę licznych odbiorców. W ostatnim czasie zaprezentowano dokumenty dwóch wydarzeń: rozwiązanie Układu Warszawskiego w 1991 r. oraz inwazję wojsk tegoż układu w sierpniu 1968 r. na Czechosłowację.

Czytaj dalej „CZECHY: Dokumenty miesiąca Archiwum Prezydenta Republiki Czeskiej”

CZECHY: Konferencja naukowa „Żołnierz i miasto”

Powiatowe Archiwum Państwowe w Kroměřížu (Státní okresní archiv Kroměříž) organizuje i serdecznie zaprasza do udziału w konferencji naukowej pt. „Żołnierz i miasto” z podtytułem „Miasto i armia na Morawach w epoce nowożytnej (XVIII–XXI wiek)”, która odbędzie się dnia 7 października 2021 r. w tutejszym Muzeum Regionalnym.
Wojsko odgrywało istną rolę w dziejach wielu miast, także tych na Morawach. W niektórych z nich jest tak nadal. Przebywający w garnizonach żołnierze stanowili integralną część społeczności miejskiej i silnie wpływali na życie codzienne, rozwój gospodarczy, kulturalny oraz urbanistyczny tych miejscowości, zarówno w sensie pozytywnym, jak i negatywnym. Wiele miast dotknęły również wydarzenia różnych wojen, wiążące się z rezydencją własnych lub wrogich armii. Wybitni przedstawiciele wojska często wpływali na miejscowe życie społeczne.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja naukowa „Żołnierz i miasto””

CZECHY: Kryzys i państwo – konferencja o międzywojennej Czechosłowacji

Archiwum Narodowe w Pradze we współpracy z Instytutem Historii Akademii Nauk Republiki Czeskiej oraz Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Południowoczeskiego w Czeskich Budziejowicach zapraszają do udziału w konferencji pt. „Kryzys i państwo. Na przykładzie Czechosłowacji w okresie międzywojennym”. Konferencja odbędzie się w czwartek i piątek 23 i 24 września 2021 r. w gmachu głównym Archiwum Narodowego w Pradze, lub online. Na konferencji zostaną omówione m.in. narzędzia oraz działania o charakterze prawnym, ekonomicznym, społecznym, zdrowotnym i bezpieczeństwa państwa, jak i administracji państwowej, służące do rozwiązania różnych kryzysów, z jakimi borykała się międzywojenna Czechosłowacja.

Czytaj dalej „CZECHY: Kryzys i państwo – konferencja o międzywojennej Czechosłowacji”

CZECHY: Seminarium „Doświadczenia w zarządzaniu dokumentacją bieżącą na uczelniach”

Czeskie Stowarzyszenie „CNZ” (Občanské sdružení: Co po nás zbude – Obywatelskie Stowarzyszenie: Co po nas zostanie), wywodzi się z zespołu ekspertów z Archiwum Narodowego, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz Ministerstwa Informatyki Republiki Czeskiej, powołanego w 2003 r. do opracowania standardów dokumentacji elektronicznej. W 2008 r. zespół ten przekształcił się w stowarzyszenia obywatelskiego, stawiającego sobie za cel systematyczną pracę nad problematyką długoterminowego przechowywania dokumentów elektronicznych i zagadnieniami z tym związanymi. Stąd też wzięła się jego nazwa: „Co po nás zbude”, czyli „Co po nas zostanie”. Jego członkowie uczestniczą w przygotowywaniu stosownych aktów prawnych, wspierają rozwój zawodowy kadr zajmujących się obsługą akt i archiwów, wymieniając doświadczenia, organizując i wspierając programy edukacyjne i seminaria zawodowe, tworząc nieformalne środowisko i profesjonalną platformę spotkań jego członków. Jego najnowszą inicjatywą jest seminarium online, odbyte 1 czerwca 2021 r. w godz. 14:00 – 16:00

Czytaj dalej „CZECHY: Seminarium „Doświadczenia w zarządzaniu dokumentacją bieżącą na uczelniach””

CZECHY: Archiwalna wystawa o dobranocce na 55 urodziny

W ubiegłym roku (2020) czeska, a praktycznie czechosłowacka Dobranocka, zwana u naszych południowych sąsiadów „Večerníček”, czyli Wieczorynka, skończyła 55 lat. Stało się to okazją do przygotowania przez archiwum Czeskiej Telewizji okolicznościowej wystawy, którą jeszcze do końca maja można oglądać w jej praskiej siedzibie na Kavčích horach.
Specjalny program wieczorny dla dzieci został po raz pierwszy wyemitowany w niedzielę 2 stycznia 1965 roku. Najmłodszych widzów przywitał wówczas mały chłopczyk w papierowej czapce z gazety na głowie, który poruszający się różnymi pojazdami, od rakiety, poprzez samochodzik, po jednokołowy rower, zapraszał do obejrzenia bajki. Ta czołówka pozostała niezmienna do dziś, z tym, że od 1973 r. jest kolorowa. Pierwsza wyemitowana bajka miała tytuł „Chłopiec i kometa”, i nikt nie mógł wówczas przypuszczać, że program będzie trwać tak długo. Podczas gdy w ostatnich latach Večerníček nadawano codziennie, to pierwotnie emitowano go tylko raz w tygodniu, w niedziele.
Večerníček stał się przewodnikiem i wychowawcą licznych pokoleń małych widzów. „Tematem wystawy są doświadczenia, świat dzieci i świat fantazji, ale także ważna spuścizna czeskiej animacji dla dzieci” – powiedziała kuratorka wystawy Jana Sommerová. Ale odwiedzający mogą również poznać tych, którzy stali za wszystkimi psotnymi historiami bajek, a więc ich twórców.

Czytaj dalej „CZECHY: Archiwalna wystawa o dobranocce na 55 urodziny”

CZECHY: Warsztaty o dostępie do źródeł historycznych

W ramach współpracy archiwów czeskich i bawarskich od kilku lat działa portal „Porta fontium”. Jego celem jest udostępnienie badaczom źródeł o wspólnej historii, znajdujących się Generalna Państwowych Archiwów Bawarii w Monachium.
W czeskich archiwach znajduje się wiele archiwów po obu stronach granicy, które w wyniku różnych wydarzeń dziejowych zostały rozdzielone i rozproszone. Celem projektu jest ponowne połączenie rozdzielonych siłą zespołów archiwalnych w jedną wirtualną całość. Służy temu odpowiednia i szeroko zakrojona digitalizacja oraz wykorzystanie mediów cyfrowych (wspólna prezentacja internetowa). „Porta fontium” jest więc platformą internetową (system informacyjnym) umożliwiającą bezpłatne przeszukiwanie archiwów znajdujących się w archiwach państwowych Republiki Czeskiej i archiwach państwowych Bawarii, korzystanie z ich opisów oraz przeglądanie umieszczonych na niej archiwów cyfrowych w sposób umożliwiający zdalny dostęp. Inicjatorami stworzenia wspólnej platformy były Obwodowe Archiwum Państwowe w Pilźnie i Dyrekcja związanych z historią Niemców Sudeckich oraz z historią pogranicza bawarskiego. Z kolei Bawarskie Państwowe Archiwum Centralne w Monachium przechowuje różnorodne dokumenty pochodzące z dzisiejszego terytorium Republiki Czeskiej, które zostały wywiezione poza granice kraju po II wojnie światowej wraz z wysiedloną ludnością niemiecką. Są to archiwa miast i innych miejscowości, fotografie, archiwa pochodzenia arystokratycznego i kościelnego, kroniki miejskie, parafialne i szkolne oraz inne archiwalia o znaczeniu lokalnym i regionalnym.

Czytaj dalej „CZECHY: Warsztaty o dostępie do źródeł historycznych”

CZECHY: Jubileuszowe spotkanie archiwalnych konserwatorów

W tym roku pracownia konserwatorska i restauratorska Powiatowego Archiwum Państwowego w Domažlicach z siedzibą w Horšovskim Týnie (Státní okresní archiv Domažlice se sídlem v Horšovském Týně), będącego Oddziałem Obwodowego Archiwum Państwowego w Pilźnie (Státního oblastního archivu v Plzni) będzie obchodzić 25-lecie istnienia. Z tej okazji postanowiono zorganizować spotkanie wszystkich osób zajmujących się konserwacją i restauracją archiwaliów, tj. restauratorów, konserwatorów i archiwistów.
Miejscowa pracownia konserwatorska urządzona została pod koniec 1995 roku na strychu głównego budynku Archiwum. Bezpośrednią inspiracją do jej powstania był tragiczny stan starego zasobu aktowego. Zaawansowana degradacja XVII – XIX-wiecznego materiału ograniczała jego czytelność, a tym samym wartość informacyjną. W 1996 roku nowopowstały warsztat został wyposażony w sprzęt i odpowiednie materiały i rozpoczął samodzielną działalność. Koncentruje się ona głównie na konserwacji i renowacji papieru czerpanego, obróbce pospolitego materiału aktowego oraz konserwacji i renowacji historycznych opraw, pergaminów i pieczęci. Wyposażenie stanowiska pracy umożliwia stosowanie wszystkich najczęściej stosowanych technik: klejenia, laminowania na zimno oraz uzupełniania papieru. W związku z obróbką papieru czerpanego w tutejszej pracowni zaczęto odtwarzać historyczne introligatorstwo. Konserwatorzy zajmują się również obróbką dokumentów pergaminowych i pieczęci. Przez ich ręce przeszedł np. duży zbiór najstarszych dokumentów z miasta Cheb oraz zbiór dokumentów archiwum rodzinnego Windischgrätzów, przechowywanych w oddziale w Klatovy. Konserwację uszkodzonego materiału papierowego umożliwia metoda laminowania jednostronnego lub dwustronnego na laminarce, która została uruchomiona w pracowni konserwatorskiej latem 2005 roku. Archiwum Państwowe zapewnia także konserwatorom zabytków możliwość konsultacji i staży.

Czytaj dalej „CZECHY: Jubileuszowe spotkanie archiwalnych konserwatorów”

CZECHY: Archiwalne nagrania nt. epidemii grypy hongkońskiej z lat sześćdziesiątych XXw.

Archiwum Czeskiego Radia (Český rozhlas) umieszcza na swoich stronach internetowych rozmaite stare materiały dźwiękowe, pogrupowane tematycznie, obrazujące ważne lub ciekawe wydarzenia, jakie zarejestrowały przed laty mikrofony jego reporterów i dziennikarzy. Ostatnio pojawiły się nagrania dotyczące epidemii grypy hongkońskiej (Hongkongská chřipka), jaka zaatakowała ludzkość w latach 1968-1970. Audycje opatrzono znamiennym tytułem: „Grypa z Hongkongu – zapomniana pandemia XX wieku, w wyniku której zginęło ponad milion osób”.
W dobie panującej obecnie pandemii Covid-19 wspomina się często o 100 lat wcześniejszą epidemię grypy zwanej hiszpanką, która w latach 1918-1920 pochłonęła nawet 50 milionów istnień ludzkich. Jednak między tamtą plagą, a obecną przez planetę przeszło wiele innych, łagodniejszych fal chorób grypopodobnych. Jedną z nich stało się pod koniec lat 60. rozprzestrzenianie się wirusa A/H3N2, nazwanego grypą z Hongkongu. Tam właśnie choroba objawiła się po raz pierwszy w czerwcu 1968 roku, a w ciągu zaledwie dwóch tygodni lekarze zarejestrowali tu 500 000 jej przypadków. Choroba szybko rozprzestrzeniła się na Azję Południowo-Wschodnią, Indie i Związek Radziecki, skąd zimą dotarła do Europy Wschodniej. Do USA przedostał się za pośrednictwem zdemobilizowanych żołnierzy powracających z wojny w Wietnamie, o czym Radio Czechosłowackie poinformowało w grudniu 1968 r.

Czytaj dalej „CZECHY: Archiwalne nagrania nt. epidemii grypy hongkońskiej z lat sześćdziesiątych XXw.”

CZECHY: Seminarium o źródłach masowych w kontekście RODO

Źródła milczą… z naszej winy? Perspektywy badań źródeł seryjnych w kontekście ochrony danych osobowych, to tytuł warsztatów naukowych, jakie przygotowują wspólnie Archiwum Narodowe w Pradze (Nardoní archiv Praha), Obwodowe Archiwum Państwowe w Pradze (Stan oblastní archiv v Praze) oraz Instytut Nauk Pomocniczych i Archiwistyki (Ústav pomocných věd historických a archivnictví) Uniwersytety im. Masaryka w Brnie. Odbędą się one online (na platforma ZOOM nebo MS Teams) dnia 15 czerwca 2021 r.
Temat warsztatów jest efektem rozwoju społeczeństwa informacyjnego i uzyskanej w ostatnich dziesięcioleciach przez byłe państwa komunistyczne wolność, co przyniosło szereg problemów związanych z regulacją niejednokrotnie sprzecznych praw obywatelskich – prawa do wolności badań, prawa do informacji o działaniach instytucji państwowych, prawa obywatela do informacyjnego samostanowienia lub ochrony własnej osobowości. Dla archiwów, które przechowują przede wszystkim dokumenty powstałe w wyniku działalności instytucji państwowych, siłą rzeczy właściwa ocena konfliktów pomiędzy uprawnioną ochroną interesów prywatnych i publicznych musi być trudna. Ponadto antagonizm ten znajduje odzwierciedlenie w całym cyklu życia dokumentu i zwiększa wymagania dotyczące zachowaniem informacji przez twórców, ich przejmowania, przetwarzania i publicznego udostępniania. Co więcej, oczekiwania badawcze są bardziej niż odmienne, od samych badań naukowych, poprzez obywatelską kontrolę nad władzą publiczną, po komercjalizację danych uzyskiwanych maszynowo w celu ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego.
Jednak w przypadku dokumentów zawierających dane osobowe, powstałych w społeczeństwie demokratycznym po 1989 roku, możliwość publicznego udostępnienia tych informacji jest zasadniczo utrudniona w porównaniu z dokumentami z okresu reżimów totalitarnych. Jedną z zasad, stosowaną obecnie w związku z prawodawstwem europejskim, jest zasada minimalizacji danych osobowych już podczas przetwarzania u ich twórcy. Wiele dotychczas wykorzystywanych źródeł historycznych zniknie lub nie będą dostępne przez całe życie człowieka , a nawet dłużej (tzw. Ochrona pośmiertna).

Czytaj dalej „CZECHY: Seminarium o źródłach masowych w kontekście RODO”