„Kontrowersyjne akta. Problematyczne zasoby w archiwach uniwersyteckich i naukowych”

Szanowni Państwo,

Drogie Koleżanki i Koledzy,

w imieniu Zarządu Sekcji Archiwów Uniwersyteckich oraz Instytucji Naukowych i Kulturalnych w Stowarzyszeniu Archiwistów Niemieckich zapraszam Państwa bardzo serdecznie na tradycyjne wiosenne spotkanie robocze, które odbędzie się od 19 do 20 marca 2015 roku w Erlangen. Spotkanie będzie miało charakter konferencji na temat: „Kontrowersyjne akta. Problematyczne zasoby w archiwach uniwersyteckich i naukowych”. Dokładny przebieg obrad oraz uwagi organizacyjne znajdą Państwo w załącznikach. Językiem obrad będzie język niemiecki.

Zgłoszenia prosimy kierować do 2 marca 2015 roku pocztą tradycyjną lub elektroniczną na adres:

Universitätsarchiv Erlangen-Nürnberg

Schuhstraße 1a

91052 Erlangen

Telefon: +49 (0) 9131 85-23948

Fax: +49 (0) 9131 85-23968

E-mail: uniarchiv@fau.de

Koszty przejazdu i pobytu uczestnicy konferencji pokrywają we własnym zakresie. W wybranych hotelach w Erlangen można rezerwować pokoje na specjalnych warunkach. Prosimy o dokonywanie rezerwacji na stronie: http://www.erlangen-marketing.de/uni-_und_wissenschaftsarchivare/ .
Mam nadzieję, że nasza konferencja spotka się z Państwa zainteresowaniem.
Łączę serdeczne pozdrowienia w imieniu własnym i organizatorów.

Dr. Agnieszka Brockmann
Europa-Universität Viadrina
Universitätsarchiv

NIEMCY: Demokracja zamiast dyktatury – Dzień Obywatelski w Instytucie Gauka w 25 rocznicę wydarzeń przy Frankfurter Allee

Kiedy 25 lat temu 15 stycznia 1990 roku, na ulicach Berlina dogorywała NRD, w trakcie spontanicznych demonstracji ulicznych budynki przy Frankfurter Allee zostały zajęte i zabezpieczone przez obywateli. Dlaczego było to ważne wydarzenie w przeobrażeniach jakie wówczas następowały w NRD i całym bloku komunistycznym? W Berlinie przy Frankfurter Allee, w dzielnicy Berlina – Lichtenberg, znajduje się okazała siedziba byłych służb bezpieczeństwa, byłej NRD (Ministerium für Staatssicherheit – MfS). Dzięki  obywatelskiemu poruszeniu jakie towarzyszyło wydarzeniom zapoczątkowanym upadkiem muru berlińskiego w listopadzie 1989 roku, zasób archiwalny centrali MfS ocalał prawie nietknięty, w przeciwieństwie do np. polskich zasobów archiwalnych służb bezpieczeństwa w PRL.
Obecnie, rozległe na 20 ha obiekty, nie budzą już w mieszkańcach Berlina trwogi, wręcz przeciwnie. Jego podwoje stały się szeroko otwarte dla wszystkich, którzy chcieliby przyjrzeć się, prześwietlić i zinwigilować najbardziej wpływowy aparat władzy w państwach bloku socjalistycznego. Niechlubna przeszłość jest oswajana poprzez jej dogłębne poznawanie i szeroką popularyzację tej wiedzy. Dziś w tym miejscu znajduje się m.in archiwum Instytutu Gaucka (Bundesbeauftragte für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen DDR – Pełnomocnik Federalny do spraw Materiałów Państwowej Służby Bezpieczeństwa NRD dalej: BStU ), a także  Stasi- Muzeum (Stasimuseum Berlin), znane również jako Miejsce Badań i Pamięci Normannenstraße (Forschungs-und Gedenkstätte Normannenstraße).

Czytaj dalej „NIEMCY: Demokracja zamiast dyktatury – Dzień Obywatelski w Instytucie Gauka w 25 rocznicę wydarzeń przy Frankfurter Allee”

BELGIA: Święty Mikołaj z archiwum w Gandawie

Gandawa, stare wschodnio flandryjskie, uniwersyteckie miasto o korzeniach sięgających czasów celtyckich. Położone u ujścia rzeki Leie do Skaldy, skąd wziął się źródłosłów nazwy miasta „ganda” czyli, po celtycku, zbieg rzek;  (Gandawa po flandryjsku Gent, po francusku Gant).
W Gandawie znajduje się siedziba jednego z 19 belgijskich archiwów państwowych. Cztery z nich to archiwa centralne, a pozostałe 15 tworzy sieć archiwów prowincjonalnych podzieloną na dwie grupy: archiwa walońskie- 8 i flandryjskie- 7. Jednym z flandryjskich archiwów jest Gandawa (pozostałe to: Anvers, Beveren, Bruges, Courtrai, Hasselt i Louvain).
W roku 2012 w zasobach Archiwum Państwowego w Gandawie odkryto „Wielką księgę Świętego Mikołaja”.
Święty Mikołaj z Miry jest patronem jednej z parafii w Gandawie. Cieszy się w mieście wielką estymą. W roku 2008 w tamtejszym archiwum państwowym zakończono inwentaryzację części akt szkoły średniej (école normal) bez części akt dotyczących zagadnień organizacyjnych. Zinwentaryzowana część objęła głównie zagadnienia dydaktyczne.

Św. Mikołaj z Gandawy
fot. Archives de l’État à Gand

Czytaj dalej „BELGIA: Święty Mikołaj z archiwum w Gandawie”

NIEMCY: Archiwa gospodarcze w Turyngii – spadek po komunizmie w nowej rzeczywistości

Turyngia ma bardzo bogatą historię gospodarczą. Duże znaczenie odgrywało tu tradycyjnie od wieków kultywowane górnictwo, przemysł włókienniczy, metalowy, drzewny, hutnictwo  szkła i  wyrób porcelany. Tu zlokalizowane były także  nowe gałęzie przemysłu rozwinięte w XIX i XX wieku, takie jak przemysł elektryczny, chemiczny, maszynowy optyczny. Po wielu z tych firm, które działały do 1945 roku, nie pozostało  zbyt wiele dokumentów. Ich działalność nie zawsze znajduje odzwierciedlenie w istniejących obecnie archiwach gospodarczych.  Są tego dwa powody: po pierwsze ze względu na nacjonalizację dużej części gospodarki  w systemie socjalistycznym, w NRD podobnie jak w Polsce, zasoby archiwalne prywatnych podmiotów  sprzed 1945 roku,  stały się własnością państwa i obecnie, znajdują się w zbiorach archiwów państwowych.  Z drugiej strony, firmy które przetrwały zmiany polityczne  1989 roku, w niewielkim stopniu były gotowe stawić czoła własnej tradycji, z jej blaskami i cieniami. Tylko dwie spośród takich firm stworzyły własne archiwa o charakterze publicznym. Należą do nich m. in. Zakłady Carl Zeiss Jena i huta szkła Jenaer Glaswerk.

Czytaj dalej „NIEMCY: Archiwa gospodarcze w Turyngii – spadek po komunizmie w nowej rzeczywistości”

Ukraina: w 10. rocznicę Pomarańczowej Rewolucji i 1. rocznicę Rewolucji Godności

26 listopada 2014 r. minęła 10. rocznica Pomarańczowej Rewolucji i pierwsza – Rewolucji Godności. Wydarzenia te stworzyły nowe zjawisko społeczne – „Majdan” jako obszar protestu przeciwko arbitralnej władzy i formę samoorganizacji obywateli. Na Majdanie naród ukraiński wybrał prawo do godnego życia w społeczeństwie europejskim. W dążeniu do tego celu Ukraińcy zademonstrowali jedność, determinację i odwagę.
W rocznicę wydarzeń, w Centralnym Archiwum Państwowym Organizacji Społecznych Ukrainy uroczyście otwarto wystawę dokumentalną pt. „Majdan. Przestrzeni godności, wolności i jedności.”


fot. Archiwa UkrainyФоторепортаж

Więcej:
Fotoreportaż z otwarcia wystawy
Wystawa on-line: “Майдан. Простір гідності, свободи і єднання” До 10-ї річниці Помаранчевої революції та річниці Революції гідності

oprac. Edyta Łaborewicz
AP Legnica

CZECHY: Przygotowania do konferencji o czasach husyckich

W 2015 roku przypada 600 lat od tragicznej śmierci Jana Husa, co w świecie czeskich historyków i archiwistów nie może przejść bez echa. Możemy więc spodziewać się w przyszłym roku, nie tylko u naszych południowych sąsiadów, wielu ciekawych wydarzeń związanych z tym jubileuszem. Jednym z nich będzie bez wątpienia wielka międzynarodowa konferencja naukowa pod hasłem: „Hus – husytyzm – tradycja – Praga. Od rzeczywistości do mitu i z powrotem” (Hus – husitství – tradice – Praha. Od reality k mýtu a zpátky), przygotowywana przez Instytut Historii Czeskiej Akademii Nauk (Historický ústav Akademie věd České republiky) oraz Archiwum Stołecznego miasta Pragi (Archiv hlavního města Prahy), zaplanowana na 27–29 maja 2015 roku.
Jan Hus: kapłan i reformator Kościoła, dziekan i rektor Uniwersytetu oraz uosobienie rosnącej świadomości narodowej. We wszystkich tych rolach jest nadal znany i akceptowany przez ogół społeczeństwa czeskiego, które w znacznej części wytworzyło nowoczesną tradycję, co nastąpiło zwłaszcza w XIX i XX wieku. To drugie życie Husa trwa do dziś, mając ogromny wpływ na czeską świadomość narodową i historyczną. Elementy tej tradycji są stale pogłębiane i powielane w mediach, podręcznikach i wielu wystąpieniach. Stały się szablonem, stereotypem, który jest coraz bliżej pustki.

Czytaj dalej „CZECHY: Przygotowania do konferencji o czasach husyckich”

BIAŁORUŚ: nowa siedziba Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Grodnie

Z końcem października 2014 r., Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi w Grodnie przeniosło swoją siedzibę z XVIII-wiecznego budynku, w którym mieściło się od lat 80-tych XIX w., do nowej siedziby w zbudowanym od podstaw dla potrzeb archiwalnych, w trzykondygnacyjnym budynku, o łącznej powierzchni 3,5 tys. metrów kwadratowych, spełniającym wymogi przechowalnicze stawiane współczesnym budynkom archiwalnym, wyposażonym w nowoczesny system wentylacyjny, sygnalizacji przeciwpożarowe (budynek posiada system automatycznego gaszenia gazem), w sprzęt do konserwacji i digitalizacji dokumentów archiwalnych itd.


fot. Гродзенская праўда

Czytaj dalej „BIAŁORUŚ: nowa siedziba Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Grodnie”

Archiwa i Wikipedia

wikiarchive2-280g

Ilustracja wykonana z użyciem „Wikipedia logo bronce” by User:Nohat [CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons”

Archiwa to repozytoria dziedzictwa kulturowego człowieka które, zachowując oryginalne dokumenty i artefakty z przeszłości, odzwierciedlają wspólną historię. Ich zadaniem jest chronić te zasoby i udostępniać je wszystkim. Misją Wikipedii jest jest dostarczyć podstawową wiedzę, udostępniając ją swobodnie i bez ograniczeń. Archiwa są więc naturalnym kandydatem do współpracy z Wikipedią, do wykorzystania zasobów i możliwości obu z nich. Artykuł ten jest częściowo oparty na doświadczeniach układu partnerskiego Instytutu Piłsudskiego z Wikipedią w ciągu ostatniego półtora roku.

Dlaczego Wikipedia?

Wikipedia jest największą encyklopedią, dostępną dla wszystkich. Każdy, kto ma dostęp do Internetu może korzystać z niej korzystać. Wikpedia ma około pół miliarda odsłon miesięcznie, 250 wersji językowych i zawiera około 20 milionów artykułów. (Polska wersja ma ponad milion artykułów i jest w pierwszej dziesiątce na świecie). Użytkownicy coraz częściej sięgają po Wikipedię dla uzyskania podstawowych informacji na każdy temat, zwłaszcza dotyczy to młodszego pokolenia, dla którego komputer i internet to narzędzia codziennego użytku.

Czytaj dalej „Archiwa i Wikipedia”

NIEMCY: Święto dziesiątej muzy w Hamburgu. Cinefest 2014 – XI Międzynarodowy Festiwal Niemieckiego Dziedzictwa Filmowego

Coroczna impreza organizowana jest przez   CineGraph i Bundesarchiv (Archiwum Federalne) we współpracy z DFG (Deutsche Forschungsgemeinschaft)  w ramach projektu badawczego „Historia Filmu Dokumentalnego w Niemczech 1945-2005”. CineFest jest miejscem spotkań  dla filmowców, historyków filmu, archiwistów, techników filmowych i licznych miłośników X muzy. To znamienite grono zebrało się w Hamburgu w dniach od 15 do 23 listopada. Na festiwalu prezentowane były znane i zapomniane klasyki filmowe oraz odkrywane na nowo skarby niemieckiego dziedzictwa filmowego. Tegorocznej edycji towarzyszyło przewrotnie sformułowane motto NEUE WEGE IM DOKUMENTARISCHEN GEGEN?ÖFFENTLICHKEIT! (ponieważ brak jednoznacznego odpowiednika w języku polskim, roboczo nazwałabym to zjawisko „strefą niezależnej komunikacji społecznej)  i poświęcone było   nowym sposobom dokumentowania rzeczywistości  w dokumentalnej sztuce filmowej od lat 60-tych do współczesności. Licznym pokazom filmowym towarzyszył kongres naukowy 27 Internationale Filmhistorische Kongress  w dniach 20.–22 listopada.

Sposób ukazywania świata i zjawisk społecznych  w  filmie dokumentalnym  w latach 60 –tych uległ zasadniczej zmianie. Przez zastosowanie  kamery  z taśmą filmową 16 mm i nowoczesnej (wówczas)  techniki rejestracji, można było „podejść bliżej” nagrywanych wydarzeń, a wręcz rejestrować je z samego ich centrum, co wcześniej nie było możliwe. Pojawiły się wówczas lekkie przenośne kamery oraz w późniejszym okresie technika video,  a sam sprzęt nagrywający stawał się coraz bardziej dostępny. To z kolei miało ogromny wpływ na styl prezentacji obrazu dokumentalnego  oraz dobór  tematów. Te zmiany techniczne zbiegły się w czasie z  bardzo dynamicznymi  zjawiskami społecznymi lat 60-tych takimi  jak, protesty społeczne przeciwko wojnie w Wietnamie, energii atomowej, ruchy ekologiczne, rewolty młodzieżowe, postępująca liberalizacja społeczna. Ponieważ oficjalne media -dzisiaj powiedzielibyśmy media głównego nurtu – często ignorowały te zjawiska, lub przedstawiły je w krzywym zwierciadle, pojawiły się jako reakcja na to alternatywne, niezależne formy przekazu.

Czytaj dalej „NIEMCY: Święto dziesiątej muzy w Hamburgu. Cinefest 2014 – XI Międzynarodowy Festiwal Niemieckiego Dziedzictwa Filmowego”