POLSKA: Nowe Archiwum Państwowe w Zielonej Górze

10 czerwca 2014 r. uroczyście otwarto nowe i nowoczesne – co nie zawsze jest jednoznaczne – Archiwum Państwowe w Zielonej Górze. Relacje z tej uroczystości ukazały się w wielu mediach, także elektronicznych, nie ma więc potrzeby opowiadania po raz kolejny o nowoczesnych, funkcjonalnych pracowniach (konserwacji, digitalizacji, opracowania, udostępniania materiałów archiwalnych) i magazynach, przygotowanych na przejęcie w sumie ok. 11 km bieżących akt. Kto pamięta warunki pracy i przechowywania akt, jakie były możliwe do zapewnienia w pałacu w Starym Kisielinie, czuł się zbudowany faktem, że – jako kolejni – przesympatyczni pracownicy zielonogórskiego Archiwum doczekali się tak imponującego obiektu, współtworzącego – w sąsiedztwie Uniwersytetu Zielonogórskiego – intelektualne centrum miasta.
Nasuwa się również refleksja, że tak naprawdę ocenić i docenić obecną siedzibę Archiwum Państwowego w Zielonej Górze i jej walory mogą „koledzy po fachu”, na co dzień zmagający się z ograniczeniami i niedogodnościami siedzib archiwów państwowych, które były jedynie adaptowane z różnym powodzeniem na potrzeby archiwalne, a nie od początku do końca do potrzeb tych stworzone i dostosowane.

E.Łaborewicz
AP Wrocław/O Legnica

MRA: Międzynarodowy Dzień Archiwów ’14 na Litwie

W 2014 roku Międzynarodowy Dzień Archiwów w archiwach Litwy obchodzony jest w dniach 9-10 czerwca. „Otwarte drzwi” i liczne atrakcje zapowiada wiele instytucji archiwalnych: wystawy omateriałów archiwalnych i wystawy wirtualne o różnorodnej tematyce, w zależności od specyfiki zbiorów, zwiedzanie na co dzień niedostępnych magazynów i pracowni. M.in. Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie (Lietuvos valstybės istorijos archyvas) w dniu 10 czerwca (godz. 11 i 15) proponuje zwiedzanie wystawy „Wielkie Księstwo Litewskie – genealogia szlachty”, a Litewskie Archiwum Specjalne w Wilnie (Lietuvos ypatingasis archyvas, przechowujące dokumentację z lat 1940-1991 – z okresu b. Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej) – wystawę przygotowaną dla uczczenia 65. rocznicy masowych sowieckich deportacji z terenu Litwy, Łotwy i Estonii (z marca 1949 r.), dziewięć lat wcześniej anektowanych przez ZSRR.

Więcej:Lietuvos Vyriausiojo Archyvarto Tarnyba

oprac. E. Łaborewicz

AP Wrocław/O Legnica

SŁOWACJA: Wystawa o rzemiośle w Narodowym Archiwum w Bratysławie

Tegoroczny Międzynarodowy Dzień Archiwów bratysławskie Narodowe Archiwum Słowacji (mieszczące się przy Drotárskiej ceste 42) urządza Dzień Otwartych Drzwi, poświęcony tym razem tradycyjnemu rzemiosłu. Wszystkie związane z tym wydarzenia przewidziano w ciągu dwóch dni 10 i 12 czerwca 2014 roku.
Dnia 10 czerwca w sami ekspozycyjnej Archiwum Narodowego, o godz. 15:30 nastapi uroczyste otwarcie wystawy, której tytuł można oddać jako „Rzemiosło – to się opłaca…”. W oryginale jest to przysłowie brzmiące: „Remeslo má zlaté dno…” (dosłownie „rzemiosło ma złote dno”), co w tradycji polskiej oddaje się przez powiedzenie: „rzemiosło ma skromny początek, ale złoty koniec”. Jednym słowem każdy, kto ma w rękach dobry fach, może być pewien swojego dobrobytu w przyszłości.
Na wystawie przedstawiony zostanie rozwój organizacji rzemieślniczych począwszy od utworzenia gildii, poprzez pierwsze manufaktury (m.in. fajansu i kamionki z Holic i Bratysławy), aż do wykształcenia się fabryk znanych współcześnie. Bardzo interesujące są projekty mebli i dzieł sztuki znanego architekta Dušana Jurkoviča (1868-1947) uważanego za twórcę nowoczesnej architektury słowackiej, który posiadał pewne związki z Polską, pracując m.in. w Krakowie podczas I wojny światowej i projektując tu cmentarze wojenne w dla zachodniej Galicji. Archiwalia uzupełniają trójwymiarowe wytwory rzemieślnicze.

Czytaj dalej „SŁOWACJA: Wystawa o rzemiośle w Narodowym Archiwum w Bratysławie”

MRA: Międzynarodowy Dzień Archiwów- apel rady

Międzynarodowa Rada Archiwów zaapelowała do międzynarodowej wspólnoty archiwistów o nadesłanie zdjęcia obiektu archiwalnego z wiązanego z miejscem pracy archiwisty. Przesłane materiały zostaną umieszczone na specjalnie przygotowanej stronie internetowej. Pomysł realizowany jest przez Sekcją Archiwów Miejskich, Lokalnych i Terytorialnych (SLMT – ICA) Międzynarodowej Rady Archiwów.

Prócz tego należy przesłać opis obiektu oraz rozpowszechnić informację o przedsięwzięciu w swoim środowisku archiwalnym. Projektem kieruje Pani Langelaar z Rotterdamu.

Zgodnie z pomysłem strona zostanie uruchomiona w dniu święta, 9 czerwca.

Jest dostępna pod adresem: http://www.internationalarchivesday.org

Oprac. Adam Baniecki

AP Lubań

CZECHY: Międzynarodowy Dzień Archiwów – specjalna strona internetowa

W obchody Międzynarodowego Dnia Archiwów (MDA), ustanowionego przez Międzynarodową Radę Archiwalną w 2007 r. z okazji 60 rocznicy powstania tego gremium – powołanego, przypomnijmy, 9 czerwca 1948 r. – czeskie archiwa włączyły się znacznie wcześniej niż polskie, bo już w 2009 r. i od razu na skalę masową. Nic dziwnego zatem, że nasi południowi sąsiedzi zdążyli wytworzyć już pewne stałe praktyki oraz narzędzia dotyczące tego święta. Jednym z nich jest specjalna strona internetowa.Zadania zgromadzenia w jednym miejscu wszystkich informacji dotyczących akcji, organizowanych przez czeskie archiwa i instytucje pokrewne, w ramach Międzynarodowego Dnia Archiwów, podjęło się Stowarzyszenie Czeskich Archiwistów (Česká archivní společnost – w skrócie ČAS), które w tym celu założyło specjalną stronę internetową, zwaną „Dzień archiwów” (Mezinárodní den archivů) Można tam dowiedzieć się o wszystkich poczynaniach podjętych w tym roku, ale i w latach poprzednich, przez czeskie archiwa w ramach MDA.

Czytaj dalej „CZECHY: Międzynarodowy Dzień Archiwów – specjalna strona internetowa”

NIEMCY: Odnaleziono brakujące ogniwo historii Bremy

To był ważny dla miasta dzień. 14 maja tego roku, po 70 latach do miasta powrócił aż zza oceanu, odnaleziony tam zwój praw i reguł hanzeatyckiego miasta Bremy z końca XV wieku. Burmistrz Bremy  Jens Böhrnsen i dyrektor tamtejszego Staatsarchiv  dr Konrad Elmshäuser 26 maja, w salach starego ratusza, zaprezentowali odnaleziony po latach dokument tzw. Kundige Rolle. Władze miasta zamierzają wystawić dokument dla publiczności 7 lipca tego roku, w związku z 10 –letnim jubileuszem wpisania na listę dziedzictwa światowego UNESCO, ratusza miejskiego i posągu rycerza Rolanda z rynku  bremeńskiego. To doprawdy niezwykły dokument, zarówno ze względu na jego formę i treść, a także ze względu na jego pogmatwane dzieje.
Kundige Rolle ma formę zwoju pergaminowego o długości 7 metrów i szerokości 15 cm. złożonego z 14 zszytych ze sobą arkuszy, na których spisano 225 artykułów praw i zwyczajów obowiązujący na terenie Bremy od 1489 do 1513 roku.
Wolne Miasto Hanzeatyckie Brema ma za sobą długą historię prawodawstwa i orzecznictwa. Od 1303 zaczęto systematycznie spisywać prawa i regulacje wzajemnych stosunków między mieszkańcami miasta w księdze prawa miejskiego. Od końca XV wieku spisy praw prowadzone były na formie pergaminowego zwoju, aż do 1513  roku. Dokument został opublikowany po raz pierwszy w 1771 i 1834 roku. Zwój zawiera 225 artykułów.

Czytaj dalej „NIEMCY: Odnaleziono brakujące ogniwo historii Bremy”

CZECHY: Międzynarodowy Dzień Archiwów w kinie

Narodowe Archiwum Filmowe (Národní filmový archiv) w Pradze, jak przystało na instytucję gromadzącą „ruchome obrazy”, tegoroczne obchody Międzynarodowego Dnia Archiwalnego postanowiło urządzić w kinie, a konkretnie w praskim kinoteatrze „Ponrepo” przy Bartolomějskiej 11, do którego zaprasza w niedzielę – 8 czerwca 2014 r. w godz. 15:00-22:00.

Bogaty program uroczystości rozpocznie pokaz przygotowany specjalnie dla dzieci. Będzie to projekcja animowanego filmu z 1986 r., produkcji czechosłowacko-zachodnioniemieckiej pt. „Velká sýrová loupež” (Wielka kradzież sera), w reżyserii Václava Bedřicha, ukazującego przygody trzech myszy żyjących w kinie, które postanawiają obrabować sąsiedni sklep z serem. Projekcję poprowadzą weseli moderatorzy. Po filmie odbędą się warsztaty tematyczne dla dzieci.

Czytaj dalej „CZECHY: Międzynarodowy Dzień Archiwów w kinie”

CZECHY: Sąd Najwyższy chce ograniczyć dostęp do akt komunistycznych organów bezpieczeństwa

Sąd Najwyższy opowiada się za zmianami w ustawie o archiwach. Zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie nieważności punktu, który pozwala naukowcom na uzyskanie informacji o materiałach archiwalnych sądów, prokuratur i komunistycznych służb bezpieczeństwa. Historycy odbierają to jako próbę zamknięcia im ust.
Według Sądu Najwyższego spornym jest punkt 11 paragrafu 37 ustawy o archiwach. Daje on badaczom swobodny dostęp do danych znajdujących się w aktach komunistycznych powszechnych oraz wojskowych sądów i prokuratury, służb bezpieczeństwa, jak również archiwaliów powstałych w skutek działalności niemieckiej administracji okupacyjnej lat 1938-1945. Jeżeli punkt jedenasty ustawy zniknie, naukowcy będą musieli prosić o pozwolenie wszystkie żyjące osoby, do których odnoszą się dokumenty.
„My w Post Bellum staniemy się ślepi. Dziennikarze i dokumentaliści zajmujący się losami każdego przed 1989 r., szczególnie, jeśli będzie to dotykać czegokolwiek choćby tylko trochę niewygodnego, żadnej zgody nie dostaną”, skomentował całą sytuację Mikuláš Kroupa dyrektor Post Bellum – powstałej w 2001 r. organizacji czeskich dziennikarzy i historyków, zajmujących się zbieraniem i opracowywaniem relacji świadków ważnych wydarzeń z XX w.
Czytaj dalej „CZECHY: Sąd Najwyższy chce ograniczyć dostęp do akt komunistycznych organów bezpieczeństwa”

Potrzeba współpracy polsko-rumuńskiej. Echa Colloquia Jerzy Skowronek dedicata w Rumunii

Na stronie rumuńskich Archiwów Narodowych (ArhiveleNaţionale ale României) relacja z dorocznej konferencji  w Warszawie – „Colloquia Jerzy Skowronek Dedicata”), która odbyła się w dniach 21-24 maja 2014 r. w siedzibie Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. W konferencji wziął udział dyrektor Archiwów Narodowych Rumunii IoanDrăgan. W zamieszczonej na stronie www informacji z konferencji, rumuńscy archiwiści podkreślają potrzebę ożywienia współpracy pomiędzy archiwami Polski i Rumunii (kwestia podniesiona przez prof. Władysława Stępniaka), natomiast w rozmowie z prezesem IPN dr. Łukaszem Kamińskim omawiano problemy kontynuacji zbierania i publikowania dokumentacji z zasobu rumuńskich archiwów dot. polskich uchodźców w Rumunii w latach 1939-1947 (dotąd ukazały się dwa tomy pt. „Polscy uchodźcy w Rumunii 1939-1947. Dokumenty z narodowych archiwów Rumunii”. Tom 1-2).

Więcej: Întâlnire între instituțiile de Arhivă din România și Polonia.

oprac. Edyta Łaborewicz

AP Legnica

UKRAINA: „Archiwalna” reakcja na Majdan

Dnia 4 czerwca 2014 r. w Archiwum Państwowym Obwodu Lwowskiego zaczęto zbieranie pisemnych wspomnień i zeznań naocznych świadków i uczestników, a także dokumenty, zdjęcia, nagrania filmowe i dźwiękowej inne materiały lub autentyczne teksty odnoszące się do wydarzeń „Euromajdanu” we Lwowie od listopada 2013 do lutego 2014 r.
Natomiast w Państwowym Archiwum Obwodu Ługańskiego otwarto wystawę upamiętniającą Dzień Ofiar Represji Politycznych”, eksponując na niej dokumentację masowych represji w rejonie ługańskim z lat 20-tych, 30-tych, 40-tych i wczesnych 50-tych XX w.
Więcej: Архів новин

oprac. Edyta łaborewicz

AP Legnica