Nowości z Czech i Słowacji – Strona 19

CZECHY: Wystawa zdjęć lotniczych obszarów wydobycia uranu

W Archiwum Narodowym w Pradze, pod patronatem Ministra Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej, otwarto bardzo interesującą wystawę zatytułowaną „Nad krajem łez i promieniowania – odtajnione zdjęcia lotnicze z obszarów przymusowego wydobycia rudy uranu” (Nad krajinou slz a radiace – odtajněné letecké snímky z oblastí nedobrovolné těžby uranové rudy).
Wystawa zbudowana została w oparciu o niepublikowanych dotąd zdjęcia lotnicze, przedstawiające stopniowe zmiany w krajobrazie terenu naznaczonego wydobyciem rudy uranowej oraz zakładami i zamkniętymi obozami pracy z lat 1946-1986. Po zrzuceniu bomb atomowych przez Amerykanów na Hiroszimę i Nagasaki w sierpniu 1945 roku rozpoczął się wyścig zbrojeń, w którym wydobycie uranu odgrywało ogromną rolę. Związek Sowiecki nie posiadał broni atomowej i dążył wszelkimi sposobami i siłami do jej wyprodukowania. Dzięki wykradzeniu amerykańskiej dokumentacji oraz wziętym do niewoli naukowcom niemieckim, udało mu się to dość szybko. Pierwsza sowiecka bomba atomowa eksplodowała 29 sierpnia 1949 na poligonie w Semipałatyńsku. Do jej wyprodukowania w znaczniej mierze przyczyniła się ruda uranu pochodząca z Czechosłowacji.
Po zakończeniu II wojny światowej w regionie Jáchymowa znajdowały się jedyne w pełni funkcjonujące kopalnie uranu na terenie sowieckiej strefy wpływów. Rosjanie przejęli nad nimi kontrolę, a obok pracowników cywilnych zaczęli zatrudniać tu niemieckich jeńców wojennych (1946-1950), a potem także więźniów obozów pracy przymusowej (1949-1951), następnie zaś również zwykłych więźniów (1949-1986). Ci przymusowi pracownicy byli rozmieszczeni przede wszystkim w trzech rejonach: wokół Jáchymova, na Hornoslavkovsku oraz w okolicy miejscowości Přibram.

Czytaj dalej „CZECHY: Wystawa zdjęć lotniczych obszarów wydobycia uranu”

CZECHY: Konferencja „Rok 1915 – nowi nieprzyjaciele, nowe wyzwania”

W roku bieżącym Wojskowy Instytut Historyczny (Vojenský historický ústav) w Pradze, przy współpracy z Parlamentem Republiki Czeskiej, w ramach cyklu spotkań pt. „Lata przykute do pola 1914-1918” (Léta do pole okovaná 1914-1918) zorganizuje kolejną konferencję naukową poświęconą setnej rocznicy I wojny światowej. Ta druga międzynarodowej konferencji, odbędzie się pod hasłem „Rok 1915 – nowi wrogowie, nowe wyzwania” (1915 – noví nepřátelé, nové výzvy) w dniach od 22 do 24 września 2015 r.
W zaproszeniu do udziału w konferencji jej organizatorzy napisali m.in.: „Zmagania 1914 roku pod wieloma względami wykazały, jak inna będzie to wojna od dotychczasowych. Walczącym armiom i państwom towarzyszyła niespotykana dotąd rywalizacja na zapleczu frontów, ukierunkowana na wynalezienie coraz bardziej wyrafinowanych środków technicznych i taktycznych, mających przyczynić się do pokonania wroga. Działania wojenne przeniosły się z frontów na ich tyły, gdzie niszczące ramiona wojny ogarniały stopniowo całe społeczeństwa.
Nie pojawili się nowi nieprzyjaciele na polach walki, za to sama wojna stwarzała coraz więcej zjawisk wrogich życiu człowieka w jego codziennej egzystencji. I one to niosły ze sobą, zarówno dla państw uczestniczących w konflikcie, jak przede wszystkim dla ich obywateli, wyzwania dotąd nieznane i to we wszystkich płaszczyznach istnienia”.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja „Rok 1915 – nowi nieprzyjaciele, nowe wyzwania””

CZECHY: 16 Krajowa Konferencja Archiwalna w Poděbradach

W historycznej miejscowości Poděbrady, od stu lat będącej też uzdrowiskiem, w dniach od 7 do 9 kwietnia 2015 r. odbyła się 16 Konferencja Czeskich Archiwistów. Organizowane co dwa lata, przez Czeskie Towarzystwo Archiwalne (Česká archivní společnost, o. s.) oraz przez Oddział Czeskiego Towarzystwa Informacyjnego przy Archiwum Narodowym (Pobočka České informační společnosti, o.s. při Národním archivu), jak również przez Departament Zarządu Archiwów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Ministerstvo vnitra, Odbor archivní správy a spisové služby). W Konferencji wzięli udział przedstawiciele sąsiednich organizacji archiwalnych z Austrii, Niemiec, Polski, Słowacji i Węgier. Obrady czeskich archiwistów toczyły się tym razem pod hasłem: „Archiwa, człowiek i krajobraz. Przemiany krajobrazu i środowiska naturalnego w dokumentach archiwalnych” (Archivy, člověk a krajina. Proměny krajiny a životního prostředí v archivních dokumentech). Jednak zakres tematyczny prezentowanych referatów był dużo większy.

fot. Ivo Łaborewicz

Czytaj dalej „CZECHY: 16 Krajowa Konferencja Archiwalna w Poděbradach”

CZECHY: Konferencja o przestępczości dawniej i dziś

W nawiązaniu do bardzo udanej ubiegłorocznej konferencji historycznej nt. „Przestępstwa seksualne wczoraj i dziś” Wydziału Prawa Uniwersytetu Masaryka w Brnie także i w tym roku organizuje podobną konferencją, tym razem pod hasłem: „Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu wczoraj i dziś” (Trestné činy proti životu a zdraví včera a dnes), która odbędzie się w środę, 27 maja 2015 r.
Jak zauważają organizatorzy przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu należą bez wątpienia do najpoważniejszych występków ludzkich, ponieważ dotyczą najbardziej podstawowych wartości życia. Zagrożone one były najwyższymi karami od niepamiętnych czasów, ale wysokość tych kar nadprzestrzeni dziejów ulegała ciągłym zmianom. O tym m.in. mają dyskutować historycy prawna, specjaliści w dziedzinie prawa karnego z Czech i Słowacji, a także eksperci w sprawach karnych z praktyką prawniczą (naukowcy, eksperci medycyny sądowej i lekarze). Organizatorzy pragnął, aby wystąpienia koncentrowały się na różnych zjawiskach związanych z ustawodawstwem odnoszącym się do przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu człowieka od początku do chwili obecnej.

Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja o przestępczości dawniej i dziś”

CZECHY: Seminarium o sztuce sepulkralnej i cmentarzach

Zainteresowanie cmentarzami i dziejami oraz kulturą grzebania zmarłych od wieków stanowi jeden z najpopularniejszych tematów wielu badań historycznych na świecie, a także w Polsce. Dlatego zapewnie wiele osób może zainteresować zaproszeni na seminarium naukowe (dnia 26.03.2015 r.) o tej tematyce, jakie na swoich stronach internetowych zamieścili czescy archiwiści.
Seminarium zorganizowane zostanie pod hasłem: „Odciski kamiennej historii” (Otisky kamienné historie), a zakres omawianej tematyki koncentrować się będzie na takich zagadnieniach, jak: zabytkowe cmentarze, groby, kształtowanie elementów krajobrazu w miejscach pochówków, elementy sakralne, będące często ostatnim wspomnieniem losów konkretnych osób lub grup ludzkich; ponadto ochrona zabytków sepulkralnych, krzyży, kapliczek, dróg krzyżowych, zabytkowych cmentarzy, kościołów i synagog.
W programie seminarium znajda się m.in. następujące wystąpienia:

Czytaj dalej „CZECHY: Seminarium o sztuce sepulkralnej i cmentarzach”

CZECHY: Archiwiści jednymi z pierwszych urzędników służby cywilnej

W związku z wejściem w życie w Czechach nowej ustawy o służbie publicznej, wielu urzędników państwowych w ostatnich tygodniach składało specjalne ślubowanie na ręce ministra spraw wewnętrznych Milana Chovanca. W środę 18 lutego 2015 r., jako jedni z pierwszych, ślubowanie takie złożyli dyrektorzy okręgowych archiwów państwowych.
„Pozwólcie, abym Wam życzył mocnych nerwów i dobrego zdrowia” usłyszeli dyrektorzy, podczas składania przyrzeczenia. Minister apelował do nich dalej, aby postępowali zgodnie z przepisami prawa, byli bezstronni, rzetelni i profesjonalni, aby nie nadużywali swojej pozycji.
Treść złożonej przysięgi brzmi: „Przysięgam na swój honor i sumienie, że podczas wykonywania obowiązków publicznych będę stosować się do przepisów państwowych i służbowych, a zgodnie z nimi także do poleceń swoich przełożonych. Swoje obowiązki będę wypełniać rzetelnie, bezstronnie, sumiennie, profesjonalnie iw interesie Republiki Czeskiej. Nie będę nadużywać status urzędnika służby cywilnej i będę zachowywać się oraz działać tak, aby nie podważyć zaufania do urzędów państwowych”.

Czytaj dalej „CZECHY: Archiwiści jednymi z pierwszych urzędników służby cywilnej”

CZECHY: „Świat na kołach”

W dniach 17-18 kwietnia 2015 r. w Mladej Boleslaw odbędzie się bardzo ciekawa konferencja naukowa pt. „Na kołach w świat” (Po drogach nie tylko Czeskiego Raju i Poizerza). Będzie to już osiemnaste spotkanie z cyklu seminariów naukowych przygotowywanych przez Towarzystwo Czeskiego Raju im. Josefa Pekařa w Turnovie (Pekařova společnost Českého ráje v Turnově) oraz regionalne archiwa państwowe. Konferencja odbędzie się pryz wsparciu Czeskiego Towarzystwa Archiwalnego (České archivní společnosti). Asumptem do tegorocznej tematyki stała się 150 rocznica urodzenia Václava Laurina – pioniera czeskiego kolarstwa oraz automobilizmu, 120 rocznica powstania w Mladej Boleslaw firmy Laurin & Klement oraz 90 rocznicy od jej połączenia z pilzneńskimi zakładami „Škoda”.
Konferencja, której program jest już dostępny w Internecie, swoją tematyką obejmuje bardzo długi okres czasu, bo od średniowiecza aż do połowy XX wieku. W trzech blokach tematycznych wygłoszonych na niej zostanie 28 referatów i komunikatów, poświęconych: drogom i szlakom komunikacyjnym; dziejom firmy Laurin & Klement, w kontekście rozwoju przemysłu samochodowego w Czechach; a wreszcie kolarstwu i automobilizmowi, jako społecznemu fenomenowi.

Czytaj dalej „CZECHY: „Świat na kołach””

CZECHY: książka „O pracy kobiet”

Na czeskim rynku księgarskim ukazała się nowa książka, wydana staraniem Instytutu Masaryka i Archiwum Czeskiej Akademii Nauk, pt. „O pracy kobiet”. Zawiera ona wybór różnorodnych tekstów źródłowych, pochodzących z XIX i XX wieku, ukazujących zmieniający się status, form pracy i zatrudniania kobiet, na różnorodnych płaszczyznach: etycznej, płciowej i klasowej. Zebrane tu materiały pobudzają do dyskusji i refleksji nad pracą kobiet oraz zmieniającym się do niej podejściem, determinowanymi przez płeć, podejście klasowe, religijne, a nawet regionalne. Wybory źródeł dokonały: Marie Bahenská, Libuse Heczková i Dana Musilová, pracownice naukowe archiwum Czeskiej Akademii Nauk i Uniwersytetu Karola w Pradze oraz Uniwersytetu w Hradcu Kralowym, mające już na swoim koncie inne publikacje o podobnej tematyce.
Pełen tytuł popracowania brzmi: „O ženské práci. Dobové (sebe) reflexe a polemiky”, red. Marie Bahenská, Libuše Heczková, Dana Musilová, wyd. Masarykův ústav a Archiv AV ČR, v. v. i., ISBN: 978-80-87782-34-7, cena 260,00 Kč. Książkę można zamówić mailem pod adresem: dedeciusova@mua.cas.cz , lub pod adresem: Pavla Dedeciusová, Masarykův ústav a Archiv AV ČR, v. v. i., Na Florenci 3, 110 00 Praha 1, Czechy.

oprac. Ivo Łaborewicz
AP Oddział w Jeleniej Górze

Więcej: O ženské práci

ČAS

CZECHY: XVI Krajowa Konferencja Archiwalna

W dniach od 7 do 9 kwietnia 2015 r. w miejscowości Poděbrady, odbędzie się 16 Konferencja Czeskich Archiwistów, tym razem pod hasłem: „Archiwa, człowiek i krajobraz. Przemiany krajobrazu i środowiska naturalnego w dokumentach archiwalnych” (Archivy, člověk a krajina. Proměny krajiny a životního prostředí v archivních dokumentech). Jej organizatorami są już tradycyjnie Czeskie Towarzystwo Archiwalne (Česká archivní společnost, o. s.), Oddział Czeskiego Towarzystwa Informacyjnego przy Archiwum Narodowym (Pobočka České informační společnosti, o.s. při Národním archivu), Departament Zarządu Archiwów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Ministerstvo vnitra, Odbor archivní správy a spisové služby) oraz jak zwykle gospodarz, a więc Okręgowe Archiwum Państwowe w Pradze (Státní oblastní archiv v Praze).
Tradycyjna, odbywająca się co dwa lata, konferencja archiwistów Republiki Czeskiej, będzie w tym roku poświęcona głównie zagadnieniem związanym z archiwami rolnym i leśnym, które u naszych południowych sąsiadów stanowiły jeden z kamieni węgielnych nowoczesnej sieci archiwalnej. Pracujący w tych instytucjach, na przestrzeni ostatnich lat, archiwiści, to bardzo często kluczowe osobistości archiwistyki w ogóle. Jednak samą archiwistykę agrarno-leśną uważa się w Czechach już za rozdział zamknięty. Konferencja ma odpowiedzieć m.in. na pytanie, czy tak jest w istocie? Jej zadaniem ma być również stworzenie platformy do wyznaczenia punktów stycznych w interdyscyplinarnej współpracy badaczy wykorzystujących archiwalia, jako jedno ze źródeł informacji w odniesieniu do badań nad zmieniającym się krajobrazem.

Czytaj dalej „CZECHY: XVI Krajowa Konferencja Archiwalna”

CZECHY: Przygotowania do konferencji o czasach husyckich

W 2015 roku przypada 600 lat od tragicznej śmierci Jana Husa, co w świecie czeskich historyków i archiwistów nie może przejść bez echa. Możemy więc spodziewać się w przyszłym roku, nie tylko u naszych południowych sąsiadów, wielu ciekawych wydarzeń związanych z tym jubileuszem. Jednym z nich będzie bez wątpienia wielka międzynarodowa konferencja naukowa pod hasłem: „Hus – husytyzm – tradycja – Praga. Od rzeczywistości do mitu i z powrotem” (Hus – husitství – tradice – Praha. Od reality k mýtu a zpátky), przygotowywana przez Instytut Historii Czeskiej Akademii Nauk (Historický ústav Akademie věd České republiky) oraz Archiwum Stołecznego miasta Pragi (Archiv hlavního města Prahy), zaplanowana na 27–29 maja 2015 roku.
Jan Hus: kapłan i reformator Kościoła, dziekan i rektor Uniwersytetu oraz uosobienie rosnącej świadomości narodowej. We wszystkich tych rolach jest nadal znany i akceptowany przez ogół społeczeństwa czeskiego, które w znacznej części wytworzyło nowoczesną tradycję, co nastąpiło zwłaszcza w XIX i XX wieku. To drugie życie Husa trwa do dziś, mając ogromny wpływ na czeską świadomość narodową i historyczną. Elementy tej tradycji są stale pogłębiane i powielane w mediach, podręcznikach i wielu wystąpieniach. Stały się szablonem, stereotypem, który jest coraz bliżej pustki.

Czytaj dalej „CZECHY: Przygotowania do konferencji o czasach husyckich”