Archiwa miejskie w Niemczech funkcjonują na zupełnie innych zasadach niż w Polsce. Tworzą one sieć ściśle związaną z ustrojem państwa oraz podziałem administracyjnym. Obok archiwów krajów związkowych, funkcjonuje ponad 1500 archiwów komunalnych na różnych szczeblach administracji od archiwów powiatowych (Kreisarchive), po archiwa miejskie (Staadtarchive) i archiwa gminne (Gemeindearchive), a w ramach tych ostatnich archiwa urzędów (Amtsarchive). Archiwa te tworzą sieć obejmująca każdy okręg, miasto i gminę. Archiwa te mają charakter archiwów publicznych, ale pod względem organizacyjnym zachowują duża samodzielność, zatrudniają wykwalifikowanych pracowników oraz przechowują niekiedy imponujący zasób historyczny i tym samym realizują wszystkie funkcje archiwalne. Niektóre archiwa miejskie przechowują kilkanaście kilometrów akt od czasów średniowiecznych – akta związane z lokacją i pierwszymi nadaniami przywilejów, organizacją danej jednostki administracji terytorialnej. Są to dokumenty pergaminowe, księgi miejskie, w tym hipoteczne, księgi przyjęć do prawa miejskiego, księgi i dokumenty tworzone przez poszczególne organy samorządu miejskiego i urzędów z nim powiązanych, w tym również spuścizny i depozyty. Analogicznie funkcjonują te archiwa w innych krajach związkowych tj w Austrii i Szwajcarii.
SZWAJARIA: Wartościowanie dokumentacji w szwajcarskim Bundesarchiv
Wartościowanie dokumentacji to odpowiedzialne i bardzo niejednoznaczne zagadnienie. Jakie dokumenty pozostawić do tzw. „wieczystego” przechowywania, a co wybrakować i przepuścić nieodwracalnie przez niszczarkę?. Podejmowane w danej chwili przez archiwa decyzje będą kształtowały bowiem wiedzę następnych pokoleń o przeszłości. Pomimo istnienia narzędzi w postaci zdefiniowanych kryteriów oceny dokumentacji czy wykazów akt, dylematy pozostają. Jak wskazuje praktyka konieczna jest tu ciągła weryfikacja i aktualizacja narzędzi wartościujących dokumentację
Czytaj dalej „SZWAJARIA: Wartościowanie dokumentacji w szwajcarskim Bundesarchiv”
UKRAINA: Film – po katastrofie w Czarnobylu 1986 r.
Państwowa Służba Archiwalna Ukrainy przedstawia wyjątkowy dokument, przechowywany w Centralnym Państwowym Archiwum Audiowizualnym i Elektronicznym w Kijowie (Центральний державний аудіовізуальний та електронний архів), klasyfikowany jako unikatowy według kryteriów pochodzenia i treści. Jest to 55-minutowy film pt. „Kronika trudnych tygodni” („Хроніка важких тижнів”) Wołodymyra Szewczenki (reżyser i główny operator), nakręcony w ciągu 100 dni w 1986 r., dokumentujący pierwszy okres likwidacji skutków katastrofy elektrowni atomowej w Czarnobylu (26 kwietnia 1986 r.): pracę dozymetrystów, strażaków, lekarzy i komisji rządowej, ewakuację ludności, budowę sarkofagu nad uszkodzonym w wyniku wybuchu reaktorem jądrowym nr 4.
Czytaj dalej „UKRAINA: Film – po katastrofie w Czarnobylu 1986 r.”
MRA: Siódma edycja Międzynarodowego Tygodnia Archiwów (IAW2025) cz. 1
Tegoroczna siódma już edycja Międzynarodowego Tygodnia Archiwów (Semaine Internationale des Archives #IAW2025) odbędzie się w dniach 9-13 czerwca 2025 r. pod hasłem „#DostępneArchiwa – Archiwa dla Wszystkich” (#ArchivesAreAccessible – #Archives for Everyone / #ArchivesAccessibles – Des archives pour tous.tes / #Archivos para tod@s).
Tegoroczny temat, szeroko pojęte udostępnianie archiwaliów, wyłoniony został spośród czterech propozycji Międzynarodowej Rady Archiwów. Przyznać jednak trzeba, że każdy z zaproponowanych tematów wart jest zaangażowania:
#ArchivesDesDroits : Documenter la justice et les droits humains (#ArchiwaPraw: Dokumentowanie Sprawiedliwości i Praw Człowieka). Archiwa odgrywają kluczową rolę w dokumentowaniu naruszania praw człowieka, a łamanie praw człowieka jest okrutną rzeczywistością kolejnych pokoleń doświadczanych różnymi formami przemocy. Archiwa odgrywają kluczową rolę w procesach sądowych i wspomaganiu ruchów społecznych starających się chronić prawa człowieka. To one gwarantują przekazanie przyszłym pokoleniom wiedzy i odpowiedzialności w tym obszarze.
#ArchivesAccessibles : Des archives pour tous.tes (#DostępneArchiwa – Archiwa dla wszystkich). Dla archiwów współczesna rzeczywistość to istotne zmiany w całym obszarze archiwistyki wynikające z rewolucji technologicznej przełomu wieków XX i XXI oraz ich skutki dla postępowania z informacja tradycyjną i cyfrową. Dyskusja będzie obejmowała zagadnienia sposobów radzenia sobie archiwów z nową technologią w obszarze dostępności do wiedzy niezależnie od barier geograficznych czy fizycznych.
Czytaj dalej „MRA: Siódma edycja Międzynarodowego Tygodnia Archiwów (IAW2025) cz. 1”
UKRANA: Sprawa kradzieży archiwaliów z terenów okupowanych przez Rosję
„Kto jest właścicielem archiwów, jest właścicielem historii” – zasada ta przyświecała Związkowi Sowieckiemu, gdy ukrywał prawdę i budował swoją tożsamość na mitach „Wielkiej Wojny Ojczyźnianej”. Tak samo postępuje współczesna Rosja, która od ponad dekady kradnie ukraińskie archiwa z tymczasowo okupowanych terytoriów Ukrainy. Od 2014 r. ponad 5 milionów dokumentów Narodowego Zasobu Archiwalnego Ukrainy, stanowiących część narodowego i światowego dziedzictwa kulturowego, znalazło się pod okupacją rosyjską; z samego Chersonia zostało wywiezionych prawie 360 tysięcy jednostek archiwalnych.
Czytaj dalej „UKRANA: Sprawa kradzieży archiwaliów z terenów okupowanych przez Rosję”
UKRAINA: Nowy etap współpracy z Archiwum Narodowym Szwecji (kwiecień 2025)
Szef Ukraińskiego Archiwum Państwowego, Anatolij Chromow, podczas podróży służbowej do Sztokholmu w Szwecji, przeprowadził konsultacje z kierownictwem Szwedzkiego Archiwum Narodowego w sprawie dalszego pogłębienia współpracy w dziedzinie archiwalnej. Rezultatem tych rozmów było osiągnięcie porozumienia w sprawie przygotowania i podpisania Memorandum o Porozumieniu między Państwową Służbą Archiwalną Ukrainy a Szwedzkim Archiwum Narodowym.
Czytaj dalej „UKRAINA: Nowy etap współpracy z Archiwum Narodowym Szwecji (kwiecień 2025)”
NIEMCY: Akwizgran – wsparcie dla archiwów kościelnych
LVR-AFZ (Archivberatungs- und Fortbildungszentrums des Landschaftsverbands Rheinland) wspiera rozwój archiwów parafialnych i Archiwum Diecezjalnego Biskupów w Akwizgranie (Bischöflichen Diözesanarchiv des Bistums Aachen). Archiwum diecezjalne mieści się w specjalnie wybudowanym budynku, otwartym w 2018 roku w dawnym kościele dominikańskim, a później parafialnym św. Pawła w centrum miasta. Aby na długo zachować pamięć o historii diecezji Akwizgran, utworzonej w 1930 roku, archiwum dokumentuje działalność Kościoła katolickiego na tym terenie. Przejmuje, ocenia i trwale utrwala tradycję świadectwa administracji diecezjalnej i katedralnej oraz z parafii i innych instytucji kościelnych. Po zindeksowaniu, archiwa diecezjalne udostępniają źródła do użytku społeczeństwa.
Czytaj dalej „NIEMCY: Akwizgran – wsparcie dla archiwów kościelnych”
NIEMCY: Od wizji do rzeczywistości – 10 lat portalu ARCHION. Cyfrowa podróż w przeszłość
Dziesięć lat temu, 20 marca 2015, po długich przygotowaniach i dużym zaangażowaniu środowiska archiwistów kościelnych nastąpił sieciowy debiut portalu ARCHION, którego głównym założeniem było udostępnienie akt kościelnych z różnych archiwów niemieckich, w celu łatwiejszego dostępu do źródeł historycznych, w szczególności do badań genealogicznych i rodzinnych. Dekadę później, ARCHION stał się integralną częścią badań genealogicznych. Dzięki ponad 30 milionom zdigitalizowanych stron ksiąg kościelnych, platforma stała się jednym z najważniejszych źródeł dla badaczy i genealogów. Ludzie na całym świecie korzystają z zasobów cyfrowych portalu do badania historii swoich rodzin i odkrywania przodków. Portal został założony w Stuttgarcie w maju 2013 roku przez Stowarzyszenie Kościoła Ewangelickiego w Niemczech (Evangelische Kirche in Deutschland) i jedenaście kościołów krajowych z Anhalt, Badenii, Bawarii, Berlina-Brandenburgii-Górnych Łużyc, Hanoweru, Hesji i Nassau, Kurhessen-Waldeck, Palatynatu i Westfalii Württembergii.
Międzynarodowa Rada Archiwów, Webinaria Records in Contexts
W marcu 2025 r. odbywa się cykl webinariów on-line poświęconych nowemu standardowi Międzynarodowej Rady Archiwów Records in Contexts (11, 14, 18 i 20 marca). Przygotowali je członkowie Grupy Eksperckiej ds. Opisu Archiwalnego (ICA/EGAD), którzy po raz kolejny prezentują standard, jego rozwój, modyfikacje i wdrożenia. W trakcie webinarium 18 marca, prowadzonego w języku francuskim przez Florence Clavaud z Archiwum Narodowego Francji i Jana Krause ze szwajcarskiej firmy docuteam przygotowującej rozwiązania webowe, przypomniano podstawowe dane o RiC oraz poinformowano o działaniach z ostatniego okresu.
Oparty na czterech poprzednich standardach MRA, RiC dużą wagę przywiązuje do opisu kontekstów, w jakich dokumenty były/są wytwarzane, przechowywane i wykorzystywane. Do podstawowych części RiC-FAD, RiC-CM i RiC-O, dodana będzie kolejna – RiC-AG (Aplication Guidelines). Pierwsze wdrożenia zrodziły też konieczność modyfikacji ontologii, której druga wersja jest w przygotowaniu.
Czytaj dalej „Międzynarodowa Rada Archiwów, Webinaria Records in Contexts”
FRANCJA: 1429 – Joanna d’Arc – pierwszy portret
W ramach czwartej części cyklu „Godne uwagi” (Les Remarquables) Archiwa Narodowe Francji przygotowały wystawę pt.: 1429 – Joanna d’Arc – pierwszy portret (1429 – Jeanne d’Arc, le premier portrait). Bohaterka narodowa Francji, która w krótkim czasie odwróciła przebieg wojny stuletniej na korzyść Francji w 1429 r., nie posiada, poza jednym, jej współczesnego wizerunku. Znane przedstawienia Joanny d’Arc powstały znacznie później, w czach na tyle odległych od życia bohaterki, że ich autorzy nie mieli szans jej widzieć. Wizerunki powstawały gdy legenda była już mocno ugruntowana wypaczając rzeczywisty kontekst zdarzeń, nadając bohaterce cech nadludzkich (np.: Joanna d’Arc przyjmowana przez Karola VII z 1490 r. gobelin przechowywany w Musées d’Orléans). Inne powstały jeszcze później, a spora ich część utrwalająca stereotyp wyobrażenia o bohaterskiej kobiecie jest wytworem XIX wiecznego romantyzmu, który w swej plastycznej formie nawiązywał do sztuki późnego średniowiecza. Od unieważnienia jej procesu z 1431 r. legenda o Joannie d’Arc nieustanni rosła, aż w 16 maja 1920 r. papież Benedykt XV wyniósł Joannę do chwały świętych. Stała się patronką Francji.
Czytaj dalej „FRANCJA: 1429 – Joanna d’Arc – pierwszy portret”