Dnia 16 października 2018 r. przedstawiciele Rosyjskiego Państwowego Archiwum Historycznego Dalekiego Wschodu (Российского государственного исторического архива Дальнего Востока; RGIA) we Władywostoku wzięli udział w międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej pt. „Dziedzictwo kulturowe i historyczne Rosji oraz krajów Regionu Azji i Pacyfiku: badania i ochrona”, poświęconej 100. rocznicy wyższego szkolnictwa historycznego na Dalekim Wschodzie Rosji.
Archiwum od dawna współpracuje z organizatorami konferencji: Szkołą Sztuki i Nauk Humanistycznych Dalekowschodniego Uniwersytetu Federalnego, Instytutem Dalekowschodnim Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rosji oraz Towarzystwem Studiów nad Krajem Amurskim.
Tag: konferencje
Polska: Warszawa, „Archiwa Niepodległej. Źródła do badań odzyskiwania przez Polskę niepodległości w archiwach państwowych”
W dniach 20-21 września 2018 r. odbyła się w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych konferencja, w trakcie której pracownicy archiwów państwowych przedstawiali różnorodne wydarzenia związane z odzyskiwaniem przez Polskę niepodległości – w kontekście przedmiotowej dokumentacji, przechowywanej w archiwach państwowych. Część referatów dotyczyła sposobów popularyzacji tych dokumentów. Każde wystąpienie miało oryginalną myśl przewodnią, przybliżało frapujące fakty lub opinie, unikalne dokumenty, co składało się na różnorodną panoramę, znacznie wykraczającą poza pamiętną datę 11 listopada 1918 r. Większości wystąpień towarzyszyły prezentacje multimedialne, które pozwalały zgromadzonym w pełniejszy sposób zapoznać się z omawianymi źródłami historycznymi. Mariusz Olczak (Archiwum Akt Nowych) przedstawił „Archiwum Akt Nowych – Archiwum Niepodległej”. Przypomniał powstanie archiwum, które 3 października tego roku świętowało 100-lecie istnienia, jego dzieje i inicjatywy realizowane w 2018 roku, mające na celu przybliżenie Polakom i samej instytucji, i jej zasobu, i historii niepodległej Polski. Piotr Niedziela (Narodowe Archiwum Cyfrowe) zaprezentował jeden z obiektów wpisany w tym roku na Listę Krajową programu UNESCO Pamięć Świata – „Film „Polonia Restituta” z 1928 r. jako źródło do okresu odbudowy państwa polskiego”. Zgromadzeni mieli możliwość obejrzeć także fragmenty tego dzieła, w dużej mierze złożonego z kronik filmowych z częściowymi wstawkami fabularnymi. Fragmenty filmu przechowują w Polsce NAC i FINA, jednak autor wystąpienia wyraził nadzieję na odnalezienie kompletnego filmu – np. w Stanach Zjednoczonych, gdzie był przed wojną dystrybuowany.
ROSJA: Szóste Syberyjskie Forum Historyczne
Władze Kraju Krasnojarskiego, wraz ze współorganizatorami przedsięwzięcia: Syberyjskim Uniwersytetem Federalnym w Krasnojarsku, Krasnojarskim Państwowym Uniwersytetem Pedagogicznym im. W.P. Astafiewa, Archiwum Państwowym Kraju Krasnojarskiego oraz Regionalnym Muzeum Historii Lokalnej Krasnojarska, zapraszają do wzięcia udziału w kolejnym, szóstym już Syberyjskim Forum Historycznym, w dniach 24-25 października 2018 r. (sala kongresowa Syberyjskiego Uniwersytetu Federalnego w Krasnojarsku). Tematem tegorocznego spotkania ma być problematyka opanowania i zasiedlenia Syberii oraz jej uformowanie się i rozwoju jako regionu wieloetnicznego i wielowyznaniowego. Do udziału zapraszani są historycy, religioznawcy, etnolodzy i antropolodzy, nauczyciele i naukowcy z uczelni pedagogicznych, archiwiści, muzealnicy i bibliotekarze, przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, stowarzyszeń, duchowieństwa i organizacji publicznych; w kolejnych edycjach Forum od 2013 r. uczestniczyli w nim naukowcy i inne osobistości nie tylko z Rosji, ale także z Niemiec, Chin, Norwegii, Polski i Estonii.
Należąca do Rosji Syberia pod względem administracyjnym dzieli się na położony w jej zachodniej części Syberyjski Okręg Federalny (w skład którego wchodzi m.in. Kraj Krasnojarski), z centrum administracyjnym w Nowosybirsku, oraz na Dalekowschodni Okręg Federalny, którego największym miastem jest Chabarowsk. Obydwa syberyjskie okręgi zajmują łącznie ponad 11 milionów kilometrów kwadratowych i liczą ok. 27 milionów mieszkańców.
ROSJA: Wystawa „Monachium-38. Na progu katastrofy”
Dnia 19 września 2018 r. w Państwowym Archiwum Federacji Rosyjskiej w Moskwie (sala wystawowa przy ul. Bolszaja Pirogowskaja 17) – otwarcie wystawy historyczno-dokumentalnej pt. „Monachium 38. Na progu katastrofy”, poświęconej 80. rocznicy podpisania układu w Monachium we wrześniu 1938 r. Na wystawie mają być wystawione po raz pierwszy unikatowe dokumenty archiwalne naświetlające ciąg wydarzeń, których bezpośrednim skutkiem było rozpętanie przez Niemcy II wojny światowej. Udział w ceremonii otwarcia wystawy zapowiedział m.in. minister spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej Siergiej Ławrow.
Tematem wystawy jest konferencja w Monachium w dniach 29-30 września 1938 roku, w wyniku której przywódcy nazistowskich Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch podpisali umowę o oderwaniu od Czechosłowacji części jej terytorium (Kraju Sudetów) i przyłączeniu go do Rzeszy Niemieckiej. W konferencji Czechosłowacja nie uczestniczyła.
Czytaj dalej „ROSJA: Wystawa „Monachium-38. Na progu katastrofy””
CZECHY: Konferencja dotycząca partii komunistycznej
Czeski Instytut Studiów nad Totalitaryzmem (Ústav pro studium totalitních režimů), odpowiednik naszego Instytutu Pamięci Narodowej, będzie organizatorem naukowej konferencji historycznej na temat „Komunistyczna Partia Czechosłowacji w perspektywie regionalnej: struktura – elity – sprawowanie władzy” (KSČ v regionální perspektivě).
Komunistyczna Partia Czechosłowacji (Komunistická strana Československa, w skrócie KSČ) istniała w latach 1921-1992. Do 1938 r. brała udział w normalnej rywalizacji politycznej, wprowadzając swoich posłów do Parlamentu, ale nigdy nie uczestnicząc w rządach. W wyborach 1925 r. zdobyła aż 41 mandatów, będąc drugą siłą parlamentarną. Od tego momentu zaczął się w partii proces bolszewizacji i uzależnienia od Moskwy. W latach 1938-1939 (tzw. II Republika) została zdelegalizowana. W latach 1939-1941, w czasie obowiązywania pakty Hitlera ze Stalinem, nie występowała przeciw okupacji kraju przez Niemców. Dopiero po napaści wojsk hitlerowskich na ZSRR komuniści przystąpili do walki, przygotowując się jednocześnie do przejęcia władzy po wojnie oraz likwidacji demokracji w państwie. W 1945 r. stała się częścią Frontu Narodowego, mając w nim ponad 2/3 głosów, jednocześnie współrządząc państwem. Całkowitą władzę udało się przejąć komunistom dopiero w lutym 1948 r., po dokonaniu przewrotu. W latach 1948-1954 KSČ wprowadziła rządy terroru i represji wobec opozycji, umacniając swoją władzę, opartą w dużej mierze na służbach bezpieczeństwa. W latach 60. narastały w partii procesy częściowej demokratyzacji i liberalizacji, aż do „praskiej wiosny” 1968 r., która stała się przyczyną interwencji wojsk Układu Warszawskiego i przejęcia kierownictwa partii i państwa przez popieranego przez Moskwę Gustawa Husaka. Nastąpił okres tzw. „normalizacji” oraz dalszego wprowadzania standardów radzieckich. Jednak gospodarka stopniowo zwalniała, aż w 1989 r. doszło do „aksamitnej rewolucji”, w wyniku której zniesiono ustrój socjalistyczny. W 1992 r. doszło do samorozwiązania KSČ.
Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja dotycząca partii komunistycznej”
CZECHY: Konferencja o Czechosłowacji lat 1978-1985
Czeski odpowiednik polskiego Instytutu Pamięci Narodowej – Ústav pro studium totalitarnych režimů, we współpracy z Południowo-Czeskim Muzeum w Czeskich Budziejowicach (Jihčé muzeum w Českých Budéjovivich), Powiatowym Archiwum Państwowym w Czeskich Budziejowicach (Státní okresní archiv České Budějovice) oraz Województwem Południowoczeskim (Jihočeský kraj) organizują międzynarodową konferencję historyczną, noszącą tytuł „Czechosłowacja w latach 1978-1985” (Československo v letech 1978-1985), która odbędzie się w dniach 30-31 maja 2018 r. w siedzibie Powiatowego Archiwum Państwowego w Czeskich Budziejowicach, ul. Rudolfovská 40.
Ramy chronologiczne, w jakich „obracać się” będą prelegenci nie są przypadkowe. Rok 1978 jest pierwszym po powstaniu Katy’77 oraz rok wyboru papieża Polaka. Rok 1985, bogaty w różne wydarzenia społeczne, sportowe i polityczne (zdobycie w Pradze mistrzostwa świata przez Czechosłowacką drużynę hokejową, ostatnia ogólnokrajowa spartakiada, uruchomienie pierwszego bloku elektrowni jądrowej, wybór Husaka na prezydenta Czechosłowacji, zgromadzenie przeszło 100 tys. osób na religijnych obchodach 1100-lecia śmierci św. Metodego), a przede wszystkim pierwsze oznaki załamania gospodarczego. Dlatego też tematyka konferencji jest bardzo szeroka. Udział w niej wezmą przede wszystkim badacze z Czech i Słowacji, ale także z Polski. Z uwagi na duże zainteresowanie oraz znaczną liczbę zgłoszonych referatów, Konferencja obradować będzie w pięciu blokach tematycznych, których obrady będą często toczyć się równolegle, z następującymi tematami wystąpień:
Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja o Czechosłowacji lat 1978-1985”
CZECHY: Międzynarodowa konferencja o rzemiośle wikliniarskim
W dniach 22-23 maja 2018 r. w sali kongresowej hotelu „Olimpionik” w czeskim Mielniku (Mělník) odbędzie się międzynarodowa konferencja historyczna, zorganizowana przez tamtejsze Powiatowe Archiwum Państwowe (Státní okresní archiv Mělník) oraz władze miasta Mielnik, przy współpracy z Okręgowym Archiwum Państwowym w Pradze ( Státní oblastní archivv Praze), na bardzo ciekawy, acz mało znany temat, a mianowicie „Kultura wiklinowa w kontekście czasu i przestrzeni” (Proutěná kultura v kontextu času a prostoru). Intencją organizatorów jest zaprezentowanie dziejów rzemiosła wikliniarskiego od czasów najdawniejszych po dzień dzisiejszy.
Czytaj dalej „CZECHY: Międzynarodowa konferencja o rzemiośle wikliniarskim”
POLSKA, WARSZAWA: Konferencja „Źródła – źródłoznawstwo – nauki pomocnicze historii” Część I
Zaproszenie na konferencję, zamieszczone także na ArchNecie, przyjęło ok. 60 osób, które przybyły 9 marca 2018 r. do Instytutu Historii PAN w Warszawie. Zebranych powitał prof. Zenon Piech, przewodniczący Zespołu Nauk Pomocniczych Historii i Edytorstwa przy Komitecie Nauk Historycznych PAN. Referat Nauki pomocnicze historii – nowa perspektywa poprzedził informacjami organizacyjnymi o wydarzeniach naukowych planowanych w 2018 roku. Poinformował też, że w czasie XX Powszechnego Zjazdu Historyków w Lublinie w 2019 roku planowane są dwa panele dotyczące nauk pomocniczych historii.
Prof. Z. Piech zwrócił uwagę na istotne zmiany, jakie zaszły w ostatnich latach, w tym zmiana pokoleniowa, rewolucja technologiczna i organizacji nauki, np. wprowadzenie systemu punktów. Wskazał też główne wyzwania stojące przed badaczami: określenie kanonu nauk pomocniczych historii, utrzymanie więzi z oddzielającymi się, coraz bardziej precyzyjnymi dziedzinami, np. genealogia i numizmatyka, budowanie środowisk badawczych w obszarach mniej aktywnych. Za istotne uznał prace metodologiczne, proponowanie klasyfikacji czy poszerzanie terminologii. Przypomniał też, że niedawno przetłumaczony został na języki Europy Centralnej Międzynarodowy słownik sfragistyczny, opracowany na początku lat 90. XX wieku. Polską wersję przygotował powołany przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, prof. Władysława Stępniaka, zespół redakcyjny pod kierunkiem dr. hab. Marcina Hlebionka. Prof. Z. Piech, jako recenzent tego tłumaczenia, zwrócił uwagę, że w czasie, który upłynął między wydaniem obu publikacji, zaszły zmiany w stanie badań sfragistycznych, co sprawiło, że literalne i tylko tłumaczenie okazywało się niewystarczające. Stąd wynika konieczność ciągłego rozwoju nauk, np. paleografii i epigrafiki, które przeżywają pewien zastój. Apelował o przygotowywanie nowych poprawnych edycji źródeł, opatrzonych uwagami krytycznymi, o objęcie zainteresowaniami badawczymi nie tylko zasobów archiwów i bibliotek, ale też muzeów. Przekonywał również, że rozwój różnych dyscyplin wiedzy nie jest celem, ale środkiem do pogłębiania wiedzy o naszej przeszłości. I mimo instytucjonalnego regresu nauk pomocniczych, dbać trzeba o kształcenie przyszłych kadr.
Kolejny referent dr hab. Wojciech Drelicharz, w występieniu Dokończenie Monumenta Poloniae Historica – Series Nova a rozwój nauk pomocniczych historii, przypomniał historię monumentalnego wydawnictwa źródłowego i zasługi jego kolejnych edytorów – redaktorów Augusta Bielowskiego, Wojciecha Kętrzyńskiego, Władysława Semkowicza. Przyznał, że nie udało się w pełni zrealizować zamierzeń Nowej Serii MPH, m.in. dlatego, że prace nad korelacją wersji tekstów były żmudne i wymagały licznych badań źródłoznawczych. Prowadzili je po wojnie Gerard Labuda, Brygida Kürbis, Jerzy Luciński i Zofia Kozłowska-Budkowa. Przez długi czas edycje krytyczne źródeł były kołem napędowym nauki historycznej, a teraz sytuacja zmieniła się bardzo niekorzystnie. Uznał, że w nowoczesnym państwie trzeba promować świadomość wagi dobrych edycji źródłowych i powrócić do nich, aby m.in. wydać cenne średniowieczne kodeksy i kroniki oraz przygotować reedycje poprzednich wydań pomników dziejowych. Wystąpienie zakończył wezwaniem: „Czas najwyższy dokończyć Nową Serię Monumenta Poloniae Historica”, traktując to jako „obowiązek sztafety pokoleń”.
CZECHY: Konferencja poświęcona Rusi Zakarpackiej
W dniach 28-29 marca 2018 r. (środa i czwartek) w Archiwum Narodowym w Pradze (Národní archiv Praha – Archivní 4/2257, 149 00 Praha 4 – Chodovec) odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Ćwierć stulecia razem. Czechosłowacja i Ruś Podkarpacka” (Čtvrtstoletí spolu. Československo a Podkarpatská Rus).
Ruś Podkarpacka, czy też Zakarpacka, jak częściej określana jest w Polsce i na Ukrainie, to region historyczny położony dziś na zachodniej Ukrainie, jedyny obszar na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską. Leży on wewnątrz północno-wschodniej części wielkiego łuku Karpat, na południowych stokach Beskidów Wschodnich, od północy otoczony przez Bieszczady Wschodnie, Gorgany i Czarnohorę. Południową granicę stanowi dolina rzeki Cisy, na zachodzie dolina Użu. Od końca IX wieku do 1918 r. obszar ten stanowił część Węgier. Jednak w listopadzie 1918 w Amerykańska Rada Rusinów Węgierskich uchwaliła deklarację o przyłączeniu Rusi Zakarpackiej do powstającego właśnie państwa federacyjnego, jakim była Czechosłowacja. Zapadłe potem decyzje potwierdzono w 1920 r. w międzynarodowym traktacie przyjętym w Trianon. Po zakończeniu II wojny światowej w traktacie pomiędzy Czechosłowacją a ZSRR, zawartym 29 czerwca 1945 r., Zakarpacie zostało włączone do Ukraińskiej SRR, jako część Związku Radzieckiego.
Czytaj dalej „CZECHY: Konferencja poświęcona Rusi Zakarpackiej”
POLSKA: Konferencja „Źródła – źródłoznawstwo – nauki pomocnicze historii” cz I
Szanowni Państwo,
w imieniu Zespołu Nauk Pomocniczych Historii i Edytorstwa przy Komitecie Nauk Historycznych PAN zapraszam na konferencję „Źródła – źródłoznawstwo – nauki pomocnicze historii” cz. I, która odbędzie się w Instytucie Historii PAN w Warszawie w dniu 9 marca br. Konferencja jest pierwszym etapem prac Zespołu NPH i E powołanego w nowym składzie w 2014 roku. Chcemy corocznie organizować cykliczne zebrania – konferencje poświęcone wybranym aspektom nauk pomocniczych historii i edytorstwa.
W tym roku mija ćwierćwiecze od konferencji „Tradycje i perspektywy nauk pomocniczych historii w Polsce”, która odbyła się w Krakowie dniach 21 – 22 października 1993 roku. Materiały konferencji zostały opublikowane w Krakowie w 1995 roku. To dobry czas, aby zastanowić się co z ówczesnych postulatów zostało zrealizowane, jaki jest współczesny status nauk pomocniczych historii i ich perspektywy.
Do udziału w pierwszej części konferencji zaprosiliśmy sześciu badaczy prezentujących różne aspekty badań z zakresu nauk pomocniczych historii. Założenia konferencji są następujące: referaty powinny być oparte na bieżących badaniach źródłowych prowadzonych przez referentów, prezentować nowe metody badań i ukazywać omawiane zjawiska nie tylko w ujęciu analitycznym ale również syntetycznym. Podobne założenia ma planowana druga część konferencji, przewidziana na przyszły rok. Program drugiej części konferencji chcielibyśmy ułożyć wspólnie z Państwem. Znajdzie się tam miejsce na każdy referat spełniający powyższe kryteria.
Czytaj dalej „POLSKA: Konferencja „Źródła – źródłoznawstwo – nauki pomocnicze historii” cz I”