KOOP-LITERA International to niezależna sieć instytucji w Niemczech, Luksemburgu, Austrii i Szwajcarii, które zarządzają spuścizną literacką i zbiorami oraz udostępniają je użytkownikom. Utworzona w latach 2009–2010, pełni funkcję portalu oferującego opatrzone adnotacjami informacje o portalach archiwalnych, standardach zawodowych i specjalistycznych publikacjach. Powstała z austriackiej inicjatywy o tej samej nazwie, która ograniczała się do krajowych archiwów literackich i opierała się w szczególności na projekcie
Tag: szwajcaria
SZWAJCARIA: Szwajcarskie Stowarzyszenie Archiwistów i jego przepis na standard opisu archiwalnego
Grupa Robocza ds. Standardów przy Szwajcarskim Stowarzyszeniu Archiwistów (Verein Schweizerische Archivar -VSA), utworzona w 2005 roku, prowadzi cały czas koordynację działań w ramach stowarzyszenia związanych ze standaryzacją. Obejmuje to opracowywanie rekomendacji, wytycznych i koncepcji wdrażania międzynarodowo uznanych standardów oraz wspieranie członków stowarzyszenia w ich stosowaniu. Przypomnijmy- międzynarodowy standard opisu archiwalnego International Standard Archival Description ISAD(G) został przyjęty w drugiej, zrewidowanej wersji na Międzynarodowym Kongresie Archiwów w Sewilli w sierpniu 2000 roku – ma więc już ćwierć wieku.
UKRAINA: Archiwalna współpraca ukraińsko-szwajcarska
W dniu 13 listopada 2025 r. przewodniczący Państwowej Służby Archiwalnej Anatolij Chromow spotkał się z przedstawicielami Wydziału Pokoju i Praw Człowieka Ambasady Konfederacji Szwajcarskiej w Ukrainie. W trakcie rozmowy główny nacisk położono na kwestie rozwoju współpracy dwustronnej w dziedzinie archiwizacji, wsparcia i ochrony ukraińskich archiwów w trudnych warunkach szeroko zakrojonej agresji Federacji Rosyjskiej, możliwości realizacji wspólnych projektów z udziałem organizacji międzynarodowych, w szczególności takich jak UNESCO i OBWE (Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie), przestrzegania praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego.
Czytaj dalej „UKRAINA: Archiwalna współpraca ukraińsko-szwajcarska”
SZWAJCARIA: Europa oczami Johanna Conrada Fischera
Archiwa gospodarcze – temat traktowany w polskiej archiwistyce marginalnie, w Szwajcarii znajduje swoje poczesne miejsce i jest przedmiotem zainteresowania nie tylko środowiska archiwalnego ale przede wszystkim środowiska biznesowego. Więcej o archiwach gospodarczych w krajach niemieckojęzycznych: SZWAJCARIA: Archiwa gospodarcze w Szwajcarii.
Czytaj dalej „SZWAJCARIA: Europa oczami Johanna Conrada Fischera”
SZWAJCARIA: Archiwa prywatne w zasobie Archiwum Państwowego w Lucernie
Najstarsze dowody istnienia oficjalnego archiwum w Lucernie pochodzą z 1409 roku, czyli z okresu formowania się kantonu Lucerna. Jego zbiory odzwierciedlają losy kantonu od jego początków, aż do dnia dzisiejszego. Po długim okresie pełnienia funkcji zarówno archiwum miejskiego, jak i państwowego czyli kantonalnego, w 1803 roku stało się ono archiwum państwowym (Staatsarchiv Luzern, z podziałem obowiązków i majątku między miastem a kantonem Lucerna. Miasto Lucerna utworzyło własne archiwum miejskie, w którym gromadzone są dokumenty miejskie od 1803 roku.
Wielkość zasobu Archiwum Państwowego wynosi obecnie ok. 22 km akt, a obsługuje go zaledwie 26 stałych pracowników merytorycznych i obsługowych.Oprócz akt urzędów i instytucji państwowych, archiwum otrzymuje również dokumenty pochodzenia prywatnego, ważne dla historii kantonu Lucerna, takie jak archiwa skasowanych klasztorów, a także zbiory ze świata biznesu, polityki (partii politycznych), kultury oraz wybrane archiwa majątków rodzinnych i osobiste. Archiwum ma prawny obowiązek nie tylko dokumentowania działań władz kantonalnych, ale także zabezpieczania, przechowywania i udostępniania do użytku dokumentów prywatnych ważnych dla historii Lucerny. Sprawuje ono pieczę nad wybranymi archiwami prywatnymi, aby zapobiec ich rozproszeniu lub zniszczeniu.
Czytaj dalej „SZWAJCARIA: Archiwa prywatne w zasobie Archiwum Państwowego w Lucernie”
SZWAJCARIA Nowy budynek magazynowy Archiwum Federalnego: Wybrano zwycięski projekt
Z uwagi na ciągle dużą ilość przejmowanych materiałów archiwalnych w tradycyjnej postaci oraz konieczność renowacji istniejących budynków archiwalnych, Szwajcarskie Archiwum Federalne Schweizerisches Bundesarchiv (BA) potrzebuje dodatkowej powierzchni magazynowej, aby wypełnić swoje ustawowe zadanie. Ogólny zasób archiwalny BA na koniec 2024 r. wynosił 80 km akt, a rocznie archiwum przyjmuje ponad kilometr dokumentów. Ponadto BA przejmuje rocznie 24 TB dokumentacji elektronicznej, której wielkość obecnie wynosi 60 TB. Archiwum pełni również wszystkie inne funkcje związane z udostępnianiem, nadzorem, digitalizacją i konserwacją materiałów archiwalnych przy obsadzie 66 etatów Zahlen und Fakten.
Czytaj dalej „SZWAJCARIA Nowy budynek magazynowy Archiwum Federalnego: Wybrano zwycięski projekt”
SZWAJCARIA: Ustawa archiwalna pod lupą polityków
Federalna Ustawa o Archiwizacji (Bundesgesetz über die Archivierung dalej BGA) obowiązuje od 1999 r. W 2018 r. Claude Janiak deputowany Patii Socjaldemokratycznej w parlamencie w swoim postulacie zaapelował o przeprowadzenie ewaluacji ustawy. Od czasu wprowadzenia w życie BGA takie zjawiska jak digitalizacja, praktyki administracyjne oraz otoczenie społeczne i prawne uległy gwałtownej ewolucji. Szczególnie interesujące były dla deputowanego następujące pytania:
1. Jak digitalizacja wpływa na zarządzanie dokumentami? Kto zapewnia, że archiwizacja jest utrzymywana nawet po wprowadzeniu elektronicznego zarządzania dokumentacją (Gever) Czy ten organ posiada wystarczające uprawnienia do tego zadania?
2. Czy obowiązek udostępniania dokumentów jest regularnie weryfikowany? Kto zapewnia, że organy federalne podległe BGA nie będą gromadzić dokumentów zamiast udostępniać je archiwum federalnemu zgodnie z artykułem 6 BGA?
3. Kto zapewnia, że zgodnie z artykułem 8 BGA żadne dokumenty nie zostaną zniszczone bez zgody Archiwum Federalnego?
4. Zasadniczo ustawodawca ustanowił standardowy okres przechowywania wynoszący 30 lat. Istnieją organy federalne, które stosują do 95% swoich dokumentów wydłużony okres przechowywania. Kto zapewnia, że okresy przechowywania nie będą nadużywane?
5. Czy zasada swobodnego dostępu jest przestrzegana, a 30-letni okres przechowywania jest konsekwentnie wdrażany? Jaki odsetek dokumentów organów federalnych nie jest udostępniany z powodu przedłużonego okresu przechowywania?
6. Jakie są dostępne rozwiązania, aby zapewnić, że konflikty interesów z prywatnością i innymi uzasadnionymi interesami nie będą miały negatywnego wpływu na wolność badań i interes publiczny w badaniach historycznych?
7. Zgodnie z artykułem 13 BGA, organy udostępniające mogą, na wniosek Federalnego Archiwum, udostępniać materiały archiwalne przed upływem okresu przechowywania. Czy organy federalne stosują tę możliwość w ten sam sposób, czy też są one czasami bardziej restrykcyjne niż inne?
8. Czy dostęp do materiałów archiwalnych jest zawsze ściśle oddzielony od tego przewidzianego w Ustawie o Wolności Informacji, która opiera się na innych zasadach?
Czytaj dalej „SZWAJCARIA: Ustawa archiwalna pod lupą polityków”
SZWAJCARIA: Zmarł Jacek Sygnarski – Prezes Fundacji Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu
Z wielkim smutkiem i żalem żegnamy śp. Jacka Sygnarskiego (1943-2025) założyciela i prezesa Fundacji Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu, kustosza pamiątek po Polakach w Szwajcarii, archiwistę i bibliotekarza.
W wyniku zbiegu okoliczności, splotu losów ludzkich i wielkiej historii, po ogłoszeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. w Polsce, Ludwika i Jacek Sygnarscy, wówczas pracownicy Geofizyki w Toruniu, zmuszeni zostali do pozostania w Szwajcarii, która stała się w sposób niezamierzony ich drugą ojczyzną. Ich wakacyjny wyjazd w 1981 roku do wujka, doktora Antoniego Brableca, byłego żołnierza 2 Dywizji Strzelców Pieszych, legł u podstaw powstania ważnego ośrodka polskości, który zgromadził największe w Szwajcarii polskie zbiory biblioteczne i archiwalne. Nic nie dzieje się jednak całkowicie przypadkowo i czynnik ludzki zawsze jest najważniejszy.
SZWAJARIA: Wartościowanie dokumentacji w szwajcarskim Bundesarchiv
Wartościowanie dokumentacji to odpowiedzialne i bardzo niejednoznaczne zagadnienie. Jakie dokumenty pozostawić do tzw. „wieczystego” przechowywania, a co wybrakować i przepuścić nieodwracalnie przez niszczarkę?. Podejmowane w danej chwili przez archiwa decyzje będą kształtowały bowiem wiedzę następnych pokoleń o przeszłości. Pomimo istnienia narzędzi w postaci zdefiniowanych kryteriów oceny dokumentacji czy wykazów akt, dylematy pozostają. Jak wskazuje praktyka konieczna jest tu ciągła weryfikacja i aktualizacja narzędzi wartościujących dokumentację
Czytaj dalej „SZWAJARIA: Wartościowanie dokumentacji w szwajcarskim Bundesarchiv”
Mój Fryderyk – dwa nieznane listy Chopina w Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu
W trakcie pobytu w Fundacji Archiwum Helveto-Polonikum we Fryburgu w 2024 roku, który miał na celu opracowanie spuścizny Henryka Opieńskiego i Lydii Opieńskiej-Barblan, odnaleziono dwa nieznane wcześniej listy Fryderyka Chopina pisane zParyża w 1837 r. do Juliana Fontany – pianisty, kompozytora, uczestnika powstania listopadowego, przyjaciela i kopisty Fryderyka Chopina. Cztery bezcenne kartki zapisane ręką Mistrza znajdowały się wśród licznej, nieskatalogowanej wcześniej korespondencji pozostawionej do identyfikacji nadawców. Listy te zwróciły moją uwagę ze względu na elementy, które wskazywały na ich autora, a mianowicie: czas -1837, miejsce – Paryż, charakterystyczny podpis „Twój Fryderyk”, charakter pisma oraz treść dotycząca Pani George Sand, przesyłania autografów koncertów i nokturnów oraz zakupu fortepianu, ulubionej marki Chopina Camille’a Pleyela. Julian Fontana, który po upadku powstania listopadowego podzielił los emigrantów polskich, spotkał się z Chopinem w Paryżu w 1832 roku i był przez pewien czas jego uczniem. Następnie osiadł w Londynie, a 1835 roku powrócił do Francji i zamieszkał wraz kompozytorem. Współpracował z nim jako kopista i osobisty sekretarz. Ten okres w życiu samego Mistrza był szczególny – właśnie wówczas fiaskiem zakończyło się jego narzeczeństwo z Marią Wodzińską. Niedługo później, bo jeszcze w roku 1836 poznał Aurorę Dudevent, ekscentryczną i intrygującą pisarkę, znaną jako George Sand. Po tym jak stało się jasne, że małżeństwo z Marią Wodzińską nie dojdzie do skutku, jego sercem i umysłem zawładnęła George Sand. Ta znajomość otworzyła nowy rozdział w życiu prywatnym i zawodowym 27-letniego wówczas kompozytora.
Czytaj dalej „Mój Fryderyk – dwa nieznane listy Chopina w Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu”